Hermonaks

Zdobiona przez Hermonaksa pelike ze sceną mitologiczną: Perseuszem ukazującym publicznie głowę Meduzy
Hydria Hermonaksa ze sceną z życia kobiet

Hermonaks (stgr. Ἑρμῶναξ) – ateński malarz ceramiki działający w latach 470-440 p.n.e.[a], tworzący w technice czerwonofigurowej.

Działalność

Uznawany za ucznia Malarza Berlińskiego. Jako malarz waz czerwonofigurowych znany dzięki inskrypcjom autorskim (Hermonaks egrapsen) na 10 naczyniach (głównie na stamnosach i pelike zdobionych scenami mitologicznymi)[b]. Dekorował przede wszystkim formy duże (pelike i stamnosy, amfory szyjowe, hydrie, dzbany-ojnochoe), sięgał też jednak do mniejszych (czary-kyliksy, lekyty). J. Beazley przypisywał jego autorstwu początkowo 56 naczyń[1], ostatecznie 164 egzemplarze z fragmentami[2], jednakże łączna liczba przypisanych mu dotychczas fragmentów oraz kompletnych naczyń przekracza 200.

Spośród uczniów Malarza Berlińskiego współczesny był Malarzowi Providence; z twórców późniejszych zbliżony był do niego np. Malarz Cleveland.

Jako twórca zajmuje chronologicznie pozycję pośrednią pomiędzy artystami okresu archaicznego i klasycznego[3], a w rozwoju greckiego malarstwa wazowego jego prace zaznaczają fazę przejściową od attyckiego czerwonofigurowego stylu surowego do swobodnego[4]. Uznaje się, że najlepszy okres jego działalności przypada na lata 470-460 p.n.e.[5]

Jedyny przykład jego dorobku w zbiorach polskich – amfora szyjowa przedstawiająca wymarsz wojownika z domu (z ok. 470 p.n.e.), należy do zbiorów muzeum zamkowego w Łańcucie[c].

Cechy twórczości

Menada w ruchu (z lekytu czerwonofigurowego, ok. 460 p.n.e.)

Często przedstawiał m.in. sceny dionizyjskie, do ulubionych przez niego tematów należały także scen porwań. Chętnie ukazywał postacie w gwałtownym ruchu; figury ich są wydłużone, bogato odziane i zdradzają już ówczesne próby stworzenia efektów psychologicznych.

Choć wieloma cechami stylistycznymi Hermonaks nawiązuje do stylistyki Malarza Berlińskiego, to zagęszczeniem scen przypomina kompozycje takich malarzy kyliksów, jak Duris czy Makron[d]. Przeważa jednak widoczny wpływ Malarza Berlińskiego, od którego przejął malarską tradycję archaiczną, m.in. w sposobie rysowania oka, w kompozycji poszczególnych postaci oraz w ich wysmuklonym kształcie. Wśród waz sygnowanych widoczna jest artystyczna ewolucja twórcy, który zauważalnie naśladując manierę Makrona, ujawnia też wpływ ściennego malarstwa Polignota – zarówno podejmowaniem „wielkiej” tematyki mitologicznej, jak i skłonnością do stosowania skrótów perspektywicznych i zainteresowaniem kwestią przedstawiania ruchu[5]. Można przypuszczać, że np. pomysł przedstawienia rannego Filokteta na sygnowanej wazie znalezionej w Etrurii (z ok. 460 p.n.e.) został przejęty z obrazu Aristofona, brata Polignota[6].

Kompozycje jego wskazują, że Hermonaks wytyczył nowe zasady w rozmieszczaniu grup postaci na dużych naczyniach, naruszając tym dotychczasowe normy ustalone dla określonych przedstawień znanych scen mitologicznych. Poza zacieraniem proporcji przestrzennych, sceny te wzbogacał o dodatkowe postacie (często zupełnie uboczne), niekiedy wykraczające poza przyjętą powierzchnię dekoracyjną (np. przechodzące na imadła naczynia)[e]. W ich ujęciu, oprócz manierystycznego wydłużenia sylwetek (z ich polem wypełnionym drobnymi elementami), stosował zróżnicowane ujęcia głów (nawet en face i w trzech czwartych), często ujmowanych bardzo wyraziście[7].

Zobacz też

 Wykaz literatury uzupełniającej: Hermonaks.

Uwagi

  1. ↑ W starszych opracowaniach działalność datowana na pierwszą połowę lub drugą ćwierć V w. p.n.e., potem dokładniej na lata 480-450 p.n.e. (H. Marwitz, Der Kleine Pauly, s. 1086); obecnie przeważające datowanie przyjęte za ustaleniami Hannsa E. Langenfassa (Hermonax. Untersuchungen zur Chronologie [niepublikowana dysertacja] München, 1972).
  2. ↑ W tym na 4 stamnosach i 5 pelike (H. Marwitz, Der Kleine Pauly, dz. cyt., s. 1086); Janusz A. Ostrowski wymienia tylko 7 waz (Słownik artystów starożytności. Katowice: Książnica, 1994, s. 103).
  3. ↑ Nr inw. S 8176; zakupiona w Neapolu przez Izabelę Lubomirską w r. 1785/86 (Witold Dobrowolski: Wazy greckie Stanisława Kostki Potockiego. Próba rekonstrukcji kolekcji. Warszawa: Muzeum Pałac w Wilanowie, 2007, s. 33). Temat ten w innej wersji powtarza np. jego późniejsza amfora szyjowa z uniwersyteckiego muzeum im. Martina von Wagnera w Würzburgu (nr L 504).
  4. ↑ Paolo E. Arias przypuszcza nawet, że miał on styczność z Makronem i Hieronem (Spina. Guida al museo archeologico in Ferrara. Firenze: Sansoni, 1961, s. 61).
  5. ↑ Wybitnym przykładem jest skupienie aż 11 postaci wokół sfinksa siedzącego na kolumnie w mitologicznej scenie na pelike z Cerveteri (P. Ducati, Enciclopedia Italiana di scienze…, dz. cyt.).

Przypisy

  1. ↑ We wczesnej pracy Attische Vasenmaler des rotfigurigen Stils. Tübingen: Mohr-Siebeck, 1925, s. 299nn.
  2. ↑ J.D. Beazley: Attic Red-Figure Vase-Painters, dz. cyt.
  3. ↑ P.E. Arias, Enciclopedia dell’arte antica, classica e orientale, dz. cyt., t. 4, s. 14.
  4. ↑ P. Ducati, Enciclopedia Italiana di scienze…, dz. cyt.
  5. ↑ a b P.E. Arias, Enciclopedia dell’arte antica, classica e orientale, dz. cyt.
  6. ↑ M. Nowicka: Z dziejów malarstwa greckiego i rzymskiego. Warszawa: PIW, 1988, s. 83.
  7. ↑ H. Marwitz, Der Kleine Pauly, dz. cyt., s. 1087.

Bibliografia

  • Paolo Enrico Arias: Hermonax. W Enciclopedia dell’arte antica, classica e orientale. Roma: Istituto della Enciclopedia Italiana [Treccani], 1961, t. 4
  • Herbert Marwitz: Hermonax. W Der Kleine Pauly. Stuttgart: A. Druckenmüller, 1967, t. 2, kol. 1086-1087
  • Pericle Ducati: Ermonatte. W Enciclopedia Italiana di scienze, lettere ed arti [Treccani]. Roma: Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1932, t. 14
  • John D. Beazley: Attic Red-Figure Vase-Painters. Oxford: Clarendon Press, 1963, s. 483nn

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya