Hikaja
| Niematerialne dziedzictwo kulturowe UNESCO | |
 Palestyńskie kobiety w Betlejem (1914) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Typ | |
| Numer ref. | |
| Region[b] |
Kraje arabskie |
| Historia wpisania na listę | |
| Wpisanie na listę |
2008 |
Hikaja[1] (arab. حكاية, ḥikāya), hikaye[2] – palestyńska tradycyjna sztuka narracji mająca formę pogadanek, podczas których kobiety opowiadają innym kobietom oraz dzieciom fikcyjne historie dotyczące problemów rodzinnych oraz społecznych na Bliskim Wschodzie[3][4].
W 2005 roku palestyńskie hikaye proklamowane zostało arcydziełem ustnego i niematerialnego dziedzictwa ludzkości, a w 2008 roku wpisane na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości[2][5].
Charakterystyka
Hikaye jest wielowiekową tradycją, w której kobiety są centralnymi postaciami; są nie tylko opowiadaczkami historii, ale przekazywane przez nie opowieści stanowią też formę krytyki społeczeństwa z perspektywy kobiet oraz opis struktury społecznej bezpośrednio dotyczącej ich życia[5]. Część opowieści opisuje również rozdarcie kobiet między ich codziennymi obowiązkami a pragnieniami i marzeniami[3][2].
Historie zwyczajowo opowiadane są w domach, podczas długich zimowych wieczorów, w czasie spontanicznych spotkań towarzyskich, w których udział biorą małe grupy kobiet z dziećmi[5][3]. Udział dorosłych mężczyzn w takich spotkaniach jest uznawany za niestosowny, stąd ich obecność podczas hikaye jest bardzo rzadka[2]. Narracja jest bardzo ekspresywna; stosowane są zmiany rytmu mowy i modulacji głosu, akcentowanie czy emfaza[2][5]. Buduje to umiejętność przykucia uwagi słuchaczy opowieści oraz skutecznego przenoszenia ich w świat wyobraźni i fantazji[2][5]. Hikaye od typowych opowieści ludowych odróżnia styl narracji opierający się na literackich i językowych konwencjach, nieunikający manieryzmu słownego oraz form językowych nieużywanych w mowie potocznej[2]. Językiem służącym do przekazywania historii jest dialekt palestyński języka arabskiego (w odmianie wiejskiej fallahi lub w odmianie miejskiej madani)[2][5].
Tradycję podtrzymują i przekazują głównie starsze Palestynki, choć młode dziewczęta i chłopcy czasem również opowiadają sobie hikaye dla praktyki lub dla przyjemności[5][2]. Tradycji hikaye zagraża jednak wpływ środków masowego przekazu, przez który część mieszkańców zaczyna postrzegać zwyczaj jako zacofany i niewarty podtrzymywania. W konsekwencji starsze narratorki często zmieniają treść i formę opowiadań[2][5]. Matki współcześnie wolą też czytać i opowiadać dzieciom bajki zagraniczne niż rodzime[2]. Dodatkowo poważnym zagrożeniem jest niestabilna sytuacja społeczna i polityczna w Palestynie[5].
W 1989 roku Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley wydał antologię w języku angielskim, w której zebrano 45 opowieści hikaye[6]. Dzieło pod tytułem Speak, Bird, Speak Again opracowane zostało przez Szarifa Kananę (arab. شريف كناعنة), powieściopisarza i profesora antropologii na Uniwersytecie w Bir Zajt oraz Ibrahima Muhawiego (arab. إبراهيم مهوي), nauczyciela literatury arabskiej i teorii przekładu[6]. W 1997 roku ukazało się tłumaczenie dzieła na język francuski, a w 2001 roku – na język arabski (قول يا طير, Qūl yā ṭayr)[6]. W 2007 roku kontrolowane wówczas przez Hamas palestyńskie Ministerstwo Edukacji nakazało usunięcie 1500 egzemplarzy tej książki ze 150 bibliotek szkolnych na Zachodnim Brzegu Jordanu ze względu na rzekomą obecność w opowiadaniach podtekstów seksualnych[6]. Po protestach opinii publicznej decyzja ta została po kilku dniach uchylona[7][6].
Przypisy
- ↑ Dorota Bełtkiewicz, Archetypy w baśniach europejskich i arabskich jako modele rekonstrukcji kulturowego obrazu świata. Studium porównawcze - praca doktorska [online], Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, 2024, s. 6, 52 [dostęp 2024-12-04] (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i j k Dziedzictwo niematerialne – Palestyna. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2024-12-04].
- ↑ a b c Piotr Kołodziejczyk, Żeby nie zapomnieć [online], Tygodnik Powszechny, 30 listopada 2020 [dostęp 2023-10-13] (pol.).
- ↑ Sylwia Kaczmarek, Armina Kapusta. Od dziedzictwa niematerialnego do produktu turystycznego – o autentyczności w turystyce kulturowej. „Turystyka Kulturowa”. 3 (124), s. 7–48, 2022-09. KulTour.pl. ISSN 1689-4642. (pol.).
- ↑ a b c d e f g h i Palestinian Hikaye [online], ich.unesco.org [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ a b c d e Hamas school book ban sparks anger [online], Toronto Star, 5 marca 2007 [dostęp 2023-10-13] (ang.).
- ↑ Hamas reverse on schoolbook ban [online], 13 marca 2007 [dostęp 2023-10-13] (ang.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.