Hron

Hron

Kontynent	Europa
Państwo	Słowacja
Lokalizacja	Słowacja
Rzeka 2 rzędu
Długość	298 km
Powierzchnia zlewni	5453 km²
Średni przepływ	53,7 m³/s m³/s
Źródło
Miejsce	Telgárt
Wysokość	980 m n.p.m.
Współrzędne	48°51′31″N 20°12′56″E/48,858611 20,215556
Ujście
Recypient	Dunaj
Miejsce	Štúrovo
Wysokość	112 m n.p.m.
Współrzędne	47°49′02″N 18°44′37″E/47,817222 18,743611
Położenie na mapie Słowacji źródło ujście

Zobacz multimedia związane z tematem: Hron

Hron (węg. Garam, niem. Gran) – rzeka w środkowej Słowacji, w zlewisku Dunaju. Długość 298 km, powierzchnia dorzecza 5464,6 km².

Źródło Hronu znajduje się u południowo-wschodnich podnóży masywu Kráľovej holi w Niżnych Tatrach, pod przełęczą Besník koło wsi Telgárt, na wysokości około 980 m n.p.m., niedaleko drogi nr I/66. Miejsce to opisywane jest jako vrch Hrona. Ok. 1 km poniżej, pomiędzy wspomnianą drogą a linią kolejową, znajduje się nominalne „źródło Hronu” – obudowany drewnianą studzienką z daszkiem wypływ wody, zasilający ciek, przy którym ustawiono wiatę turystyczną z ławami i tablice informacyjne. Obok niewielki parking. Tuż poniżej, na wysokości 935 m n.p.m., znajduje się pierwszy, najwyżej usytuowany wodowskaz na Hronie^[1].

Zarówno rzeczywiste jak i nominalne źródła Hronu znajdują się w granicach Parku Narodowego Niżne Tatry. Znaczną część rozległego terenu źródlisk Hronu obejmuje ustanowiony w 2010 r. obszar chroniony zwany Lúky pod Besníkom (słow. Chránený areál Lúky pod Besníkom). Przy „źródle Hronu” początek ścieżki dydaktycznej (słow. ) Náučný chodník Prameň Hrona^[1].

W górnym odcinku rzeka płynie generalnie na zachód tzw. Bruzdą Hronu – ciągiem kotlin oddzielających Niżne Tatry od Krasu Murańskiego, Rudaw Weporskich i Polany, zbierając dopływy – górskie potoki z obu grzbietów. Przepływa przez Brezno, a następnie przez Bańską Bystrzycę. W Bańskiej Bystrzycy skręca na południe, a po 20 km, koło miasta Zwoleń – znów na zachód. W ten sposób okrąża od wschodu i południa masyw Gór Kremnickich. Na terenie miasta Zwoleń rzeka przyjmuje swój największy dopływ – lewobrzeżną Slatinę. Następnie w rejonie miasta Żar nad Hronem zmienia kierunek na południowo-zachodni i płynie wąską kotliną między Górami Szczawnickimi na wschodzie a górami Ptacznik i Hroński Inowiec na zachodzie. Na wysokości wsi Kozárovce Hron wypływa na Nizinę Naddunajską, gdzie zmienia kierunek na południowo-wschodni, a następnie na południowy i od tej pory płynie równolegle do rzeki Ipoli, od której dzieli go pasmo niewysokich Wzgórz Ipelskich. Uchodzi do Dunaju na wysokości 112 m n.p.m., tuż na wschód od miasta Štúrovo.

Hron jest drugą co do długości (po Wagu) rzeką Słowacji, płynącą w całości po jej terytorium. Powierzchnia jego dorzecza stanowi 11% powierzchni całej Słowacji. Jest także główną i największą rzeką środkowej Słowacji. Górnym i środkowym odcinkiem jego doliny biegną droga i linia kolejowa łączące Bańską Bystrzycę ze wschodem i zachodem kraju, a środkową część doliny wykorzystuje droga ekspresowa R1 z Bańskiej Bystrzycy do Nitry (E77 na odcinku Bańska Bystrzyca – Zvoleń, E571 na odcinku Zwoleń-Nitra).

Średnie roczne przepływy rzeki wynoszą:

• Brezno – 8 m³/s;
• Bańska Bystrzyca – 27,9 m³/s;
• Zwoleń – 30 m³/s,
• Nová Baňa – 49,5 m³/s;
• Bíňa (ujście do Dunaju) – 53,7 m³/s.

Hron był rzeką bardzo „pracowitą”. Jeszcze w latach 30. XX wieku Hronem spławiano drewno. Wody Hronu poruszały w przeszłości koła wodne dziesiątek młynów wodnych i tartaków, zostały również zaprzęgnięte do produkcji energii elektrycznej. M.in. w latach 1902–1908 wybudowano szereg niewielkich elektrowni wodnych na górnym Hronie (Podbrezová, Piesok, Lopej, Dubová, Bańska Bystrzyca)^[2]. Hron jest jednak rzeką o znacznym zróżnicowaniu przepływów. Wielkie powodzie w dorzeczu Hronu miały miejsce w latach: 1575, 1687, 1784, 1813, 1847, 1853, 1899, 1931 i 1974^[3]. W czasie katastrofalnej powodzi z 1974 r. poziom rzeki w Bańskiej Bystrzycy sięgał 480 cm, a jej przepływ wynosił 560 m³/s.

Obecnie rzeka jest atrakcyjnym szlakiem wodnym, dostępnym dla kajaków, canoe i pontonów. Przy wysokim stanie wody jest spławna na długości 272 km, od miejscowości Heľpa. Przy średnich stanach wód spływ rozpoczyna się od Brezna na długości 241 km lub od Podbrezovej na długości 231 km. Przy niskich stanach wody spływ zaczyna się w Bańskiej Bystrzycy i liczy 197 km długości. Najczęściej spływany jest odcinek Zwoleń – Starý Tekov długości 85 km (w ok. 3 dni) oraz następny odcinek Starý Tekov – Štúrovo nad Dunajem długości również ok. 85 km (ok. 3 dni)^[4].

• 
  Zapora Kozmálovce
• 
  Hron blisko Starego Tekova
• 
  Hron w Bańskiej Bystrzycy

• Adamec Vladimír, Jedličková Nora: Slovensko. Turistický lexikon. wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1991.
• Linhart Kamil a kolektív: Nízke Tatry, východná časť. Turistický sprievodca ČSSR, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1982.