I K
| |
| Producent | |
|---|---|
| Lata budowy |
1881–1891 |
| Układ osi |
C n2 |
| Wymiary | |
| Masa służbowa |
16–16,8 t[1] |
| Masa przyczepna |
16–16,8 t[1] |
| Długość |
5480–5630 mm[1] |
| Średnica kół napędnych |
760 mm[1] |
| Napęd | |
| Trakcja |
parowa |
| Ciśnienie w kotle | |
| Powierzchnia ogrzewalna kotła |
29,72 m²[1] |
| Powierzchnia rusztu |
0,66 m²[1] |
| Średnica cylindra |
240 mm[1] |
| Skok tłoka |
380 mm[1] |
| Pojemność skrzyni węglowej |
0,5 t[1] |
| Pojemność skrzyni wodnej |
1,36–1,5 m³[1] |
| Parametry eksploatacyjne | |
| Prędkość konstrukcyjna |
30 km/h[1] |
| Parametry użytkowe | |
| Rozstaw szyn |
750 mm[1] |
I K – seria wąskotorowych lokomotyw parowych wyprodukowanych dla kolei saksońskich w latach 1881–1891 w zakładach Sächsische Maschinenfabrik. Oznaczone następnie serią Kolei Niemieckich 99750–752. Stanowiły tendrzaki na parę nasyconą o układzie osi C n2. Zbudowano 44 oryginalne parowozy oraz jedną replikę w 2009 roku.
Historia powstania
Parowóz serii I K został skonstruowany w zakładach Sächsische Maschinenfabrik (dawniej Richard Hartmann) w Chemnitz w odpowiedzi na zapotrzebowanie na lokomotywy dla powstającej w Królestwie Saksonii w latach 80. XIX wieku sieci kolei wąskotorowych o prześwicie 750 mm[2]. W latach 1881–1892 zbudowano łącznie 44 lokomotywy, w kilku różniących się nieco grupach[3]. Od lokomotywy nr 6 wydłużono budkę maszynisty, przez co długość wzrosła z 5480 do 5630 mm[4]. Początkowo oznaczone było jako seria H V TK, od 1896 roku: K I, a od 1900 roku otrzymały ostateczne oznaczenie kolei saskich: I K (jeden K).
Użycie
Parowozy serii I K weszły przede wszystkim do służby na Królewskich Państwowych Kolejach Saksonii, nosząc tam numery: 1-4, 6-17, 20-34, 37-42, 47-48[5]. Cztery parowozy dostarczone w 1889 roku i ostatni piąty w 1891 roku zostały ponadto zakupione dla prywatnej kolei Zittau-Oybin-Jonsdorf (ZOJE), nosząc numery taborowe od 1 do 5 i nazwy: Alexander Thiemer (pierwotnie Mandau), Lausche, Töpfer, Hochwald i Zittau[4]. Po przejęciu tej kolei przez państwo w 1906 roku otrzymały numery od 49 do 53[6]
Po I wojnie światowej pozostało w Niemczech 28 lokomotyw, które zostały przejęte przez Koleje Rzeszy (Deutsche Reichsbahn)[2]. Otrzymały oznaczenie serii 99750–752 i numery od 99 7501 do 7528[2]. Do 1928 roku zostały wycofane ze służby na kolejach państwowych[2]. Były używane dalej w przemyśle do 1963 roku, a ostatnia nr 12 została skasowana w 1964 roku[5].
Podczas I wojny światowej w 1914 roku pięć parowozów Niemcy sprowadzili na tereny Polski, na koleje cukrowni Dobre i Brześć Kujawski, dla zastąpienia taboru wywiezionego podczas odwrotu rosyjskiego[3]. W 1919 roku zostały one przejęte przez Polskie Koleje Państwowe w ramach podziału majątku Niemiec (numery: 9, 38, 39, 41 i 52)[4]. Około 1923 roku zostały one oznaczone jako seria C11, z numerami 701 do 705[3]. Pracowały na Kujawskich Kolejach Dojazdowych, a po 1928 roku dwie trafiły na koleje cukrownicze[3]. W 1928 roku podczas naprawy głównej w WSABP otrzymały nowe inne kotły[3]. W 1940 roku, podczas II wojny światowej Koleje Rzeszy przejęły dwie lokomotywy zdobyte w Polsce, które otrzymały numery 99 2504 i 2505[2]. Po wojnie powróciły na PKP, zaliczone do zbiorczej serii Ty2 (wąskotorowej) z numerami 1121 i 1123 (ten drugi od 1955 roku jako Ty3), jeżdżąc na kolei sochaczewskiej, następnie do lat 60. na kolejach cukrowniczych[7]. Być może jeszcze jedna lokomotywa nr 702 otrzymała niemiecki numer 2506, a po wojnie 1128[7].
W lipcu 2009 roku ukończono budowę repliki lokomotywy serii I K, przeznaczoną do obsługi ruchu turystycznego w lokomotywowni Radebeul, która otrzymała numer 54[8].
Seria II K (nowa)
W 1913 roku zrekonstruowano cztery najstarsze lokomotywy z krótszymi budkami o numerach od 1 do 4, łącząc je budkami i tworząc dwa parowozy dwuczłonowe, oznaczone jako seria II K (nowa) – niem. Gattung II K (neu)[4]. Otrzymały one numery 61A/B i 62A/B[4]. Pierwszy z nich służył do 1919 roku na kolei Zittau-Oybin-Jonsdorf[4].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Obermayer 1977 ↓, s. 216.
- ↑ a b c d e Obermayer 1977 ↓, s. 217.
- ↑ a b c d e Jasiński 1995 ↓, s. 33.
- ↑ a b c d e f Rusak 2001 ↓, s. 28.
- ↑ a b Technische Daten zur Schmalspurlok I K [online] [zarchiwizowane z adresu 2011-12-22] (niem.).
- ↑ Rusak 2001 ↓, s. 27-28.
- ↑ a b Jasiński 1995 ↓, s. 33-35.
- ↑ Taufe der I K Nr. 54 am 4. Juli 2009 in Radebeul [online] [zarchiwizowane z adresu 2011-12-22] (niem.).
Bibliografia
- Stanisław Jasiński. Parowóz C11 nr 703. „Świat Kolei”. Nr 03/1995 (30), s. 33-35, 1995.
- Horst J. Obermayer: Taschenbuch Deutsche Schmalspur-Dampflokomotiven. Wyd. reprint 2011. Königswinter: HEEL Verlag, 1977. ISBN 978-3-86852-387-4. (niem.).
- Ryszard Rusak. Kolej Zittau – Oybin – Jonsdorf. „Świat Kolei”. Nr 02/2001 (133), 2001.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.