Icchak Justman

Icchak Justman (ur. 15 września 1915 w Łodzi, zm. 1963 w Nowym Jorku^[1]) – polski Żyd, jeden z 7 znanych uciekinierów z obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem.

Nieznane są jego losy przed II wojną światową^[2].

Nieznane są dokładne okoliczności jego pobytu w obozie zagłady w Chełmnie i ucieczki z niego, prawdopodobnie trafił do obozu podczas likwidacji getta w Sieradzu w sierpniu 1942 roku. W tym samym czasie do obozu trafił prawdopodobnie Jerachmiel Widawski, który uciekł z obozu wraz z nim^[2]. Wraz z Widawskim spędził w obozie najprawdopodobniej tydzień, pracując jako grabarz w tzw. Waldkommando na terenie lasu rzuchowskiego. Według relacji Widawskiego decyzję o ucieczce podjęli podczas powrotu z lasu do pałacu w Chełmnie^[3] i tej samej nocy uciekli^[4]. 4 dni później przedostali się do Piotrkowa Trybunalskiego^[3]. Justman spędził kilka dni w domu Wajsberga, a później w domu Goldringów przy ulicy Piłsudskiego 17^[4]. Według relacji syna rabina Moszego Chaima Laua(inne języki) Justman i Widawski otrzymali od piotrkowskich Żydów mundury polskich kolejarzy i opuścili miasto^[4] około 13 lub 14 września, prawdopodobnie rozdzielając się^[5].

Według jednej z relacji uciekinier z obozu w Chełmnie miał we wrześniu 1942 roku dotrzeć do getta w Częstochowie i poinformować o działalności obozu rabina Henocha Gada Justmana(inne języki)^[5]. Według Patricka Montague prawdopodobne jest, że Icchak Justman był wnukiem rabina Justmana i to najprawdopodobniej on dotarł do Częstochowy, by poinformować go o eksterminacji Żydów w Chełmnie^[5].

Justman przeżył wojnę. W 1955 roku spotkał się w Izraelu z Jerachmielem Widawskim, następnie miał przenieść się do Chicago^[6]. Prawdopodobnie zmarł kilka lat przed Widawskim (zm. 1986)^[6]. Według portalu Geni miał umrzeć w 1963 roku w Nowym Jorku^[1].

• PatrickP. Montague PatrickP., Chelmno and the Holocaust: The History of Hitler’s First Death Camp, University of North Carolina Press, 2012, ISBN 978-0-8078-3527-2 .