Ida Kotowa

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Ida Kotowa (Kot) z domu Proksch (ur. 8 grudnia 1884 we Lwowie, zm. 4 marca 1965 w Londynie) – polska historyczka literatury, działaczka społeczna i polityczna, związana z ruchem ludowym i działalnością na rzecz kobiet. Działaczka Ligi Kobiet i Stronnictwa Ludowego, organizatorka Sekcji Kobiet SL. Żona historyka, działacza ludowego i polityka Stanisława Kota^[1].

Urodziła się 8 grudnia 1884 we Lwowie jako córka Franciszka Prokscha i Karoliny z domu Maly. Wykształcenie średnie i uniwersyteckie zdobywała we Lwowie. W 1905 rozpoczęła studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Wiedeńskiego, jednak po roku powróciła do Lwowa i zapisała się na wydział filozoficzny Uniwersytetu Lwowskiego. Pod kierunkiem Wilhelma Bruchnalskiego studiowała starszą literaturę polską i język polski. Studia ukończyła w 1911^[1].

22 maja 1911 wyszła za mąż za Stanisława Kota, wówczas profesora gimnazjalnego w Krakowie, późniejszego historyka, działacza ruchu ludowego, polityka i dyplomatę. Po ślubie przeniosła się na stałe do Krakowa^[1]. Z małżeństwa tego mieli córki Alinę Annę (ur. 18 lutego 1912, zm. 15 grudnia 1959) i Janinę (ur. 1917, zm. w styczniu 1958 po długiej chorobie)^[2].

W pracy naukowej zajmowała się przede wszystkim twórczością kobiet w literaturze polskiej. Szczególną uwagę poświęciła Klementynie z Tańskich Hoffmanowej. W 1926 opublikowała w „Pamiętniku Literackim” pracę Pierwsze dzieło Klementyny Tańskiej. Dla serii Biblioteka Narodowa opracowała Listy Elżbiety Rzeczyckiej, Nocleg w Kromołowie i Obiad czwartkowy Hoffmanowej (Kraków 1927), a następnie jej Dziennik Franciszki Krasińskiej (Kraków 1929). Zajmowała się również twórczością Anny Stanisławskiej, publikując w 1935 w „Pamiętniku Literackim” pracę Anna Stanisławska – pierwsza autorka polska. Przed wybuchem II wojny światowej przygotowywała dla Biblioteki Pisarzy Polskich Akademii Umiejętności wydanie twórczości XVIII-wiecznej poetki religijnej Konstancji Benisławskiej, jednak wybuch wojny przerwał te prace^[1].

Działalność naukową łączyła z aktywnością społeczną i polityczną. Podczas I wojny światowej pracowała w Biurze Prasowym Naczelnego Komitetu Narodowego w Piotrkowie, którego pracami w kraju i za granicą kierował jej mąż. Działała także w ruchu kobiecym^[1].

Po I wojnie światowej dom Kotów przy ul. Straszewskiego 7 w Krakowie stał się miejscem spotkań przedstawicieli środowiska akademickiego oraz działaczy politycznych, zwłaszcza związanych z ruchem ludowym. Bywali tam m.in. Wincenty Witos, Maciej Rataj, Władysław Kiernik, Kazimierz Bagiński i Józef Haller. Po procesie brzeskim dom służył także jako punkt kontaktowy dla emisariuszy politycznych udających się do przebywającego na emigracji w Czechosłowacji Witosa^[1].

Kotowa zaangażowała się w organizowanie Sekcji Kobiet Stronnictwa Ludowego. Od początku jej działalności w 1936 do wybuchu II wojny światowej była jej przewodniczącą, współpracując m.in. z Heleną Ściborowską-Mierzwiną. Sekcja organizowała kursy gospodarcze, wychowawcze i polityczne oraz prowadziła działalność wśród kobiet wiejskich, zachęcając je do udziału w życiu publicznym. Kotowa jeździła po wsiach i miasteczkach, wygłaszając przemówienia i wykłady. Od połowy 1936 staraniem Sekcji przy piśmie ludowym „Piast” ukazywał się dodatek „Dział Kobiet”^[1].

Dom Kotów był również jednym z miejsc przygotowań do strajku chłopskiego w sierpniu 1937. Odbywały się tam także narady dotyczące planowanej na 1938 wielkiej manifestacji chłopskiej, którą ostatecznie odwołano w związku z zagrożeniem ze strony III Rzeszy^[1].

28 lutego^[3] 1938 podczas kongresu Stronnictwa Ludowego w Krakowie Kotowa została wybrana do Rady Naczelnej SL. W działalności publicystycznej poruszała m.in. zagadnienia udziału kobiet w życiu politycznym i społecznym oraz wychowania dzieci^[1].

Po wybuchu II wojny światowej znalazła się na emigracji. Przebywała m.in. w Paryżu i Londynie, gdzie nadal angażowała się w działalność ruchu ludowego. Po wojnie działała w emigracyjnym Polskim Stronnictwie Ludowym i została wybrana (w marcu 1955) do jego Rady Naczelnej^[1].

Na emigracji kontynuowała również działalność publicystyczną. Zajmowała się m.in. problematyką wychowania polskich dzieci na emigracji oraz rolą kobiet w życiu publicznym^[1].

W ostatnich latach życia ciężko chorowała. Zmarła 4 marca 1965 w Londynie. 8 marca odprawiono mszę żałobną w University Church, po której została pochowana na North Sheen Cemetery. W pogrzebie uczestniczyli przedstawiciele polskiej emigracji, w tym reprezentanci środowiska akademickiego i Polskiego Stronnictwa Ludowego^[1].

• Pierwsze dzieło Klementyny Tańskiej, 1926^[1].
• Klementyna Hoffmanowa, Listy Elżbiety Rzeczyckiej, Nocleg w Kromołowie i Obiad czwartkowy, oprac. Ida Kotowa, Kraków 1927^[1].
• Klementyna Hoffmanowa, Dziennik Franciszki Krasińskiej, oprac. Ida Kotowa, Kraków 1929^[1].
• Anna Stanisławska – pierwsza autorka polska, 1935^[1].

• Ida Kotowa, Jan Hulewicz w Polskim Słowniku Biograficznym, t. XIV (1968–1969), s. 478–479