Ignacy Chodźko

Ignacy Chodźko
Data i miejsce urodzenia	29 września 1794 ; Zabłotczyzna
Data i miejsce śmierci	1 sierpnia 1861 ; Dziewiętnie
Narodowość	polska
Język	polski
Dziedzina sztuki	powieściopisarz
	Ważne dzieła
	Pamiętniki kwestarza
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Teksty w Wikiźródłach
	Cytaty w Wikicytatach

Ignacy Chodźko (pseud.: Pan Wirszajtos^[1], ur. 29 września 1794 w Zabłotczyźnie^[2], zm. 1 sierpnia 1861 w Dziewiętniach^[3]) – polski powieściopisarz i gawędziarz, napisał m.in. serię opowieści Obrazy litewskie, mason.

Życiorys

Syn Antoniego i Katarzyny z Widmontów. Całe prawie swe życie spędził w ziemi oszmiańskiej, w rodzinnym majątku Dziewiętniach, gdzie wzrastał w atmosferze dawnych tradycji i obyczajów szlacheckich. Uczęszczał do szkoły bazylianów w Borunach, od 1810 roku studiował w Wilnie. Po śmierci rodziców w 1814 przeszedł pod opiekę stryja Jana. Pracował w kancelarii Radziwiłłowskiej i był członkiem Towarzystwa Szubrawców. Należał do loży wolnomularskiej w Wilnie i Mińsku.

Twórczość

Niemal do roku 1840 wierny pozostał ideologii wieku Oświecenia i klasycystycznym upodobaniom w literaturze, pisząc w tym duchu wiersze i szkice satyryczne oraz refleksje moralne. Jego pierwszym dziełem prozatorskim było opowiadanie Poddany wydrukowane (1829) w piśmie wydawanym w Warszawie przez jego przyjaciela Antoniego Edwarda Odyńca. Pod wpływem wspomnień spisanych przez stryja Jana ogłosił w 1838 Domek mojego dziadka, a niebawem (1840) rozpoczął cykl Obrazów litewskich (wydane w V seriach, 1840–1850) – szereg gawęd zaczerpniętych z życia szlachty miejscowej w XVIII i pierwszej ćwierci XIX wieku, z których na pierwszy plan wysuwa się seria III (Pamiętniki kwestarza, 1844), skupiająca się dokoła postaci kwestarza bernardyna. W odleglejsze czasy sięgają Podania litewskie (4 serie, 1852–1860), dowodzą jednak, że w Chodźce brak było materiału na powieściopisarza historycznego. Celując w przedstawianiu codziennego życia szlachty litewskiej, w tym ciasnym zakresie wyróżniał się werwą dialogu, darem potoczystej narracji, plastyką scen zbiorowych, prawdą charakterystyki. Nie stało mu natomiast twórczej wyobraźni i zdolności kompozycyjnych, popadał też często w moralizowanie, nużące tym bardziej, że głębią i oryginalnością myśli w ujmowaniu ogólniejszych zagadnień Chodźko się nie odznaczał.

Był jednym z autorów haseł do 28 tomowej Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda z lat 1859–1868. Jego nazwisko wymienione jest w I tomie z 1859 roku na liście twórców zawartości tej encyklopedii.^[4]

Przypisy

↑ Pisma Ignacego Chodźki: Podania Litewskie. Dwie Konwersacje Z Przeszłości. Próby Nowego Dykcyonarza / Wydaje Pan Wirszajtos, Niegdyś Szubrawiec Rustykanin (Polish Edition): [online], amazon.com [dostęp 2024-05-23] (ang.).
↑ Zabłotczyzna, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 189 .
↑ Dziewiętnia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 291 .
↑ "Encyklopedia Powszechna", tom I, wyd. Samuel Orgelbrand, Warszawa, 1859.

Literatura dodatkowa

Chodźko Ignacy. W: Wacław Borowy: Polski Słownik Biograficzny. T. 3: Brożek Jan – Chwalczewski Franciszek. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1937, s. 382–384. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03291-0

Linki zewnętrzne

Tygodnik Ilustrowany 1860, Ignacy Chodźko
Publikacje Ignacego Chodźki w bibliotece Polona

[1] Pisma Ignacego Chodźki: Podania Litewskie. Dwie Konwersacje Z Przeszłości. Próby Nowego Dykcyonarza / Wydaje Pan Wirszajtos, Niegdyś Szubrawiec Rustykanin (Polish Edition): [online], amazon.com [dostęp 2024-05-23] (ang.).

[2] Zabłotczyzna, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 189 .

[3] Dziewiętnia, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 291 .

[4] "Encyklopedia Powszechna", tom I, wyd. Samuel Orgelbrand, Warszawa, 1859.

[1]

[2]

[3]

[4]