Ignacy Orzechowski

Ignacy Orzechowski

Świerk, Stefek, Boniek

porucznik
Data i miejsce urodzenia	1 grudnia 1900 Winiary
Data i miejsce śmierci	1 października 1969 Warszawa
Przebieg służby
Lata służby	1944–1947
Formacja	Organy bezpieczeństwa publicznego
Jednostki	Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego WUBP Olsztyn
Stanowiska	Naczelnik Wydziału "B"
Późniejsza praca	autor, dziennikarz
Odznaczenia

Ignacy Orzechowski (właśc. Nusenbaum) pseud. Świerk, Stefek, Bronek (ur. 1 grudnia 1900 w Winiarach w powiecie pińczowskim, zm. 1 października 1969 w Warszawie) – działacz komunistyczny, kierownik Centralnej Techniki KPZU, zastępca kierownika Centralnej Techniki KPP, sekretarz okręgowy MOPR w Krakowie i Łodzi, historyk, nauczyciel, funkcjonariusz MBP.

Syn Emila i Adeli, od 1911 mieszkał z rodziną w Sosnowcu. W 1917 został nauczycielem, rok później wstąpił do Poalej Syjon, lewicowy działacz tej partii, od 1919 działacz związków zawodowych, sekretarz ich lokalnych zarządów w Sosnowcu. W 1921 wstąpił do KPRP/KPP. III 1922-III 1923 odbywał służbę wojskową w Będzinie. W 1924 został sekretarzem zagłębiowskiego Okręgowego Biura Żydowskiego KPRP. Od 1926 członek Komitetu Okręgowego (KO) KPP w Zagłębiu Dąbrowskim i działacz Stowarzyszenia Wolnomyślicieli Polskich. W 1928 był kandydatem do Sejmu z komunistycznej listy Jedności Robotniczo-Chłopskiej w okręgu Będzin-Zawiercie i prowadził akcję wyborczą wraz z późniejszym komunistycznym posłem Wacławem Rożkiem. Z powodu poszukiwania listami gończymi przez policję opuścił Zagłębie i latem 1928 został zastępcą kierownika Centralnej Techniki KPP, a w listopadzie 1929 - kierownikiem Centralnej Techniki KPZU. Od sierpnia 1931 sekretarz krakowskiego, a następnie łódzkiego okręgu MOPR. Kilkakrotnie więziony za działalność komunistyczną, w tym 1936-1937 przez 15 miesięcy osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej. Po zwolnieniu ponownie działał w KPP w Zagłębiu.

Od jesieni 1939 poszukiwany przez gestapo, ukrywał się, w październiku 1939 wraz z Ignacym Kalagą organizował konspiracyjną grupę komunistyczną. W listopadzie 1939 przedostał się do Lwowa, gdzie studiował korespondencyjnie historię w Instytucie Pedagogicznym i odbył roczny kurs dla nauczycieli szkół średnich. 1940-1941 był dyrektorem sowieckiej szkoły w Toporowie, po napaści Niemiec na ZSRR pracował pod Kijowem przy budowie umocnień, a w październiku został ewakuowany w głąb ZSRR, po czym pracował jako nauczyciel w guberni tambowskiej i w Ufie. W 1943 wstąpił do ZPP, a w październiku 1944 do ludowego WP. Wiosną 1945 wrócił do kraju i wstąpił do służby w MBP, gdzie został naczelnikiem jednego z wydziałów, oraz do PPR. Następnie został naczelnikiem jednego z wydziałów WUBP w Olsztynie. Od 15 grudnia 1947 pracownik Komitetu Wojewódzkiego (KW) PPR w Katowicach, kierownik referatu historii partii. Od kwietnia 1949 pracował w Warszawie w Wydziale Historii Partii KC PZPR.

Od listopada 1952 pracował w Centralnej Szkole Związków Zawodowych (CRZZ) jako kierownik Studium Historycznego, a od 1959 w Biurze Historycznym CRZZ. Współautor pracy „Zarys dziejów ruchu zawodowego w Królestwie Polskim (1905-1918)” (wraz z Aleksandrem Kochańskim), autor „Roli historycznej Komitetu 21 na Górnym Śląsku w latach 1923-1924”. Publikował w „Trybunie Robotniczej” i „Przeglądzie Związkowym”.

Pochowany na wojskowych Powązkach (kwatera A31-4-8)^[1]. Był odznaczony m.in. Orderem Sztandaru Pracy II klasy i Krzyżem Kawalerskim OrderuOdrodzenia Polski (1946)^[2].

• Ludomir Smosarski, Orzechowski Ignacy (1900-1969) [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 24, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1979, s. 279-280.