Ija Kiwa

Ija Kiwa

Data i miejsce urodzenia	4 maja 1984 Donieck
Zawód, zajęcie	poetka, tłumaczka
Uczelnia	Doniecki Uniwersytet Narodowy im. Wasyla Stusa
Multimedia w Wikimedia Commons

Ija Kiwa (ukr. Ія Янівна Ківа; ur. 4 maja 1984 w Doniecku) – ukraińska poetka, tłumaczka, dziennikarka, członkini ukraińskiego PEN-klubu.

Urodziła się w Doniecku, od 2014 roku – z powodu działań wojennych na Donbasie – mieszka w Kijowie. Absolwentka filologii Donieckiego Uniwersytetu Narodowego. Wiersze pisze po rosyjsku i ukraińsku. Autorka tomików poetyckich Podalsze ot raja (2018) i Persza storynka zymy (2019) oraz książki wywiadów z pisarzami białoruskimi My prokynemos’ inszymy: rozmowy z suczasnymy biłorus’kymi pys’mennykamy pro mynułe, teperisznie i majbutnie Biłorusi (2021).

Przetłumaczyła na język ukraiński powieść Marii Galiny Autochtoni. Przekłada na język rosyjski wiersze współczesnych poetów ukraińskich oraz na język ukraiński i rosyjski poetów białoruskich i polskich. Jako tłumaczka i redaktorka współpracuje z projektem PJ Library na Ukrainie, popularyzującym żydowskie książki dla dzieci.

Jej wiersze zostały przetłumaczone na ponad 30 języków, w Polsce – były zamieszczane w „Gazecie Wyborczej”^[1], „Dwutygodniku”^[2], "Opiniach", „Babińcu Literackim”, „Śląskiej Strefie Gender”, „Wizjach”, „ArtPapierze”, „Helikopterze”, „Rozstajach” oraz w antologii Ukraińska Nadzieja.

W 2018 roku książka Podalsze ot raja znalazła się na liście najlepszych książek 2018 roku według ukraińskiego PEN-klubu. W 2019 roku Ija Kiwa wygrała II Turniej poetycki im. Nestora Kronikarza. Również w 2019 roku Persza storinka zymy otrzymała specjalną nagrodę jury w prestiżowej nagrodzie literackiej „LitAkcent” (2019) i znalazła się na liście najlepszych książek 2019 roku według ukraińskiego PEN-klubu.

Uczestniczka wydarzeń poetyckich, festiwali literackich w Ukrainie, Białorusi, Polsce, Belgii, Finlandii, Stanach Zjednaczonych, Niemczech, Estonii, Łotwie, Grecji, Włoszech, Gruzji, Austrii, Szwajcarii, Bułgarii oraz Chorwacji.

Laureatka wielu festiwali i konkursów literackich, m.in. wydawnictwa „Smołoskyp” (2018), „Hajworonnia”, konkursu translatorskiego „Metaphora” (2020), Nagrody im. Jurija Kapłana (2013) etc.

Wiersze i przekłady Ii Kiwy były publikowane w pismach i antologiach „Wozduch”, „Wołga”, „Interpoezja”, „F-pismo”, „Cyrk “Olimp”+TV”, „TextOnly”, „Flagi”, „Litеrratura”, „Asymptote”, „Poem”, „Artikulacja”, na stronach internetowych Soloneba, Litcentr, Połutona etc.

Na język polski wiersze Ii Kiwy tłumaczyli: Aneta Kamińska^[3][4], Tomasz Pierzchała^[5], Agnieszka Sowińska^[6], Karolina Olszewska i Jakub Sajkowski.

Stypendystka Programu Stypendialnego Ministra Kultury Polski „Gaude Polonia” (2021)^[7].

W grudniu 2022 roku w Sejnach w wydawnictwie „Pogranicze" (seria "W obliczu wojny") ukazała się dwujęzyczna książka wierszy Ii Kiwy Сzarne róże czasu (na polski przełożyła Aneta Kamińska).

W 2025 r. otrzymała Nagrodę im. Ferdynanda Ossendowskiego w uznaniu zasług za sztukę przekładu literackiego^[8].

• Ія Ківа. Осиротілі дерева / Ija Kiwa. Osierocone drzewa / Iya Kiva. The Orphaned Trees. – Krakow, Krakowskie Biuro Festywalowe; Versopolis, 2024. — 54 p. (na polski przełożyła Aneta Kaminska; translators into English – Philip Nikolayev and Yevgeniya Kanyshcheva)
• Ія Ківа. Чорні троянди часу / Ija Kiwa. Сzarne róże czasu. /Przełożyła na polski Aneta Kamińska — Seiny: Pogranicze, 2022. — 60 s. (książka dwujęzyczna)
• Ija Kiwa. Wędrowny ptak wojny / Z języka ukraińskiego przełożyła Aneta Kamińska. — Kijów-Warszawa-Rybnik-Edynburg-Kraków, Katalog Press, 2024. — 90 s.^[9]

• Katarzyna Ślączka // Online-pismo poezji tłumaczonej „Umbrella”, nr 119^[10]
• Paulina Pidzik // Art Digest Soloneba, 21.06.2021^[11]
• Krystyna Miłobędzka // Art Digest Soloneba, 14.07.2021^[12]
• Justyna Kulikowska // Art Digest Soloneba, 22.07.2021^[13]
• Ewa Lipska // Kyiv Daily, 24.07.2021^[14]
• Ilona Witkowska // Art Digest Soloneba, 20.08.2021^[15]
• Ewa Lipska // Nowa Polszcza, 27.10.2021^[16]

• Tadeusz Różewicz // Online-pismo „Dwoetoczie”, nr 29^[17]
• Katarzyna Ślączka // Online-pismo „Dwoetoczie”, nr 33^[18]
• Katarzyna Ślączka // Online-pismo „Dwoetoczie”, nr 34^[19]
• Kamila Janiak // Online-pismo „Dwoetoczie”, nr 34^[20]

• Ija Kiwa / czy jest w naszym kranie gorąca wojna // Poetki na czasy wojny #10
• Ія Янівна Ківа / Ija Kiwa / co byśmy powiedzieli o tej kobiecie // Poetki na czasy wojny #19
• „Poczta poetycka”: wiersze Ii Kiwy, w tłumaczeniu Anety Kamińskiej // Polskie radio Koszalin, 21/06/2023

• Ija Kiwa na facebook