Iris XVI

Iris XVI – koń wyścigowy należący do francuskiej Armée de terre, stracony przez żołnierzy Wehrmachtu 14 czerwca 1940 roku za akt oporu.

Historia

Koń został przyjęty do akademii wojskowej École spéciale militaire de Saint-Cyr w 1936 roku. Kapitan Philippe Leclerc de Hauteclocque (przyszły marszałek Francji), wówczas instruktor w akademii^[1], uczestniczył w szkoleniu wojskowym Irisa XVI^[2]. Koń znany ze swojego trudnego charakteru, sprawiał problemy dosiadającym go jeźdźcom. Kapitan Leclerc zawdzięczał swoje utykanie i używanie laski upadkowi z grzbietu Irisa XVI, w wyniku którego doznał złamania kości piszczelowej z powikłaniami^[3]. Ta część historii konia pozostaje niemożliwa do zweryfikowania ze względu na upływ czasu^[2].

Iris XVI stał się doskonałym koniem wyścigowym, szczególnie w gonitwach z przeszkodami na hipodromie Maisons-Laffitte(inne języki)^[2]^[4]^[5]. Nie dosiadał go w tym wyścigu kapitan Leclerc, ponieważ był zbyt wysoki i ciężki^[2]. Kiedy Leclerc został wysłany do Afryki, na koniu zaczął startować kapitan Jean Fanneau de la Horie(inne języki), z którym zyskał rozgłos w nazistowskich Niemczech^[2]^[3]. Iris XVI nie został zmobilizowany podczas II wojny światowej z powodu złej sławy i porywczości^[2].

Akt oporu

14 czerwca 1940 roku w czasie kampanii francuskiej, akademia wojskowa École spéciale militaire de Saint-Cyr została zajęta przez Niemców. Jeden z niemieckich dowódców poprosił o okazanie konia, który pokonał go w poprzednim wyścigu. Jeden z jego żołnierzy poszedł go szukać. Iris XVI zadał żołnierzowi potężny cios kopytem, po którym Niemiec zmarł na miejscu. Iris XVI został stracony chwilę później za stawianie oporu^[1]^[6].

Mówi się, że generał Philippe Leclerc de Hauteclocque skomentował to następującymi słowami: „Był tak samo patriotyczny jak jego pan”^[2].

Pokrój

Iris XVI jest opisywany jako koń kasztanowaty lub dereszowaty, bardzo żwawy, o trudnym charakterze. Istnieje tylko jeden jego portret pędzla francuskiego malarza André Marchanda(inne języki) przedstawiający go w Grande Carrière de Saint-Cyr, przechowywany przez rodzinę marszałka Leclerca. Koń ma na sobie trzy pończoszki (umaszczenie koni) i długą pręgę na pysku^[2].

Przypisy

↑ ^a ^b Alain Guérin: Chronique de la Résistance (nouvelle édition). Place Des Editeurs, 2010, s. 28. ISBN 978-2-258-08853-5.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h Myriam Baran: 100 chevaux de légende. Solar, 2000, s. 48-49. ISBN 978-2-263-02977-6.
↑ ^a ^b Paul Outin: Contes d’Ourasi, Bucéphale et Iris XVI. Mon Petit Éditeur, 2013, s. 56. ISBN 978-2-342-00867-8.
↑ Figaro: journal non politique. Gallica. [dostęp 2026-07-14]. (fr.).
↑ L’Ouest-Éclair. Gallica. [dostęp 2026-07-14]. (fr.).
↑ Marie-Hélène Baylac: Histoire des animaux célèbres. Place Des Editeurs, 2015, s. 223. ISBN 978-2-262-06115-9.

Linki zewnętrzne

Iris XVI, koń oporu! w serwisie YouTube (ang.)

[AG-1] Alain Guérin: Chronique de la Résistance (nouvelle édition). Place Des Editeurs, 2010, s. 28. ISBN 978-2-258-08853-5.

[MB-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h Myriam Baran: 100 chevaux de légende. Solar, 2000, s. 48-49. ISBN 978-2-263-02977-6.

[PO-3] Paul Outin: Contes d’Ourasi, Bucéphale et Iris XVI. Mon Petit Éditeur, 2013, s. 56. ISBN 978-2-342-00867-8.

[4] Figaro: journal non politique. Gallica. [dostęp 2026-07-14]. (fr.).

[5] L’Ouest-Éclair. Gallica. [dostęp 2026-07-14]. (fr.).

[6] Marie-Hélène Baylac: Histoire des animaux célèbres. Place Des Editeurs, 2015, s. 223. ISBN 978-2-262-06115-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]