Irredenta

Jeden z przywódców włoskiej irredenty – Cesare Battisti, podczas wiecu na rzymskim Campidoglio (maj 1915)

Irredenta, irredentyzm (wł. irredenta – „niewyzwolona” [ziemia][1]) – ruch polityczny i społeczny, dążący do połączenia w jeden organizm państwowy ziem zamieszkiwanych przez tę samą grupę etniczną.

Historycznie pojęcie to najczęściej odnoszone jest do radykalnego włoskiego ruchu politycznego powstałego na przełomie XIX i XX wieku. Irredenta włoska zapoczątkowana została około 1878 roku pod hasłem konieczności zjednoczenia wszystkich ziem zamieszkanych przez Włochów. Działalność ta wymierzona była początkowo przeciwko monarchii austro-węgierskiej[2] z żądaniami zwrotu południowego Tyrolu (Trydentu), Gorycji, Triestu, Istrii i Fiume. Późniejsze żądania skierowane wobec Francji dotyczyły zwrotu Nicei (odstąpionej w 1860) i Korsyki, a w odniesieniu do Anglii – przyznania Włochom zajętej przez nią (1800) i skolonizowanej Malty[a]. Ruch irredentystów silnie rozwijał się przed I wojną światową i skupiał zarówno członków nacjonalistycznej prawicy (m.in. Gabriele D’Annunzio, Enrico Corradini), jak i socjalistów (Cesare Battisti). W dalszym rozwoju uległ wpływowi szowinizmu i wchłonięty został przez ruch faszystowski[3][2].

W szerszym znaczeniu irredenta oznacza dążenie do wyzwolenia narodowego, ruch niepodległościowy[4]. Z tego względu i w Polsce stała się synonimem walki o niepodległość i dążności do odzyskania ziem pozostających we władzy zaborców[2].

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Szersze omówienie kwestii terytorialnych Włoch po I wojnie światowej w: Mieczysław Żywczyński: Włochy nowożytne 1797–1945. Warszawa: PWN, 1971, s. 246-249.

Przypisy

  1. ↑ Źródłem tego pojęcia było hasło Italia irredenta oznaczające niewyzwolone obszary Włoch (Władysław Kopaliński: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem. Warszawa: Muza, 2001, s. 237).
  2. ↑ a b c Bogdan Snoch: Terminy i pojęcia historyczne. Słownik szkolny. Warszawa: WSiP, 1990, s. 64.
  3. ↑ Wielka encyklopedia PWN. T. 12. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 264.
  4. ↑ «irredenta» w: Słownik języka polskiego (pod red. Witolda Doroszewskiego).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya