Irritator
| |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj |
Irritator | ||
| Gatunki | |||
| |||
Irritator – rodzaj dużego teropoda z rodziny spinozaurów (Spinosauridae).
Szczątki tego rybożernego zwierzęcia znaleziono w 1996 roku w słynącej z wielu innych skamieniałości formacji Santana w Brazylii. Tereny te w okresie wczesnej kredy (ok. 120 milionów lat temu), pokrywała prawdopodobnie rozległa nadmorska delta rzeczna. Znaleziono tutaj wiele szczątków organizmów słodkowodnych, bezkręgowców i ryb, ale miejsce to zapewne bardziej jest znane z bardzo dużej różnorodności odkrytych tutaj pterozaurów. Przypuszczalnie tereny deltowe stanowiły legowiska tych latających gadów. Dużym zaskoczeniem dla paleontologów było znalezienie fragmentów czaszki dinozaura, który wykazywał cechy spinozaurów. Ciekawe jest, że spinozaury żyjące w tym samym czasie w Afryce Północnej zasiedlały podobne środowiska deltowe. Również sam Irritator wykazuje duże podobieństwo do rodzaju Spinosaurus. W 1996 roku z tych samych rejonów opisano fragmentaryczne szczątki dinozaura nazwanego Angaturama limai. Być może jest to blisko spokrewniony z irritatorem gatunek lub nawet ten sam takson.
Na podstawie zachowanych fragmentów można stwierdzić, że drapieżnik ten miał długą i stosunkowo niską jak na teropody czaszkę. Zęby były liczne, stożkowate i pozbawione karbowań na przedniej i tylnej krawędzi. Idealnie nadawały się do przebijania i przytrzymywania śliskiej zdobyczy (najprawdopodobniej ryb). Przypuszczalnie Irritator od czasu do czasu zjadał również innego typu pokarm, padlinę oraz licznie żyjące obok niego pterozaury. W jednej z odkrytych w Ameryce Południowej kości pterozaura odnaleziono ślady zębów należących do przedstawiciela Spinosauridae[1]. Nie znaleziono do tej pory bardziej kompletnych szczątków, nie wiadomo więc, czy – podobnie jak Spinosaurus – Irritator miał rozwinięty grzebień na grzbiecie utworzony z wyrostków kolczystych.
Irritator przypuszczalnie osiągał długość ciała około 10 metrów, był więc znacznie mniejszy od afrykańskiego spinozaura.
Nazwę dla zwierzęcia zaproponowali paleontolodzy Martill, Cruikshank, Frey, Small & Clarke w 1996. Początkowo Irritator został zaklasyfikowany do grupy maniraptorów[2]. Jedyną pozostałością była licząca ok. 80 cm czaszka, odnaleziona przypadkowo przez amatorów, którzy dla zachowania jej przed wpływem środowiska nieumiejętnie oblepili ją gipsem. Późniejsze usuwanie gipsu wymagało mozolnej pracy – stąd też nazwa. Epitet gatunkowy chalengeri pochodzi od postaci profesora Challengera, bohatera książki A.C. Doyle’a Zaginiony świat.
Przypisy
- ↑ E. Buffetaut, D. Martill, F. Escuillié. Pterosaurs as part of a spinosaur diet. „Nature”. 429, s. 33, 2004. DOI: 10.1038/430033a. (ang.).
- ↑ D.M. Martill, A.R.I. Cruickshank, E. Frey, P.G. Small i M. Clarke. A new crested maniraptoran dinosaur from the Santana Formation (Lower Cretaceous) of Brazil. „Journal of the Geological Society”. 153 (1), s. 5–8, 1996. DOI: 10.1144/gsjgs.153.1.0005.
| Infrarzędy dinozaurów | |
|---|---|
| Era dinozaurów | |
| Dyscypliny powiązane |
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.