James Lind
 James Lind na obrazie Chalmersa | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | |
| Data i miejsce śmierci | |
| doktor medycyny | |
| Specjalność: chirurgia, medycyna morska | |
| Alma Mater | |
| 1748–1783 | |
| Instytucja | |
| Okres zatrudn. |
(1739–1748) |
| Instytut |
Haslar Naval Hospital |
| Okres zatrudn. |
(1758–1783) |
James Lind (ur. 4 października 1716 w Edynburgu[1], zm. 1794 w Gosport[1][2]) – szkocki lekarz, autor pierwszego klinicznego badania eksperymentalnego, w którym wykazał lecznicze znaczenie owoców z nieznaną wówczas witaminą C dla chorych na szkorbut.
Życiorys
Urodził się w rodzinie kupca. W 1731 został uczniem u edynburskiego chirurga[1]. Od 1738 pływał jako chirurg na okrętach Royal Navy, służąc w czasie wojny o sukcesję austriacką pod George’em Edgcumbe’em[1]. W 1748 odszedł z Marynarki i rozpoczął prywatną praktykę w rodzinnym mieście[2]. W tym samym roku uzyskał tytuł doktora na Uniwersytecie Edynburskim pracą o chorobach wenerycznych. W 1752 ożenił się z Isabelą Dickie[1].
W 1753 roku opublikował książkę Traktat o szkorbucie (ang. A treatise of the scurvy) z dedykacją dla adm. Ansona. Książką wznawiana była w 1757 i 1772 oraz tłumaczona na francuski (1756, 1783), włoski (1766) i niemiecki (1775). Trzy lata później opublikował Esej o najskuteczniejszej metodzie zachowywania zdrowia marynarzy w Marynarce Królewskiej (ang. Essay on the most effectual means of Preserving the Health of Seamen in the Royal Navy), dedykowany Edgcumbe'owi, w którym poszerzał zalecenia z pierwszej książki[1].
W 1758 został mianowany głównym lekarzem królewskiego szpitala morskiego w Haslar[1]. W 1762 zaproponował metodę zaopatrywania statków w słodką wodę poprzez destylację wody morskiej. Rok później opublikował pracę poświęconą tyfusowi. W opublikowanym w 1768 Eseju o przypadkowych chorobach Europejczyków w gorących klimatach (ang. An Essay on Diseases Incidental to Europeans in Hot Climates) opisał najczęstsze choroby tropików[1].
W 1783 odszedł ze szpitala a stanowisko głównego lekarza objął jego syn, John, wcześniej pracujący jako jego asystent[1].
Poglądy i znaczenie
W przeciwieństwie do Jana Fryderyka Bachstroma, który w swej pracy Observationes circa scorbutum postulował 19 lat wcześniej, że szkorbut jest chorobą powodowaną przez niedobór świeżych warzyw i owoców w diecie[3], Lind uważał, że przyczyny szkorbutu są rozliczne (dieta, złe powietrze, brak ćwiczeń), a prowadzą do rozpadu gnilnego ciała[1].
W jego Traktacie o szkorbucie znajduje się 4-stronnicowy opis pierwszego eksperymentu medycznego przeprowadzonego w maju 1747 na pokładzie HMS Salisbury[1]. Na jego potrzeby Lind wybrał 12 chorych na szkorbut marynarzy i podzielił na pary. Wszyscy spożywali tę samą dietę, jednocześnie każda dwójka otrzymywała inne dodatki – pierwsza cydr, druga ocet winny, trzecia pół pinty wody morskiej, czwarta dwie pomarańcze i cytrynę, ostatnia grupa dostała przydział pasty sporządzonej z czosnku, ziaren gorczycy, rzodkwi i mirry[1]. Mimo że cytrusów starczyło jedynie na 6 dni zmianę na lepsze zaobserwował właśnie wśród tej grupy, z której jeden marynarz całkiem wyzdrowiał a drugi na tyle, aby zostać opiekunem pozostałych. Pomimo tak jednoznacznych efektów doświadczenia w swej pracy Lind nie uznał – w przeciwieństwie do Backstroma – owoców za rekomendowany lek na szkorbut[1].
Obserwacje Linda zostały wykorzystane w Marynarce dopiero w 1795 za sprawą Gilberta Blane'a[1].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Iain Milne. Who was James Lind, and what exactly did he achieve. „Journal of the Royal Society of Medicine”. 105, s. 503–508, 2012-12. 12. DOI: 10.1258/jrsm.2012.12k090. ISSN 0141-0768. [dostęp 2023-03-09]. (ang.).
- ↑ a b BBC – History – Historic Figures: James Lind (1716 – 1794). BBC, 2006-11-02. [dostęp 2023-03-09]. (ang.).
- ↑ Johann Friedrich Bachstrom: Observationes circa scorbutum, ejusque indolem, causas, signa et curam, institutæ, eorum præprimis in usum, qui Groenlandiam & Indiam Orientis petunt. Lugduni Batavorum : Apud Conradum Wishoff, 1734. (łac.).
Linki zewnętrzne
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.