Jan Bondkowski

Jan Bondkowski

Data i miejsce urodzenia	8 lipca lub 8 sierpnia 1859 Tarnowskie Góry
Data i miejsce śmierci	27 września 1937 Tarnowskie Góry
Burmistrz Miasteczka Śląskiego[1]
Okres	od 22 lutego 1920 do 31 grudnia 1922
Zastępca burmistrza Tarnowskich Gór
Okres	od 1924 do 1928
Przewodniczący Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach
Okres	od 1924 do 1927
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Bondkowski (ur. 8 lipca lub 8 sierpnia 1859 w Tarnowskich Górach, zm. 27 września 1937 tamże^[2]) – polski działacz niepodległościowy, narodowy i samorządowy; zarządca górniczy, burmistrz Miasteczka Śląskiego w latach 1920–1922 jako pierwszy polski burmistrz na Górnym Śląsku po przejęciu części tego obszaru przez państwo polskie; w latach 1924–1928 zastępca burmistrza Tarnowskich Gór, a do 1927 roku równocześnie przewodniczący tarnogórskiej rady miejskiej.

Jan Bondkowski urodził się 8 lipca^[2][3] lub 8 sierpnia^[4][5] 1859 roku w Tarnowskich Górach w rodzinie sztygara Jana Bondkowskiego i Pauliny z domu Kasprzeńskiej^[6]. Po ukończeniu szkoły górniczej w rodzinnym mieście, podjął pracę w Królewskiej Kopalni Fryderyk (niem. Königliche Friedrichsgrube). Z powodu swoich propolskich poglądów Bondkowski odszedł z pruskiego zakładu i przeniósł się do Małopolski, gdzie w 1880 roku został zarządcą kopalni Sanguszki w Grudnej Dolnej^[6]. Stanowisko to piastował do października 1893 roku^[4].

W kolejnych latach Bondkowski podróżował po Europie, odwiedzając m.in. Wiedeń, gdzie ukończył studia górnicze, a także Czechy, Niemcy, Francję, Włochy i Hiszpanię^[6]. Zajmował się również zarządzaniem terenami naftowymi, a w latach 1905–1911 był zawiadowcą kopalni rudy żelaza i węgla kamiennego w Czernej^[6].

W 1911 roku Bondkowski powrócił na stałe do Tarnowskich Gór, gdzie stał się jednym z liderów miejscowego polskiego ruchu narodowego^[5]. Wraz z Michałem Wolskim oraz Teofilem Królikiem w zakupionym przez siebie domu pod nr. 17 przy rynku założył bank ludowy, który zajmował się udzielaniem pożyczek polskiej ludności oraz polskim stowarzyszeniom^[4]. Wiosną 1919 roku był wśród założycieli tajnego komitetu polskiego odpowiadającego za utworzenie m.in. miejscowej czytelni ludowej, kółka śpiewaczego „Mickiewicz” i kasyna obywatelskiego, którego prezesem został 22 lipca tego roku^[7][5].

W listopadzie 1919 roku Bondkowski został wybrany do Rady Miasta Tarnowskie Góry i stał się liderem frakcji polskiej^[6]. W lutym roku następnego został wybrany burmistrzem sąsiedniego Miasteczka Śląskiego^[1], stając się pierwszym burmistrzem narodowości polskiej na przejmowanym przez odrodzone państwo polskie Górnym Śląsku^[5][8]. Urząd ten piastował do końca 1922 roku^[9][1]. W 1922 roku był jednym z działaczy uroczyście witających wojska polskie wkraczające do miasta^[2]. W latach 1924–1928 był wiceburmistrzem Tarnowskich Gór, do 1927 roku łącząc tę funkcję ze stanowiskiem komisarycznego przewodniczącego rady miasta^[6][2].

9 listopada 1930 roku Bondkowski został odznaczony Medalem Niepodległości^[10]. Dwa lata później przeszedł na emeryturę^[6]. Zmarł 27 września 1937 roku, a jego uroczysty pogrzeb odbył się 30 września. Bondkowski spoczął na cmentarzu przy kościele św. Anny, w tym samym rzędzie co Teofil Królik^[6]. Nagrobek Bondkowskiego został zniszczony po 2000 roku i nie zachował się do czasów współczesnych^[6].

Na fasadzie zabytkowego ratusza w Miasteczku Śląskim znajduje się tablica pamiątkowa upamiętniająca Jana Bondkowskiego^[9]. Ponadto jego imię nosi jedna z ulic tarnogórskiego śródmieścia – licząca 125 metrów długości droga gminna klasy D o numerze 270 017 S^[11].

• Jan Nowak: Kronika Miasta i Powiatu Tarnowskie Góry: najstarsze dzieje Śląska i ziemi Bytomsko-Tarnogórskiej: dzieje pierwszego górnictwa w Polsce. Tarnowskie Góry: Księgarnia Polska Jana Nowaka, 1927. ISBN 978-83-934107-9-8.