Jan Gurtzman

Jan Gurtzman (ur. 25 czerwca 1906 w Warszawie, zaginął prawdopodobnie w 1942) – polski inżynier elektryk, radiotechnik i polarnik, uczestnik Pierwszej Polskiej Wyprawy Polarnej.

Życiorys

Jan Gurtzman urodził się w Warszawie[1] w zasymilowanej żydowskiej rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec, Aleksander Gurtzman (ur. 25 listopada 1868 w Warszawie syn Feliksa i Anny)[2], był technikiem i działaczem społecznym, matka Paulina (ur. 26 stycznia 1873 w Warszawie, córka Dawida i Emilii, uznana za zmarłą zaraz po wojnie[3]) pochodziła z rodziny Zylberlastów (patrz też Natalia Zand). Ślub nastąpił około 9 września 1905 roku[4]. W 1924 roku ukończył Gimnazjum Towarzystwa Szkoły Mazowieckiej w Warszawie i rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, które ukończył w 1931 roku, zdobywając tytuł inżyniera elektryka.

Kariera naukowa i wyprawa polarna

W 1932 roku Gurtzman został zatrudniony w Państwowym Instytucie Meteorologicznym, gdzie rozpoczął współpracę z prof. Jeanem Lugeonem nad przygotowaniami do Pierwszej Polskiej Wyprawy Polarnej w ramach Międzynarodowego Roku Polarnego. Gurtzman był odpowiedzialny za konstrukcję i montaż atmoradiografów, które służyły do badania trzasków radiowych w atmosferze. Uczestniczył w ekspedycji na Wyspę Niedźwiedzią, gdzie zajmował się instalacją i obsługą aparatury badawczej. W grupie tej byli też Czesław Centkiewicz, Władysław Łysakowski, Stanisław Siedlecki oraz Jean Lugeon.

II wojna światowa

Po wybuchu II wojny światowej Gurtzman był związany z Polskim Radiem, a po wybuchu wojny ewakuował się z Warszawy, lecz szybko powrócił, aby pomóc w uruchomieniu radiostacji. Podczas oblężenia Warszawy w 1939 roku współtworzył radiostację foniczną, która nadawała komunikaty i przemówienia. W związku z żydowskim pochodzeniem w okresie okupacji niemieckiej Gurtzman musiał się ukrywać, używając fałszywego nazwiska i ukrywając się na warszawskich Bielanach.

Zaginięcie i pamięć

Ostatnie pewne informacje o Gurtzmanie pochodzą z 1942 roku, gdy został aresztowany przez Gestapo i osadzony w więzieniu w Nowym Wiśniczu, a następnie wywieziony do Bochni i prawdopodobnie zamordowany. W 1946 roku został oficjalnie uznany za zmarłego przez Sąd Grodzki w Warszawie[1]. Natomiast jego ciotka Julia Szliferstein po wojnie napisała, że Jan Gurtzman został wywieziony do obozu w Trawnikach w 1941 roku[5].

Przypisy

  1. ↑ a b Rafał Degiel. Jan Gurtzman, (1906-1942?) - Zaginiony polarnik i radiotechnik. „Rocznik Legionowski”. 9, s. 165-179, 2018. 
  2. ↑ W wykazie Miniakowskiego (wielcy.pl) widnieje Feliks Gurtzman, kupiec, ur. 1841, zm. 2 lipiec 191, pochowany na cmentarzu Żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie. Jego żoną była Anna Weinberger ur. 1842, zm. 3 August 1901, pochowana na Cmentarzu Żydowskim przy ul. Okopowej, sektor 40, rząd 4, numer 25.
  3. ↑ Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim Oddział w Tomaszowie Mazowieckim, Sąd Grodzki w Tomaszowie Mazowieckim, 49/511/0/-/1260, 1948-1949. (pol.).
  4. ↑ ogłoszenie prasowe. „Deutsche Warschauer Zeitung”. 3 (226 + Beibl.), s. 8, wzmianka 59, 1917. 
  5. ↑ Julia Szlifeistein. getto.pl. [dostęp 2024-05-08]. (pol.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya