Jan Merlini

Błogosławiony
Jan Merlini

Giovanni Merlini

prezbiter
Błogosławiony Jan Merlini
Data i miejsce urodzenia	28 sierpnia 1795 Spoleto
Data i miejsce śmierci	12 stycznia 1873 Rzym
Czczony przez	Kościół katolicki
Beatyfikacja	12 stycznia 2025 Bazylika św. Jana na Lateranie, Rzym przez Franciszka[a]
Wspomnienie	12 stycznia
Atrybuty	sutanna kapłańska, krucyfiks
Szczególne miejsca kultu	Santa Maria in Trivio w Rzymie
Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Merlini CPPS, właśc. Giovanni Merlini (ur. 28 sierpnia 1795 w Spoleto, zm. 12 stycznia 1873 w Rzymie) – włoski duchowny katolicki, prezbiter, misjonarz, trzeci moderator generalny Zgromadzenia Misjonarzy Krwi Chrystusa, błogosławiony Kościoła katolickiego^[1][2].

Był on bardzo bliskim współpracownikiem św. Kaspra del Bufalo oraz doradcą duchowym m.in. św. Marii De Mattias i papieża Piusa IX^[3][4].

Urodził się 28 sierpnia 1795 roku w Spoleto w Państwie Kościelnym jako trzecie z trzynaściorga dzieci Luigiego Merliniego i Antonii Claudi^[1][4]. Jego ojciec wywodził się z sycylijskiej rodziny szlacheckiej, ale osiadł i na co dzień prowadził własną działalność gospodarczą w Spoleto^[1]. Jan od młodości wykazywał się ogromną pobożnością, a Pierwszą Komunię Świętą przyjął w 1808 roku w kościele Sant'Ansano z rąk biskupa (późniejszego kardynała) Antonia Marii Cadoliniego^[1][5].

Mimo silnego oporu ze strony rodziców, w młodym wieku zdecydował się na podjęcie studiów teologicznych i przyjęcie święceń^[1][2]. Rozpoczął formację teologiczną w seminarium w Spoleto w 1809 roku^[1]. Święcenia kapłańskie przyjął 19 grudnia 1818 roku z rąk biskupa Francesco Canaliego (późniejszego purpurata)^[1][5].

W lipcu 1820 roku młody ks. Merlini, za namową swojego przyjaciela ze studiów, wziął udział w rekolekcjach ignacjańskich (ćwiczeniach duchowych) głoszonych osobiście przez św. Kaspra del Bufalo w opactwie San Felice w Giano dell'Umbria, będącym pierwszym domem nowo powstałego Zgromadzenia Misjonarzy Krwi Chrystusa^[4][3][2]. Zafascynowany duchowością nowo powstałego zgromadzenia, postanowił do niego dołączyć, stając się z czasem najbliższym przyjacielem i powiernikiem samego św. Kaspra^[1][5][6].

Jan Merlini bardzo szybko zasłynął we Włoszech jako wybitny spowiednik i kierownik duchowy^[3][4]. Z jego rad przez wiele lat korzystała m.in. św. Maria De Mattias, którą duchowo wspierał w powołaniu do życia zgromadzenia Adoratorek Krwi Chrystusa^[3][4][1]. Spowiadał również i wspierał lokalną arystokrację^[3]. Był bardzo cenionym kaznodzieją; podobnie jak św. Kasper nieustannie przemierzał XIX-wieczne Włochy, głosząc w miastach misje ludowe (m.in. w 1826 w L'Aquili, gdzie misjonarze Krwi Chrystusa mocno angażowali się w walkę z brutalną plagą bandytyzmu na prowincji)^[4][6]. Posiadał ponadto ogromny talent artystyczny i architektoniczny – samodzielnie projektował wiele domów misyjnych oraz osobiście rzeźbił w drewnie krucyfiksy, których używał potem do głoszenia kazań^[4][5]. Pod koniec 1837 roku towarzyszył przy łożu śmierci swojemu mistrzowi, św. Kasprovi del Bufalo^[3][2].

Pod koniec 1847 roku, w związku z radykalnie pogarszającym się stanem zdrowia ówczesnego przełożonego ks. Biagio Valentiniego, Merlini najpierw przejął jego codzienne obowiązki, a po zaledwie kilku miesiącach – 28 grudnia 1847 roku – został formalnie obrany trzecim moderatorem generalnym Zgromadzenia Misjonarzy Krwi Chrystusa^[3][4][7]. Funkcję tę sprawował łącznie przez długie 25 lat, aż do swojej śmierci^[2][5]. To za jego prężnych rządów zgromadzenie po raz pierwszy rozszerzyło swoją działalność z dala od Europy, docierając z sukcesem m.in. na kontynent północnoamerykański do Stanów Zjednoczonych^[3][4].

Był on niezwykle zaufanym doradcą biskupów, a w szczególności papieża Piusa IX (który na długo przed swoim pontyfikatem sprawował funkcję arcybiskupa Spoleto i dobrze znał misjonarza)^[3][1]. W trudnym 1849 roku ks. Merlini dołączył do przebywającego na wygnaniu w Gaecie papieża, zmuszonego uprzednio do opuszczenia terytorium Rzymu po proklamowaniu tzw. Republiki Rzymskiej^[3][2]. To właśnie w trakcie burzliwych dni w Gaecie Merlini zasugerował Piusowi IX zaciągnięcie głębokiego duchowego zobowiązania: jeżeli z Bożą pomocą bezpiecznie powróci on na Tron Piotrowy w stolicy, rozszerzy Święto Najdroższej Krwi Chrystusa na cały Kościół Powszechny^[1][4][8]. Po ostatecznym stłumieniu ruchów rewolucyjnych i powrocie do Rzymu, papież spełnił obietnicę, wydając specjalny dekret z 10 sierpnia 1849 roku, który na stałe wpisał to święto do ogólnego kalendarza liturgicznego^[4][6][8]. Papież okazał się też ogromnym dobroczyńcą wspólnoty misyjnej, w późniejszych latach fundując dla niej domy w Alzacji i Bawarii^[3].

Jan Merlini zginął tragicznie w wyniku obrażeń po bolesnym wypadku komunikacyjnym, do którego doszło w ścisłym centrum miasta^[1][4]. Został z pełną premedytacją uderzony przez rozpędzony powóz konny (wóz pocztowy) w bliskich okolicach kościoła Santa Maria in Trivio w Rzymie^[4][6]. Powożący dopuścił się tego czynu celowo, będąc wiedzionym potężną furią i nienawiścią do duchowieństwa (tzw. antyklerykalizmem)^[4][6]. Tuż przed swoją powolną i męczeńską śmiercią, datowaną na 12 stycznia 1873 roku, ks. Merlini całkowicie przebaczył swojemu zbrodniczemu oprawcy^[1][4].

Jego zmasakrowane ciało w pierwszej kolejności spoczęło na rzymskim cmentarzu Campo Verano^[1][4]. Dopiero w marcu 1946 roku jego szczątki zostały odpowiednio ekshumowane i uroczyście przeniesione do kościoła Santa Maria in Trivio w Rzymie (przy samej Fontannie di Trevi), gdzie w końcu umieszczono je z godnością w sąsiedztwie grobowca jego najdroższego przyjaciela św. Kaspra del Bufalo^[1][4][6]. Po śmierci Merliniego kolejnym przywódcą zgromadzenia mianowano o. Enrico Rizzoliego^[3].

Z uwagi na szeroko pojętą świętość i popularność ks. Merliniego, proces informacyjny w Rzymie rozpoczął się rekordowo szybko, bo już na początku 1880 roku (trwając tylko do 1883 roku)^[9]. Proces ewaluacji pism trwał z przerwami przez wiele lat; ostatecznie zapiski Merliniego uzyskały nihil obstat 23 grudnia 1914 r., a oficjalne wprowadzenie sprawy na forum kanoniczne miało miejsce w czerwcu 1927 r. z woli ówczesnego papieża Piusa XI^[9]. Długotrwały proces nabrał znacznego tempa dopiero w nowej epoce. Ostatecznie, dnia 10 maja 1973 roku papież Paweł VI z powodzeniem promulgował kluczowy dekret o heroiczności cnót kapłana, co pozwoliło na oficjalne nadanie mu tytułu Czcigodnego Sługi Bożego^[1][4][10].

23 maja 2024 roku, podczas regularnego posiedzenia prefektury, papież Franciszek w pełni upoważnił Dykasterię Spraw Kanonizacyjnych do bezwzględnej promulgacji dekretu zatwierdzającego pierwszy cud przypisywany wstawiennictwu Jana Merliniego^[11][12][13]. Udokumentowany cud kanoniczny dotyczył nagłego, bardzo niespodziewanego i medycznie całkowicie niewytłumaczalnego uzdrowienia z wczesnego 2015 roku^[14]. Pacjent (starszy mężczyzna pochodzący z okolicznej prowincji Benewentu), który z powodu masywnego krwotoku wewnętrznego znajdował się od dłuższego czasu w stanie krytycznym na OIOM-ie szpitala Cardarelli w Neapolu, w niesłychanie szybkim tempie powrócił do zdrowia^[14][15]. Do tego niewyjaśnionego i niezwykle trwałego uzdrowienia doszło natychmiastowo po przyłożeniu do organizmu relikwii (tzw. ex indumentis – malutkiego skrawka z prywatnego ubrania) Sługi Bożego oraz po uprzednich modlitwach błagalnych zanoszonych przez najbliższych krewnych zdesperowanego pacjenta^[14][15][10].

Uroczysta beatyfikacja ojca Jana Merliniego na zawsze zapisała się w historii jako pierwsza beatyfikacja ogłoszona i oficjalnie wyznaczona w ramach obchodów wielkiego Roku Jubileuszowego 2025^[8][16]. Spektakularna, dziękczynna msza święta odbyła się w południe 12 stycznia 2025 roku w papieskiej bazylice św. Jana na Lateranie w Rzymie – przypadała ona bardzo dokładnie w okrągłą 152. rocznicę jego dramatycznej śmierci^[16][17]. Eucharystii beatyfikacyjnej, sprawowanej w wyłącznym imieniu urzędującego papieża, dostojnie przewodniczył prefekt Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych, kardynał Marcello Semeraro^[8][16][17].

• Valerio Volpi, Luigi Maria Epicoco, La vite. Storia del beato Giovanni Merlini, Cinisello Balsamo, Edizioni San Paolo, 2025.
• T. Veglianti, "Non posso, non debbo, non voglio". Vita di San Gaspare del Bufalo, Roma, Sanguis Editrice, 2004.
• Vincenzo Severini, Giovanni Menicucci, Bartolomeo Panzini, Gaspare Del Bufalo conosciuto da vicino (red. B. Conti), Roma, ed. Pia Unione Prez.mo Sangue, 1992.
• Giovanni Merlini, Gaspare Del Bufalo. Un santo scruta un altro santo (red. B. Conti), Roma-Albano, ed. Pia Unione Prez.mo Sangue, 1984.
• Sługa Boży Jan Merlini – CZŁOWIEK POKORY. Zgromadzenie Misjonarzy Krwi Chrystusa, 2006-09-07. [dostęp 2012-08-21].