Jan Piotr Urban

Jan Urban
Państwo działania

 Polska

Data urodzenia

1954

Doktor habilitowany nauk o Ziemi
Specjalność: geologia, geografia fizyczna, geomorfologia, ochrona przyrody, speleologia
Alma Mater

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie

Doktorat

2001 – geologia
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
promotor: Jerzy Głazek

Habilitacja

2018 – geografia
Uniwersytet Wrocławski

Praca zawodowa
Instytut

Państwowy Instytut Geologiczny, oddział w Kielcach

Okres zatrudn.

1978–1989

Instytut

Instytut Ochrony Przyrody PAN

Okres zatrudn.

1991–2020

Jan Piotr Urban (ur. 1954) – polski geolog, geomorfolog i speleolog, specjalista w zakresie krasu, jaskiń (krasowych i niekrasowych), form skałkowych oraz ochrony dziedzictwa geologicznego. Doktor habilitowany inżynier, pracownik Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie[1]. Od 2008 prezydent Międzynarodowej Komisji Pseudokrasu (ang. International Commission on Pseudokarst) przy Międzynarodowej Unii Speleologii (UIS)[2][3][4].

Życiorys

Syn Wacława Urbana, historyka, profesora nauk humanistycznych.

Tytuł magistra inżyniera geologa górniczego uzyskał w 1978 na Wydziale Geologiczno-Poszukiwawczym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie[5]. Stopień doktora nauk o Ziemi otrzymał na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na podstawie rozprawy „Kras kopalny trzonu paleozoicznego Gór Świętokrzyskich” (2000)[a][6]. Promotorem rozprawy był Jerzy Głazek[7]. W latach 1978–1989 pracował w Oddziale Świętokrzyskim Państwowego Instytutu Geologicznego w Kielcach[5]. W latach 1990–1991 był geologiem kartografem Przedsiębiorstwo Geologiczne w Krakowie. Od 1991 do 2020 związany zawodowo z Instytutem Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, następnie jako emerytowany pracownik[8].

W 2008, podczas 10. Międzynarodowego Sympozjum Pseudokrasu w Gorizii, został wybrany prezydentem Międzynarodowej Komisji Pseudokrasu przy UIS[4]. Ponownie wybrany na tę funkcję 24 maja 2023 podczas sympozjum w Karłowie[9]. Jest także przewodniczącym Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika[1].

Od 2020 jest emerytowanym pracownikiem Instytutu Ochrony Przyrody PAN (professor emeritus)[8].

Działalność naukowa

Zajmuje się geologią i geomorfologią krasu (w tym krasu kopalnego), speleologią, formami skałkowymi (szczególnie piaskowcowymi w regionie świętokrzyskim) oraz geoochroną[8].

Był redaktorem lub współautorem regionalnych inwentarzy jaskiń Polski wydawanych przez Polskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk o Ziemi, m.in.:

  • Jaskinie regionu świętokrzyskiego (red., 1996) – inwentarz zawierający dokumentacje 152 jaskiń regionu (321 stron)[10][11];
  • Jaskinie Niecki Nidziańskiej (współautorzy: Jacek Gubała, Andrzej Kasza; 1998)[12].

Podczas dokumentacji form skałkowych i jaskiń w rezerwacie Skałki Piekło pod Niekłaniem jako pierwszy nazwał dwie wcześniej nienazwane jaskinie pseudokrasowe (niekrasowe): Jamę Agi i Tomkową Dziurę (w literaturze angielskiej: Agnes’ Den / Agnes Hole oraz Thomas’ Hole)[13][14].

W ramach społecznych starań o ochronę tzw. Małej Puszczy Kleszczowskiej na Garbie Tenczyńskim jako pierwszy wykonał opracowanie dziedzictwa geologicznego tego obszaru, na którym w 2025 utworzono rezerwat przyrody „Kleszczowskie Wąwozy” (63,48 ha, gmina Zabierzów)[15][16][17]. Jest współautorem opracowania „Dziedzictwo geologiczne rezerwatu przyrody Kleszczowskie Wąwozy”[18].

Działalność organizacyjna i wyróżnienia

Od 2008 jest prezydentem Międzynarodowej Komisji Pseudokrasu przy UIS (ponownie wybrany w 2023)[9]. Jest także przewodniczącym Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika[1].

Należy do ProGEO (The European Association for the Conservation of the Geological Heritage) oraz Polskiego Towarzystwa Geologicznego. Zasiadał w Radzie Programowej Geoparku Kielce.

W 2008 został uhonorowany Medalem im. dr inż. M. Markowicz-Łohinowicz II stopnia, a w 2017 otrzymał Certificate of Appreciation for great leadership to the UIS Pseudokarst Commission.

Współtworzył koncepcję geoparku na bazie Chęcińsko-Kieleckiego Parku Krajobrazowego (Urban J., Wróblewski T., 2004 – Chęciny–Kielce landscape park — an example of officially not proclaimed geopark).

Uwagi

  1. ↑ Rozprawa doktorska jest w literaturze cytowana z datą 2000 (Urban J., 2000, Kras kopalny trzonu paleozoicznego Gór Świętokrzyskich, niepublikowana rozprawa doktorska, UAM, Poznań), natomiast stopień doktora został nadany w 2001.

Przypisy

  1. ↑ a b c Sekcje. Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika. [dostęp 2026-07-31].
  2. ↑ UIS Commissions and Working Groups. Union Internationale de Spéléologie. [dostęp 2026-07-31].
  3. ↑ International Commission on Pseudokarst of the UIS – About. [dostęp 2026-07-31].
  4. ↑ a b The history of the UIS pseudokarst committee. International Commission on Pseudokarst of the UIS. [dostęp 2026-07-31].
  5. ↑ a b Jan Urban, Autoreferat [online], wnoz.uwr.edu.pl, 29 grudnia 2017 [dostęp 2026-08-01].
  6. ↑ Bibliografia w: J. Urban, Permian to Triassic paleokarst of the Świętokrzyskie (Holy Cross) Mts, central Poland, „Geologia. Kwartalnik AGH”, t. 33, z. 1, 2007 (pozycja: Urban J., 2000, Kras kopalny trzonu paleozoicznego Gór Świętokrzyskich, unpublished PhD Thesis, University A. Mickiewicz, Poznań); rekord w bazie BazTech.
  7. ↑ Dr hab. Jan Urban, [w:] portal „Ludzie Nauki” [online], OPI PIB, MNiSW [dostęp 2026-08-01].
  8. ↑ a b c Jan Urban – professor emeritus, Institute of Nature Conservation, Polish Academy of Sciences. ResearchGate. [dostęp 2026-07-31].
  9. ↑ a b International Commission on Pseudokarst of the UIS – Members. [dostęp 2026-07-31].
  10. ↑ Jaskinie regionu świętokrzyskiego. red. Jan Urban. Warszawa: Polskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk o Ziemi, 1996, s. 321.
  11. ↑ Inwentaryzacja jaskiń w Polsce. Polskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk o Ziemi. [dostęp 2026-07-31].
  12. ↑ Jacek Gubała, Andrzej Kasza, Jan Urban: Jaskinie Niecki Nidziańskiej. Warszawa: Polskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk o Ziemi, 1998. ISBN 83-908207-9-X.
  13. ↑ Jan Urban. Jaskinie pseudokrasowe w piaskowcach liasowych „Piekło pod Niekłaniem”. „Kras i Speleologia”. 8, 1996. Cytat: nazwy jaskiń, plany oraz dane pomiarowe pochodzą od autora. 
  14. ↑ Urban J., 1996 (prace dotyczące jaskiń i skałek Piekła pod Niekłaniem); publikacje międzynarodowe cytujące nazwy Jama Agi (Agnes’ Den) i Tomkowa Dziura (Thomas’ Hole).
  15. ↑ Klaudia Urban: Nowy rezerwat dzięki uporowi mieszkańców. „Miłość do przyrody zwyciężyła”. SmogLab, 2025-02-16. [dostęp 2026-07-31].
  16. ↑ Rezerwat „Kleszczowskie Wąwozy”. Klub Przyrodników. [dostęp 2026-07-31].
  17. ↑ Rezerwat przyrody „Kleszczowskie Wąwozy”. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie. [dostęp 2026-07-31].
  18. ↑ Jan Urban, Krzysztof Buczek, Andrzej Kalemba, „Dziedzictwo geologiczne rezerwatu przyrody Kleszczowskie Wąwozy”, Instytut Ochrony Przyrody PAN.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya