Jan Promiński

Jan Promiński
Data i miejsce urodzenia

25 listopada 1859
Alberty, powiat brzeziński, Królestwo Polskie

Data i miejsce śmierci

1924
Baranowicze, ZSRR

Zawód, zajęcie

kapelusznik, wydawca, pracownik kolei

Narodowość

polska

Partia

SDKP

Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Promiński (ros. Ян Лукашевич Проминский, ur. 25 listopada 1859[1][2] w Albertach, pow. brzeziński[3][1], zm. 1923 w Baranowiczach[4]) – polski działacz Socjaldemokracji Królestwa Polskiego, przyjaciel Lenina, kapelusznik.

Życiorys

Promiński przybył do Łodzi z bratem Andrzejem w latach 80. XIX w. i podjął zawód kapelusznika[5] w fabryce kapeluszy na Widzewie[6] oraz został członkiem Związku Robotników Polskich i jednym z pierwszych członków łódzkiego oddziału Socjaldemokracji Królestwa Polskiego, organizowanego przez Ludwika Krasuckiego[3]. Mieszkanie Promińskiego przy ul. Złotej 8 w Łodzi[5] było miejscem zebrań i szkoleń organizacji, a także przechowywania nielegalnej literatury. Po aresztowaniach w 1893, w których aresztowano Krasuckiego, w 1894 wybrano Promińskiego kierownikiem dzielnicy partyjnej Widzew–Pfaffendorf (obecnie Księży Młyn) oraz został członkiem Zarządu Łódzkiego SDKP[7]. Organizował koła robotnicze, kolportował ulotki, literaturę, zbierał składki, uczestniczył w zebraniach oraz naradach. Został aresztowany 9 października 1894. Po 2-letnim śledztwie kiedy przebywał w Moskiewskim więzieniu[8], w 1896 został skazany na zsyłkę do Szuszenskoje leżącej we Wschodniej Syberii na okres do 23 listopada 1899[3].

W maju 1897 do Szuszenskoje przybył zesłany Włodzimierz Lenin, w czerwcu zaś Promiński ze swoją żoną i sześciorgiem dzieci, a w maju 1898 Nadieżda Krupska. Promiński zaprzyjaźnił się z nimi. Promiński pomimo dotrwania do końca zesłania, rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych otrzymał zakaz zamieszkiwania przez okres następnych 2 lat w europejskiej części Rosji oraz niektórych miastach w części azjatyckiej, w związku z czym osiedlił się z rodziną na stacji kolejowej w Bogomole w guberni permskiej, a później na stacji Tajga kolei syberyjskiej, gdzie pracował w służbie ruchu[3].

W latach 1905–1907 Promiński, jak i jego dwaj synowie Leopold i Bolesław uczestniczyli w strajkach robotniczych podczas rewolucji 1905 roku, następnie podczas rewolucji październikowej uczestniczyli w walkach Jenisiejskim kraju. 10 czerwca 1920 Lenin jako przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych polecił wszelką pomoc, zamieszkałemu w Irkucku i pracującemu jako smarownik wagonów, Promińskiemu i jego rodzinie. Następnie Promiński wyjechał do Moskwy, na spotkanie z Leninem i Krupską, odnawiając dawną znajomość. W 1923 Promiński postanowił powrócić do Polski, jednak w drodze zmarł na tyfus plamisty, a jego rodzina pozostała w Związku Radzieckim[3]. Według Księgi Ludności Stałej miasta Łodzi, dzieci Promińskiego urodzone w Tomsku – Henryk (ur. 1903) i Janina (ur. 1906) – powróciły do Łodzi[2].

Życie prywatne

Promiński wg publicystyki w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, miał urodzić się 7 września[3] lub 19 listopada[5]. Księga Ludności Stałej miasta Łodzi z początku XX wieku wskazuje jednak na datę 25 listopada 1859 roku[2].

Był dwukrotnie żonaty – z Rozalią z d. Domańską (zm. ok. 1887) i z Teklą z d. Ryglowską (1863–1928). Z pierwszego małżeństwa miał syna Leopolda (1883–1942) – działacza komunistycznego, działającego na terenie Rosji, uczestnika rewolucji październikowej i członka aparatu bezpieczeństwa[4].

Upamiętnienie

Przypisy

  1. ↑ a b Jan Promiński [online], Sejm-Wielki.pl [dostęp 2023-05-01].
  2. ↑ a b c Księga ludności stałej m. Łodzi guberni piotrkowskiej nr domu 914-924, Sygnatura 39/221/0/3.2.3/10130, Archiwum Państwowe w Łodzi, 1903–1931 [dostęp 2023-05-02] (ros.).
  3. ↑ a b c d e f Józef Śmiałkowski, Ludzka przyjaźń, „Odgłosy” (46), bc.wbp.lodz.pl, 16 listopada 1969 [dostęp 2023-05-01] (pol.).
  4. ↑ a b Polski słownik biograficzny, Skład główny w księg, Gebethnera i Wolffa, 1935 [dostęp 2023-05-01] (pol.).
  5. ↑ a b c Łódzkie obchody 53 rocznicy rewolucji, „Odgłosy” (32), bc.wbp.lodz.pl, 8 stycznia 1989 [dostęp 2023-05-01].
  6. ↑ Jan Adamczewski, Lenin na polskiej ziemi: 1912-1914, Wyd. Literackie, 1987, ISBN 978-83-08-01790-6 [dostęp 2023-05-01] (pol.).
  7. ↑ Polski słownik biograficzny, Skład główny w księg, Gebethnera i Wolffa, 1935 [dostęp 2023-05-01] (pol.).
  8. ↑ Leonard Dubacki, Zbigniew Iwańczuk, Jan Sobczak, Polacy o Leninie: wspomnienia, Książka i Wiedza, 1970 [dostęp 2023-05-01] (pol.).
  9. ↑ R [online], log.lodz.pl [dostęp 2023-05-01].
  10. ↑ Śladami filmowej współpracy, „Dziennik Łódzki” (87), bc.wbp.lodz.pl, 11 kwietnia 1984 [dostęp 2023-05-01].
  11. ↑ Jan Promiński [online], FilmPolski [dostęp 2023-05-01] (pol.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya