Jan Sońta

Jan Sońta
Ośka, Jaś
Ilustracja
Tablica w kościele garnizonowym w Radomiu
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia

8 października 1919
Świesielice

Data śmierci

30 października 1990[1]

Przebieg służby
Siły zbrojne

Bataliony Chłopskie
Siły Zbrojne PRL

Stanowiska

dowódca oddziału partyzanckiego (BCh)

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa
Rozbicie obozu karnego w Solcu nad Wisłą

Późniejsza praca

inspektor Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej
prezes zarządu okręgu ZBoWiD w Kielcach

Jan Tadeusz Sońta ps. Ośka, Jaś (ur. 8 października 1919 w Świesielicach, zm. 30 października 1990[1]) – polski działacz ruchu ludowego, żołnierz Batalionów Chłopskich, pułkownik Wojska Polskiego.

Życiorys

Urodził się w Świesielicach w rodzinie chłopskiej. Działalność polityczną rozpoczął od wstąpienia do Związku Młodzieży Wiejskiej RP Wici. W 1939 rozpoczął naukę na Wydziale Drogowo-Budowlanym Średniej Szkoły Technicznej w Radomiu. Ukończył ją jednak dopiero po wyzwoleniu spod Okupacji niemieckiej[2].

Po wybuchu II wojny światowej, już w 1940 utworzył grupę konspiracyjną Ośka, która w 1942 weszła w struktury Batalionów Chłopskich[2]. Pierwszą akcję przeprowadził wraz z Antonim Majewskim pseudonim Trojan w lipcu 1940. W jej wyniku z użyciem atrapy pistoletu rozbrojony został żołnierz niemiecki i zdobyta została pierwsza broń[3]. Liczba osób w grupie Ośka szybko wzrosła do 1000. Oddział przyjął nazwę Partyzanckie Zgrupowanie BCh Ośka i jego dowódcą został Jan Sońta[1]. Od 1943 Zgrupowanie BCh Ośka współpracowało z lokalnym oddziałem GL im. Czachowskiego m.in. w walkach przeciw niemieckim oddziałom kontyngentowym[4]. W październiku 1944 Jan Sońta porozumiał się z lokalnymi oddziałami AL (1., 2. i 10. Brygadą) wskutek czego w nocy z 27 na 28 października 1944 r. oddział kpt. Hiszpana ze Zgrupowania BCh Ośka uczestniczył w zwycięskiej potyczce pod Chotczą. Udało się wówczas partyzantom przebić przez linię frontu[5]. Po przejściu frontu Jan Sońta ujawnił się i organizował struktury Milicji Obywatelskiej. 15 lutego 1945 oddelegowany został do pracy w Komendzie Głównej (KG) Milicji Obywatelskiej. Awansowany do stopnia ppłk pełnił funkcję inspektora KG. 9 czerwca 1945 został skierowany do Łańcuta z funkcją doradcy dowódcy 28 pp 9 Dywizji Piechoty Wojska Polskiego[1] i brał udział w zwalczaniu podziemia ukraińskiego na Rzeszowszczyźnie.

11 sierpnia 1945 został aresztowany i następnie skazany na karę śmierci. Wyrok zmieniono na 12 lat więzienia. W ramach amnestii został zwolniony 6 stycznia 1954. 10 listopada 1954 zawarł związek małżeński z Zofią Grabowską[1]. Był m.in. prezesem zarządu okręgu ZBoWiD, kierownikiem przedsiębiorstwa budowlanego w Kielcach i kierownikiem Spółdzielni Transportu Wiejskiego. Był członkiem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Jesienią 1989 współdziałał przy reaktywowaniu Polskiego Stronnictwa Ludowego. Sąd Najwyższy w Warszawie zrehabilitował go 10 września 1992 unieważniając dawne wyroki[1].

Zmarł 30 października 1990. Pochowany został na cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. Limanowskiego w Radomiu[6][7].

Odznaczenia

  • Medal "Za zasługi dla ruchu ludowego" (1984)[8]

Upamiętnienie

W październiku 1998 wmurowano tablicę upamiętniającą Jana Sońtę w Kościele Garnizonowym pw. św. Stanisława Biskupa w Radomiu[9].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f Redakcja: Henryk Bednarczyk, Helena Kowalska-Kutera: Ciepielów dawniej i dziś. Stowarzyszenie Oświatowe SYCYNA, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie, 2001, s. 218. ISBN 83-914918-4-6.
  2. ↑ a b Józef Dancygier,Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego. Warszawa 1989, s.368.
  3. ↑ Janusz Gmitruk, Piotr Matusak, Jan Nowak, Kalendarium działalności bojowej Batalionów Chłopskich 1940-1945. Warszawa 1983, s. 32.
  4. ↑ Stanisław Rutkowski. Lewicowy ruch oporu na południowo-wschodnim Mazowszu (Ziemia Lipska). „Mazowieckie Studia Humanistyczne”. Rocznik XI 2005 Nr 1-2. s. 218. 
  5. ↑ Historia, Potyczka pod Chotczą [online], Historia zapomniana i mniej znana, 29 października 2015 [dostęp 2020-10-21] (pol.).
  6. ↑ Grób Jana Sońty na cmentarzu rzymskokatolickim przy ul. Limanowskiego w Radomiu. waclaw_radom. [dostęp 2022-11-15].
  7. ↑ Czesław Barański, Krzysztof Furmanek, Marek Łata: Tradycja Mazowsza, powiat lipski. Przewodnik Subiektywny. Warszawa: Mazowiecki Instytut Kultury, 2016, s. 78. ISBN 978-83-63427-96-2.
  8. ↑ Wręczono medale "Za zasługi dla ruchu ludowego, "Rzeczpospolita", nr 137, 9 czerwca 1984, s. 2.
  9. ↑ Radom - tablica upamiętniająca Jana Sońtę. miejscapamiecinarodowej.pl, 2017-11-20. [dostęp 2022-11-15].

Bibliografia

  • Praca zbiorowa, Przewodniczący Kolegium Redakcyjnego: Kazimierz Sobczak - Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa 1975.
  • Praca zbiorowa - Bataliony Chłopskie w ocenie współczesnej historiografii. Kielce 2001.
  • Praca zbiorowa - Kalendarium działalności bojowej Batalionów Chłopskich 1940-1945. Warszawa 1983.

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya