Jan Szypowski

Jan Szypowski
„Leśnik”, „Jan Kochanowski”
Ilustracja
Jan Szypowski (1944)
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia

5 stycznia 1889
Słupca

Data i miejsce śmierci

28 marca 1950
Warszawa

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie
Armia Krajowa

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
II wojna światowa

  • powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Zasługi (II RP) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Willa przy ul. Podolskiej 12 w Warszawie, w której mieszkał Jan Szypowski (widok od strony ul. Łysogórskiej)
Głaz upamiętniający Jana Szypowskiego w parku jego imienia w Warszawie

Jan Szypowski, ps. „Leśnik”, „Jan Kochanowski” (ur. 5 stycznia 1889 w Słupcy, zm. 28 marca 1950 w Warszawie) – pułkownik uzbrojenia Wojska Polskiego, współzałożyciel Centralnego Okręgu Przemysłowego, szef uzbrojenia AK, twórca podziemnego przemysłu zbrojeniowego, dowódca Zgrupowania Bojowego Leśnik w powstaniu warszawskim, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Życiorys

Jan Szypowski urodził się 5 stycznia 1889 r. w Słupcy w rodzinie urzędnika celnego Antoniego i Marii z domu Dembicka. Miał siostrę oraz trzech braci[1]. W 1907 r. zdał maturę i został absolwentem gimnazjum w Wilnie[1]. Tego samego roku rozpoczął studia na Wydziale Fizyko-Matematycznym na uniwersytecie w Petersburgu. Studia zakończył z tytułem magistra chemii oraz z dyplomem w specjalizacji chemii organicznej[1].

W czasie I wojny światowej walczył w szeregach Armii Imperium Rosyjskiego. W randze porucznika dowodził baterią forteczną w Twierdzy Osowiec. 6 sierpnia 1915 roku pod Osowcem został porażony w następstwie niemieckiego ataku gazowego.

18 lutego 1930 roku został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów uzbrojenia[2]. Pełnił służbę na stanowisku szefa Wydziału Amunicji w Departamencie Uzbrojenia Ministerstwa Spraw Wojskowych. Z dniem 31 maja 1932 roku został przeniesiony w stan nieczynny na okres 12 miesięcy, bez prawa do poborów[3]. Został zatrudniony w Państwowej Fabryce Amunicji w Skarżysku. Z dniem 31 maja 1933 roku Minister Spraw Wojskowych przedłużył mu okres pozostawania w stanie nieczynnym o kolejne dwanaście miesięcy[4], a z dniem 31 maja 1934 roku – o dalsze dwanaście miesięcy[5].

W latach 1939–1940, posługując się nazwiskiem Jan Kochanowski, pracował w firmie Bracia Geisler, Okolski i Patschke w Warszawie, której właścicielem był obywatel amerykański - Adalbert Schepanek (Wojciech Szczepenik), co pozwalało na pewną swobodę działania. Szypowski kierował tam m.in. wykonywaniem drobnego sprzętu wojskowego na potrzeby ZWZ.

W piwnicach jego domu przy ul. Podolskiej 12 testowano działanie zapalników do granatów „filipinek”, a w ogrodzie przeprowadzano próby z butelkami zapalającymi[6].

W czasie powstania warszawskiego, 18 sierpnia 1944 roku, został ciężko ranny. Na mocy rozkazu dowódcy AK z tegoż dnia został awansowany do stopnia pułkownika i odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari.

W czasie walk „Leśnik” unieszkodliwił co najmniej dwie niemieckie miny samobieżne goliat poprzez przecięcie kabla sterującego. Dzięki zdobyciu tej broni, udało mu się poznać zasady jej działania i wydać instrukcję, jak należy zwalczać goliaty. Jedna z min znajduje się obecnie w Muzeum Wojska Polskiego wraz z kopią instrukcji Szypowskiego.

Jego żoną była Maria Szypowska (1904–1999), z domu Guyot, którą poznał w Bourges, kiedy, jako delegat Wojska Polskiego, negocjował tam dostawy uzbrojenia.

Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A27-3-20)[7].

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

  • W 2005 imieniem Jana Szypowskiego „Leśnika” nazwano park na Pradze-Południe, znajdujący się w pobliżu jego domu przy ul. Podolskiej 12. Park nosił wcześniej nazwę parku im. 13 września 1944 roku[10]. W parku znajduje się kamień z tablicą pamiątkową[11].
  • Od 2016 roku w Słupcy odbywa się „Bieg Leśnika” mający upamiętniać Jana Szypowskiego w miejscowości urodzenia.

Przypisy

  1. ↑ a b c Szymon Nowak, Jan Szypowski "Leśnik", Warszawa: IPN, 2020, s. 4.
  2. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 5 z 20.02.1930 r.
  3. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 13 z 9.12.1932 r.
  4. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 8 z 28.06.1933 r.
  5. ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 7.06.1934 r.
  6. ↑ Jerzy Kasprzycki: Warszawa-Praga. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980, s. 28.
  7. ↑ Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze.
  8. ↑ Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792 - 1945, Koszalin 1997, s. 517.
  9. ↑ M.P. z 1932 r. Nr 65, poz. 85 (ISAP) „za zasługi na polu administracji wojska”.
  10. ↑ Grochów. [w:] Urząd Dzielnicy Praga-Południe m.st. Warszawy [on-line]. pragapld.waw.pl. [dostęp 2017-03-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-05)].
  11. ↑ Feliks Waśkiewicz: Okruchy historii... Miejsca pamięci Pragi Południe. Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Warszawy Oddział Grochów, 2008, s. 141. ISBN 83-911202-0-7.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya