Janina Czarnecka

Janina Czarnecka
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

16 grudnia 1898
Lwów

Data i miejsce śmierci

31 października 1974
Poznań

Alma Mater

Politechnika Lwowska

Praca
Styl

modernizm

Odznaczenia
Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi II stopnia
Odznaka pamiątkowa „Orlęta”
Multimedia w Wikimedia Commons

Janina Zofia Czarnecka (ur. 16 grudnia 1898 we Lwowie, zm. 31 października 1974 w Poznaniu[1]) – jedna z pierwszych kobiet architektów w Polsce, dyplomowany inżynier-architekt.

Życiorys

Rodzina

Urodziła się w rodzinie Tadeusza Wiśniowskiego, profesora geologii Politechniki Lwowskiej, i Marty z Podlewskich[2]. Siostra Maria była żoną profesora Politechniki Lwowskiej Edwarda Sucharda, a brat – Jerzy Wiśniowski, zaginął w trakcie I wojny światowej przedzierając się z Moskwy do Lwowa.

Edukacja i działalność we Lwowie

Ukończyła gimnazjum we Lwowie (1918). W 1917 roku Janina Czarnecka rozpoczęła studia na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej jako wolny słuchacz ze względu na zakaz studiów dla kobiet. W czasie I wojny światowej wzięła udział w obronie Lwowa w służbie sanitarnej (otrzymała odznakę pamiątkową „Orlęta”). Była kurierką na Śląsku w okresie II i III powstania śląskiego (odznaczona Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi). Po zakończeniu działań wojennych kontynuowała studia architektoniczne na wydziale architektury Politechniki Lwowskiej ukończone w 1924 roku[2][3].

Działalność w dwudziestoleciu międzywojennym

W 1925 roku zawarła małżeństwo z architektem Władysławem Czarneckim (ślub odbył się w Warszawie, gdzie pracował wówczas Czarnecki) i razem przenieśli się do Poznania[4]. Od 1934 roku była członkiem SARP-u. W latach przedwojennych poświęciła się rodzinie, ograniczając się do prywatnych projektów w zakresie architektury mieszkaniowej. Pomagała również mężowi przy zleceniach prywatnych. Pierwszym z nich był projekt dużej szkoły mleczarskiej z internatem i mieszkaniami dla nauczycieli we Wrześni[5]. Zaprojektowała wnętrza pierwszego wspólnego domu autorstwa jej męża przy ul. Szelągowskiej w Poznaniu[6]. Artykuł opisujący tę inwestycję i ilustrowany zdjęciami prezentującymi jego wnętrza opublikowany został w branżowym czasopiśmie „Dom Osiedle Mieszkanie”[7]. Projektowała nowoczesne, modernistyczne wille, głównie na terenach nowo powstających osiedli Poznania[8]. Jej autorstwa jest szereg willi w rejonie poznańskich ulic Ostroroga, Skarbka, Rycerskiej, Grunwaldzkiej i Zakręt[9]. W 1931 roku w „Gazecie Poznańskiej” ukazał się jej artykuł „Nowoczesne mieszkanie” prezentujący jej nowatorskie spojrzenie na zagospodarowanie przestrzeni mieszkalnej. Jej poglądy zawierają się w stwierdzeniu:

A więc wartością domu nie są ozdóbki przyczepiane, mniej lub więcej szczęśliwie do fasady, lecz jego praktyczność i wygoda”[10]

W 1931 roku zaprojektowała kluczową do dalszego rozwoju kariery willę wraz z wyposażeniem dla fabrykanta Władysława Żołędowskiego i jego żony[11]. Dla poznańskiej rodziny Eysymontów zaprojektowała w tym czasie meble. Była aktywną członkinią Związku Pań Domu[12].

Na wystawie „Wnętrze domu” zorganizowanej na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich (1935) zaprezentowano wzorcową kuchnię powstałą na podstawie jej projektu[13]. W 1936 roku za zaoszczędzone pieniądze wybudowała dom według własnego, modernistycznego projektu przy ul. Grunwaldzkiej 117. Uprawnienia budowlane uzyskała w 1938 roku, co pozwoliło jej na w pełni samodzielne prowadzenie projektów budowlanych[14].

II wojna światowa (1939-1945)

W czasie II wojny światowej została najpierw wysiedlona do obozu przejściowego w Poznaniu, następnie znalazła się w Warszawie (1939) skąd wyjechała do wsi Burzyn w powiecie tarnowskim (1940). Tam pracowała w tajnym nauczaniu (uczyła matematyki, algebry, geometrii i geografii). W 1944 roku została aresztowana przez gestapo[15].

Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu (odbudowa)

PRL (1945-1974)

W maju 1945 roku powróciła wraz z całą rodziną do Poznania, do domu przy ul. Grunwaldzkiej. W tym samym roku została rzeczoznawcą do spraw budowlanych Banku Gospodarstwa Krajowego. Od 1945 była zatrudniona w Pracowni Architektonicznej Wydziału Rozbudowy Miasta (do 1949). W okresie powojennym podejmowała się wielu zleceń w celu utrzymania rodziny. Jej mąż wrócił do Poznania z Wielkiej Brytanii pod koniec 1946 roku. Od czerwca 1946 roku była członkiem powojennego SARP[15]. W latach 40. zajmowała się projektami odbudowy i inwentaryzacji zabytkowych budynków na terenie Starego Miasta (projekty te nie zostały zrealizowane). W 1949 roku została zatrudniona w Centralnym Biurze Projektów Architektonicznych i Budowlanych w Warszawie, w nowo powstałej pracowni A-VII Wystaw i Targów, która znajdowała się w gmachu Dyrekcji MTP w Poznaniu. Pracownia została włączona (1951) w strukturę Miastoprojektu Poznań, gdzie Czarnecka objęła stanowisko starszego projektanta (1949–1961). Początkowo pracowała (od 1953) nad odbudową zniszczonej Biblioteki Raczyńskich, dla której opracowała całościową koncepcję architektoniczną[16]. Następnie kierowała IV Pracownią Projektową Obiektów Służby Zdrowia. W tym czasie wykonała szereg projektów budynków służby zdrowia w Poznaniu i innych polskich miastach – Żaganiu, Gostyniu, Łęgnowie k. Bydgoszczy, Wschowie, Włocławku i Ostrowie Wielkopolskim. W 1961 roku przeszła na rentę po dwóch zawałach serca, ale nadal kierowała pracami projektowymi szpitali w Poznaniu.

Urodziła trzech synów: Andrzeja (1926), Zbigniewa (1927) i Jeremiego (1939), dwóch ostatnich również zostało architektami.

Janina Czarnecka zmarła w Poznaniu 31 października 1974 roku i została pochowana na cmentarzu na Junikowie. Po śmierci męża Władysława jej ciało zostało ekshumowane i przeniesione do wspólnej mogiły na cmentarzu ss. Urszulanek w Pniewach. Ostatecznie grób państwa Czarneckich znajduje się w Poznaniu na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan[17].

Najważniejsze projekty

Przypisy

  1. ↑ https://web.archive.org/web/20170320053057/http://poznan.sarp.org.pl/pliki/Za%C5%82%C4%85cznik-nr11.pdf
  2. ↑ a b Czy wiesz kto to jest? Uzupełnienia i sprostowania. Stanisław Łoza (red.). Warszawa: 1939, s. 46. [dostęp 2021-07-07].
  3. ↑ Czarnecki Wł., Wspomnienia architekta, (2008), Wydawnictwo Miejskie, t. III, s. 264–265, ISBN 978-83-7503-049-5.
  4. ↑ Czarnecki Wł., Wspomnienia architekta, (2008), Wydawnictwo Miejskie, t. I, s. 69, ISBN 83-89525-57-7.
  5. ↑ Czarnecki Wł., Wspomnienia architekta, (2008), Wydawnictwo Miejskie, t. I, s. 98, ISBN 83-89525-57-7.
  6. ↑ Kubiak SZ. P., Modernizm zapoznany. Architektura Poznania 1919–1939, (2014), Fundacja Centrum Architektury, s. 238–239, ISBN 978-83-937716-4-6.
  7. ↑ „Dom Osiedle Mieszkanie” 1931, nr 9, s. 17–18.
  8. ↑ Kubiak SZ. P., Modernizm zapoznany. Architektura Poznania 1919–1939, (2014), Fundacja Centrum Architektury, s. 238, ISBN 978-83-937716-4-6.
  9. ↑ Architektura i urbanistyka Poznania, praca zbiorowa pod redakcją T. Jakimowicz, (2005), Poznań: Wydawnictwo Miejskie, s. 119–120, ISBN 83-89525-13-5.
  10. ↑ „Gazeta Poznańska”, 1931, nr 246, s. 3.
  11. ↑ Kubiak SZ. P., Modernizm zapoznany Architektura Poznania 1919–1939, (2014), s. 248, Fundacja Centrum Architektury, ISBN 978-83-937716-4-6.
  12. ↑ Kubiak SZ. P., Modernizm zapoznany Architektura Poznania 1919–1939, (2014), Fundacja Centrum Architektury, s. 239, ISBN 978-83-937716-4-6.
  13. ↑ Czarnecki Wł., Wspomnienia architekta, (2008), Wydawnictwo Miejskie, s. 110, t. II, ISBN 83-89525-73-9.
  14. ↑ Czarnecki Wł., Wspomnienia architekta, (2008), Wydawnictwo Miejskie, s. 200, t. III, ISBN 978-83-7503-049-5.
  15. ↑ a b Czarnecki Wł., Wspomnienia architekta, (2008), Wydawnictwo Miejskie, s. 264, t. III, ISBN 978-83-7503-049-5.
  16. ↑ Projekt – Miasto. Wspomnienia Poznańskich Architektów 1945–2005, praca zbiorowa, (2013) Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, s. 47, ISBN 978-83-7768-069-8.
  17. ↑ Kwatera 2. miejsce 31.
  18. ↑ TPBR.
  19. ↑ Projekt – Miasto. Wspomnienia poznańskich architektów 1945-2005, Henryk Marcinkowski i inni, Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, 2013, s. 344, ISBN 978-83-7768-069-8, OCLC 871701842.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya