Janusz Chmielewski

Janusz Chmielewski
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

4 kwietnia 1916
Radom[a]

Data i miejsce śmierci

2 stycznia 1998
Warszawa

profesor
Specjalność: sinologia
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Profesura

1968

Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Odznaczenia
Odznaka Nagrody Państwowej

Janusz Chmielewski (ur. 4 kwietnia 1916 w Radomiu[a], zm. 2 stycznia 1998 w Warszawie)[2] – polski językoznawca, sinolog i tłumacz.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Feliksa, urzędnika kolejowego, i Anieli ze Strzemiecznych. Ukończył radomskie gimnazjum o profilu matematyczno-przyrodniczym. W 1934 r. rozpoczął studia w Instytucie Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Studiował sinologię u prof. Jana Jaworskiego i dr. Witolda Jabłońskiego, sanskryt i buddologię u prof. Stanisława Schayera, egiptologię u prof. Antoniego Śmieszka oraz filozofię u prof. Tadeusza Kotarbińskiego. Studia ukończył w 1939 r., lecz jego tytuł magistra otrzymał formalnie dopiero po wojnie[1].

Podczas okupacji niemieckiej przebywał w Radomiu, uczestniczył w tajnym nauczaniu oraz pomagał Kotarbińskiemu w organizowaniu kursów filozoficznych[1].

Po wojnie, od lipca 1945 r., wykładał językoznawstwo na Uniwersytecie Łódzkim. W 1946 r. ożenił się. W latach 1947–1948 wyjechał na rok jako attaché de recherches do CNRS w Paryżu[1]. W 1950 r. uzyskał stopień doktora sinologii na podstawie rozprawy pt. The Typological Evolution of the Chinese Language, która ukazała się rok wcześniej w Roczniku Orientalistycznym[1][3]. W 1952 r., kontynuując pracę na UŁ, jednocześnie zaczął wykładać język i literaturę chińską na Uniwersytecie Warszawskim, obejmując tam następnie stanowiska profesora nadzwyczajnego (1955) i zwyczajnego (1968)[1]. W latach 1957–1959 kierował Pracownią Słownika Chińsko-Polskiego w Zakładzie Orientalistyki PAN, był członkiem Komitetu Nauk Orientalistycznych PAN. Był uznanym na świecie ekspertem od klasycznej logiki chińskiej[2] i o napisanie rozdziału na jej temat do monumentalnego dzieła Science and Civilisation in China poprosił go Joseph Needham. Chmielewski zaczął pracę, ale z powodów nacisków politycznych nie mógł jej dokończyć i do dalszej pracy zarekomendował Christopha Harbsmeiera(inne języki), który poszerzył pracę na tyle, że ukazała się nie jako nie rozdział, ale jako osobny tom 7 tego wydawnictwa[4]. Chmielewski był także współautorem tłumaczeń na polski dzieł chińskiej klasyki, jak m.in. Prawdziwa księga południowego kwiatu (1953) i Antologia literatury chińskiej (1956)[5].

W 1955 r. wspólnie z Witoldem Jabłońskim i Olgierdem Wojtasiewiczem otrzymał zespołową Nagrodą Państwową III stopnia za opracowanie i przekład dzieła Czuang-tsy[6]. W 1967 r. otrzymał nagrodę indywidualną II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych[7].

Publikacje (wybór)[5]

  • Chiny wczorajsze i przedwczorajsze, 1947
  • Chiny w XIX i XX wieku, 1948
  • The typological evolution of the Chinese language, 1949
  • Uwagi o znaczeniu języków nieindoeuropejskich dla nauki o języku, 1954
  • Zagadnienie tzw. części mowy w języku chińskim, 1954
  • The problem of early Loan-words in Chinese as illustrated by the word p´u-t`ao, 1958
  • Z problematyki wczesnego taoizmu, 1961
  • Językoznawcza analiza zdań podmiotowo-orzeczeniowo-dopełnieniowych wobec ich analizy logicznej, 1962
  • Notes on early Chinese logic, 1962
  • Language and logic in ancient China : collected papers on the Chinese language and logic, 2009 (wyd. pośmiertnie)

Opracowania

Uwagi

  1. ↑ a b W osobistej relacji przekazał Markowi Mejorowi, że urodził się w Moskwie, jednak we wszystkich dokumentach jako miejsce urodzenia podany jest Radom[1].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f Marek Mejor, Janusz Chmielewski (1916–1998), „Monumenta Serica”, 47, 1999, s. 501–503, ISSN 0254-9948, JSTOR: 40727223 (ang.).
  2. ↑ a b Chmielewski Janusz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-05-28].
  3. ↑ Janusz Chmielewski, The Typological Evolution of the Chinese Language, „Rocznik Orientalistyczny”, 15, 1949, s. 371–429 [dostęp 2025-10-28] (ang.).
  4. ↑ Kenneth Robinson, Volume editor’s preface, [w:] Kenneth Girdwood Robinson, Joseph Needham (red.), Science and Civilisation in China, t. 7. The Social Background, Cambridge: Cambridge University Press, wrzesień 2004 (2. General Conclusions and Reflections), s. xvii–xxiii, ISBN 978-0-521-08732-2 [dostęp 2025-10-28] (ang.).
  5. ↑ a b Chmielewski, Janusz (1916-1998) [online], Katalog Biblioteki Narodowej [dostęp 2025-10-28].
  6. ↑ Nagrody Państwowe za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki, „Życie Warszawy”, 12 (173), 22 lipca 1955, s. 5 [dostęp 2025-10-28].
  7. ↑ KOMUNIKAT o nagrodach Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego przyznanych w 1967 r. pracownikom naukowo-dydaktycznym szkół wyższych za szczególne osiągnięcia Dz. Urz. Min. Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z 30 grudnia 1967 r. Nr A-13, poz. 88 [dostęp 2026-01-12].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya