Jaskier fałszywy

Ranunculus kalinensis, mikrogatunek należący do gatunku zbiorowego Ranunculus fallax

Jaskier fałszywy [Ranunculus fallax (Wimm. & Grab.) Sloboda] – takson w randze gatunku w obrębie rodzaju jaskier (Ranunculus L.)[1]. Istnieją bardzo różne ujęcia tego taksonu. Roślina trująca[2].

Taksonomia

W zależności od ujęcia nazwa jaskra fałszywego może oznaczać:

Pierwsza i trzecia możliwość nie wykluczają się wzajemnie, ponieważ mikrogatunek R. fallax daje nazwę gatunkowi zbiorowemu R. fallax[7].

Z kolei Flora Nordica również przyjmuje podział kompleksu jaskrów różnolistnych na cztery nieformalne grupy, ale proponuje odejście od ich nazywania nazwami gatunków, używając nazwy „Grade 2”[8]; to ujęcie jest więc pod względem podziału tożsame z pierwszym z trzech powyżej wymienionych, ale różni się co do nazewnictwa.

Wreszcie czwartą możliwością jest niewyróżnianie tego gatunku: wtedy populacje, klasyfikowane przez innych botaników w obrębie (rozmaicie pojmowanego) R. fallax zalicza się albo do gatunku R. auricomus (jaskier różnolistny), albo do R. cassubicus (jaskier kaszubski)[9].

Morfologia

Ze względu na brak ujednoliconego podejścia taksonomicznego podanie szczegółowej charakterystyki morfologicznej jaskra fałszywego jest na obecnym etapie badań utrudnione. W skrócie można powiedzieć, że cechy morfologiczne Ranunculus fallax jako gatunku zbiorowego są pośrednie między Ranunculus cassubicus a R. auricomus[3]. W odniesieniu do mikrogatunków skandynawskich można podać następującą charakterystykę:

  • wysokość do 70 cm (jaskier kaszubski do 80 cm, jaskier różnolistny do 65 cm)
  • liście odziomkowe 2–4(–5) [jaskier kaszubski 1–2(–3), jaskier różnolistny (1–)2–8(–12)], zmienność ontogenetyczna liści odziomkowych (cykl liściowy) od niewielkiej do znacznej;
  • liście łodygowe podzielone na odcinki o zmiennym kształcie i najczęściej nieregularnym ząbkowaniu (u jaskra kaszubskiego odcinki najczęściej licznie i regularnie ząbkowane, u jaskra różnolistnego często całobrzegie)[8].

W niektórych źródłach jako jedną z ważnych cech morfologicznych podaje się stopień owłosienia dna kwiatowego[2], ale w szczegółowych opracowaniach przyjmuje się raczej, że cecha ta może służyć do odróżniania poszczególnych mikrogatunków, natomiast nie ma istotnego znaczenia dla ogólnej charakterystyki gatunków zbiorowych (w tym jaskra fałszywego)[3][8].

Rozmieszczenie geograficzne

W Europie

Grupa R. fallax jest szczególnie zróżnicowana i dobrze rozpoznana w Finlandii (90 opisanych mikrogatunków). Pospolitym przedstawicielem tej grupy jest Ranunculus mendax Markl.[10] W Szwecji występują jedynie dwa gatunki zaliczane do tej grupy, lecz związane jest to po części z szerszym ujęciem tej grupy w Finlandii niż w Szwecji (w ujęciu fińskim można by do niej zaliczyć jeszcze kilka gatunków)[8]. Przedstawiciele tej grupy znani są też z Europy środkowej i wschodniej[11].

W Polsce

Dane na temat zróżnicowania i rozmieszczenia R. fallax w Polsce są niekompletne. Szczegółowo opisane są dwa mikrogatunki znane z południowej Polski:

  • Ranunculus kalinensis Jasiewicz[12][13] (nazwa pochodzi od Kaliny Wielkiej), występujący na Miechowszczyźnie, według ujęcia monografii jaskrów różnolistnych Austrii, w której znajduje się też ogólny przegląd tej grupy w Europie środkowej, zaliczany do grupy R. pilisiensis w obrębie grupy zbiorowej R. fallax[3]; w ujęciu Flory Polski podgatunek jaskra kaszubskiego: Ranunculus cassubicus ssp. kalinensis (Jasiewicz) Jasiewicz[9].
  • Ranunculus zmudae Jasiewicz[12][14], występujący w Puszczy Niepołomickiej, według ujęcia monografii jaskrów różnolistnych Austrii zaliczany do grupy R. megacarpus w obrębie grupy zbiorowej R. fallax[3]; w ujęciu Flory Polski podgatunek jaskra kaszubskiego: Ranunculus cassubicus ssp. zmudae (Jasiewicz) Jasiewicz[9].

Ponadto istnieją mniej precyzyjne dane, dotyczące występowania jaskra fałszywego na innych obszarach, na przykład w okolicach Torunia[2]. Jaskier fałszywy został pierwotnie opisany przez Friedricha Wimmera i Henryka Grabowskiego z terenu Śląska[15], ale nie istnieje żadna nowoczesna rewizja taksonomiczna, pozwalająca na przedstawienie charakterystyki morfologicznej lub rozprzestrzenienia jaskra fałszywego jako mikrogatunku[16][6].

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ Ranunculus fallax | International Plant Names Index [online], www.ipni.org [dostęp 2024-07-06].
  2. ↑ a b c d Lucjan Rutkowski, Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej, Wyd. 2 popr. i unowocześnione, Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2004, ISBN 978-83-01-14342-8 [dostęp 2024-06-08].
  3. ↑ a b c d e Elvira Hörandl, Walter Gutermann, Der Ranunculus auricomus-Komplex in Österreich. 1. Methodik; Gruppierung der mitteleuropäischen Sippen, „Botanische Jahrbücher fur Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie”, 120, 1998, s. 1–44.
  4. ↑ Elvira Hörandl, Walter Gutermann, Der Ranunculus auricomus Komplex in Österreich. 2. Die R. cassubicus-, R. monophyllus- und R. fallax-Sammelgruppe, „Bot. Jahrb. Syst.”, 120, 1998, s. 545–598.
  5. ↑ Gunnar Marklund, Der Ranunculus auricomus -Komplex in Finnland II. Diagnosen und Fundortslisten einiger Sippen von R. fallax (W. & Gr.) Schur, R. monophyllus Ovcz. und R. cassubicus L., „Flora Fennica”, 4, Helsinki–Helsingfors: Societas pro Fauna et Flora Fennica, 1965 [dostęp 2024-06-08].
  6. ↑ a b Stefan Ericsson, The microspecies of the Ranunculus auricomus complex treated at the species level, „Annales Botanici Fennici”, 29 (2), 1992, s. 123–158, ISSN 0003-3847 [dostęp 2024-06-08].
  7. ↑ Jiří Danihelka, Jindřich Chrtek jr., Zdeněk Kaplan, Checklist of vascular plants of the Czech Republic, „Preslia”, 84, 2012, s. 647–811.
  8. ↑ a b c d Stefan Ericsson, Ranunculus auricomus complex, [w:] B. Jonsell (red.), Flora Nordica, Volume 2: Chenopodiaceae to Fumariaceae, Stockholm: The Bergius Foundation & Royal Swedish Academy of Sciences, 2001, s. 237–255, ISBN 91-7190-037-3.
  9. ↑ a b c Adam Jasiewicz (red.), Flora Polski – Rośliny naczyniowe, wydanie II. Tom IV, Warszawa–Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985, s. 306, ISBN 83-01-05853-6.
  10. ↑ Ranunculus mendax (Markl.) Ericsson | Plants of the World Online | Kew Science [online], Plants of the World Online [dostęp 2024-06-08] (ang.).
  11. ↑ Ranunculus fallax (Wimm. & Grab.) Sloboda | Plants of the World Online | Kew Science [online], Plants of the World Online [dostęp 2024-10-23] (ang.).
  12. ↑ a b Adam Jasiewicz, Badania nad jaskrami z cyklu Auricomi Owcz. w okolicach Krakowa i północnej części Karpat [De Ranunculis e circulo Auricomi Owcz. in regione Cracoviensi nec non in Carpatorum parte boreali crescentibus], „Fragmenta Floristica et Geobotanica”, 2 (1), 1956, s. 62–110.
  13. ↑ Ranunculus kalinensis Jasiewicz | Plants of the World Online | Kew Science [online], Plants of the World Online [dostęp 2024-06-08] (ang.).
  14. ↑ Ranunculus zmudae Jasiewicz | Plants of the World Online | Kew Science [online], Plants of the World Online [dostęp 2024-10-23] (ang.).
  15. ↑ F. Wimmer, H. Grabowski, Flora Silesiae, Pars secunda, Vol. 1 (Cl. XI–XV), Vratislaviae: Korn, 1829, s. 128.
  16. ↑ Franz G. Dunkel, Typification of Ranunculus binatus Kit. ex Rchb. (Ranunculaceae), „Willdenowia”, 41 (2), 2011, s. 239–243.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya