Jazon z Feraj

Jazon (Iason)^[1] z Fer (Feraj) (zm. 370 p.n.e.) – tesalski polityk wywodzący się z potężnej rodziny władającej Ferami, tyran tego bogatego miasta, które stanowiło zaplecze dla jego działalności politycznej rozpoczętej w 379 p.n.e.^[2]

Syn poprzedniego tyrana Fer – Likofrona^[3]. Został wybrany tagosem Związku Tesalskiego na to dawne stanowisko o charakterze militarnym, które sam przywrócił dla celów osobistych^[4]. Dążył do zjednoczenia politycznego całej Tesalii, działając ostrożnie jako świadomy konieczności porozumienia z innymi poleis krainy^[2]. Zginął w wyniku zamachu w 370 p.n.e.^[2]

Według Ksenofonta dysponował ogromnymi jak na ówczesne warunki w Grecji siłami zbrojnymi – mógł liczyć na 6 tys. jazdy (Tesalia słynęła z najlepszej w Grecji ciężkiej konnicy^[5]), 10 tys. hoplitów, oraz licznych peltastów^[2]. Po objęciu stanowiska tagosa jego oddziały miały się powiększyć do 8 tysięcy jazdy i 20 tysięcy hoplitów^[2]. W armii Jazona służyli obywatele poleis (na pewno w konnicy), ale wielu było też najemników (część hoplitów i peltaści)^[2]. Taka siła sprawiała, że Jazon, a tym samym Tesalia, stali się ważnym graczem na greckiej scenie politycznej, co wywołało wrogość Teb (kierujących Związkiem Beockim) i Aten^[2]; trudno jednak ocenić czy zagrożenie ze strony tagosa było realne^[6]. W obliczu zwycięstwa Teb nad Spartą pod Leuktrami Jazon pozostał neutralny, nie uchroniło to jednak Tesalii przed ograniczoną interwencją Beotów w jej sprawy wewnętrzne^[2][7]. Tyran Fer większe sukcesy odnosił na froncie północnym – udało mu się przejściowo opanować część południowej Macedonii – Perrajbię^[5], i podyktować warunki pokoju królowi Amyntasowi^[4].

Jazon doskonalił sposoby walki z użyciem konnicy^[8]. Zdaniem Eliana Taktyka (początek II w. n.e.) jako pierwszy stosował atak jazdy w formacji rombu, chociaż taktyka ta mogła być znana w Tesalii już wcześniej^[9].

• Ewa Wipszycka: Wiek IV. W: Benedetto Bravo, Marek Węcowski, Ewa Wipszycka, Aleksander Wolicki: Historia starożytnych Greków. T. 2. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2009. ISBN 978-83-235-0625-6.
• Adam Ziółkowski: Historia powszechna. Starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-15810-1.
• P.J. Rhodes: A History of the Classical Greek World, 478-323 BC. Blackwell Publishing, 2006. ISBN 978-0-631-22564-5.