Jerzy Orda

Jerzy Orda
Ilustracja
Grób Jerzego Ordy na Cmentarzu na Rossie w Wilnie
Data i miejsce urodzenia

20 marca 1905
Nowoszyce

Data i miejsce śmierci

8 czerwca 1972
Wilno

Miejsce spoczynku

Cmentarz na Rossie w Wilnie

Zawód, zajęcie

historyk, archiwista

Narodowość

polska

Odznaczenia
Krzyż Ratowania Ginących (Litwa)
Multimedia w Wikimedia Commons

Jerzy Orda (ur. 20 marca 1905 w Nowoszycach, zm. 8 czerwca[1] 1972 w Wilnie) – polski historyk kultury, archiwista, działacz społeczny[2], „wilnianin z wyboru”, „humanista integralny”, „człowiek paradoksu”, „anarchista w duchu św. Augustyna”[3] i przewodnik po Wilnie[4][5][6].

Życiorys

Dzieciństwo spędził początkowo w rodzinnym majątku Nowoszyce w powiecie kobryńskim[7], a następnie w 1917[8] wyjechał wraz z rodzeństwem do Warszawy, gdzie mieszkał przy ulicy Hożej 32.[9] Naukę rozpoczętą w Nowoszycach kontynuował w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie w latach 1916–1923.[9] Od 1923[8] studiował przez dwa lata historię na Uniwersytecie Warszawskim[9]. W okresie studiów na Uniwersytecie Warszawskim zaprzyjaźnił się z dyrektorem Archiwum Oświecenia Wincentym Łopacińskim i popadł w konflikt z profesorem Marcelim Handelsmanem[10]. Przyczyną konfliktu było wniesienie przez Ordę protestu przeciwko zasadzie odpowiedzialności zbiorowej. Z powodu konfliktu w 1926 Jerzy Orda przeniósł się do Wilna[10] i kontynuował studia na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie studiując historię i historię sztuki[8]. Był uczniem Kazimierza Chodynickiego i Stanisława Kościałkowskiego[2]. Od 1928 publikował w naukowym piśmie historycznym „Ateneum Wileńskie” i czasopiśmie akademickim „Alma Mater Vilnensis”[10]. W 1933 zaangażował się w Studium Teatralne Ireny Brylskiej przy Teatrze Wileńskim. Pomagał koncepcyjnie przy tworzeniu scenografii[11]. Doktorat Pińsk, jego początki, topografia i zarys dziejów do poł. XVII w.[12][8] uzyskał pod kierunkiem Stanisława Kościałkowskiego[13][14] w 1932 r.[8]

Po studiach podjął pracę bibliotekarza w Instytucie Europy Wschodniej w Wilnie[8], a w 1935 w Archiwum Państwowym w Wilnie (lit. Vilniaus miesto valstybiniame archyve). Pisał artykuły do lewicowego pisma Henryka Dembińskiego i Stefana Jędrychowskiego „Poprostu”[15][16][17][2]. Ponieważ nie był ani marksistą ani zwolennikiem socjalizmu odszedł z pisma[18]. Zapytany później w procesie założycieli pisma o swoje poglądy polityczne odpowiedział „Jestem anarchistą w duchu św. Augustyna”[18][19][20][21][22][23]. W latach 1938–1939 napisał kilka artykułów w piśmie Leopolda Pobóg Kielanowskiego „Comoedia”[24].

Po zajęciu Wilna przez Armię Czerwoną na skutek represji zmuszony był do podjęcia pracy jako robotnik ogrodów miejskich[25], utrzymywał się również z korepetycji[26]. Długo pozostawał bez pracy zarobkowej[27]. Publikował artykuły w „Prawdzie Wileńskiej”, za co bywał atakowany w prasie podziemnej[28]. Zajmował się tajnym nauczaniem[29][2].

W okresie okupacji niemieckiej kontynuował wykłady w Studium Teatralnym, ale w konspiracji[30][5]. Słuchaczką studium była m.in. Hanna Skarżanka[31]. Studium po wojnie zostało uznane przez Związek Artystów Scen Polskich za odpowiednik państwowej wyższej szkoły teatralnej[27].

Po ponownym zajęciu Wilna przez Armię Czerwoną, za zgodą podziemia polskiego pozostał w Wilnie[32] i znalazł pracę w Archiwum Państwowym Historycznym[30][33], a następnie Miejskim[33].

Po zakończeniu wojny nie miał meldunku i pracy. Rozwiązaniem okazał się fikcyjny ślub zawarty 17 października 1945 z wizytką Heleną Zienowicz[34] (1906-1986), z którą wspólnie opiekowali się sześciorgiem sierot[35]. Troje z tych dzieci było Żydami, które uratowali przed holocaustem[36]. Helena Zienowicz została w 1992 uhonorowana za to tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[37]. Jerzy Orda pomagał również ratować Żydówkę chorą na tyfus plamisty Chaję Trajewicką[36].

Na początku lat pięćdziesiątych[38] (niektóre źródła podają grudzień 1949[39]), po odmówieniu przez Ordę nostryfikacji doktoratu mającej polegać na zdaniu egzaminu z marksizmu-leninizmu, został wyrzucony z pracy[35]. Pracował jako dozorca[40]. W 1950[41] znalazł zatrudnienie w Litewskiej Akademii Nauk na etacie portiera wykonując faktycznie pracę naukową[40]. Napisał w tym czasie Historię Wielkiego Księstwa Litewskiego, której tłumaczenie na litewski pod swoim nazwiskiem bez wskazania autora wydał profesor Juozas Żiugżda (lit. Juozas Žiugžda)[40].

Dopiero w maju 1958 znalazł zatrudnienie w Centralnym Archiwum Historycznym Litewskiej SRR[42][43] na stanowisku starszego pracownika naukowego[44][43], gdzie pracował aż do 1972[42][43]. Zajmował się analizą dokumentów, dokształcaniem kadr[45]. Przez cztery lata prowadził utworzony przez siebie teatr poezji w ramach Instytutu Pedagogiki kształcącego nauczycieli dla szkół polskich[46]. Był współzałożycielem zespołu pieśni i tańca „Wilia”[46][47][48].

Był wnukiem Stanisława Smolki[2] historyka średniowiecza i czasów nowożytnych. Żoną Stanisława Smolki była Maria z Kremerów (1854-1883). Mieli dwie córki Marię (1878-) (matkę Jerzego Ordy) oraz Jadwigę (1880-1966). Matką Marii z Kremerów była Maria z Mączyńskich Kremerowa (1824-1897), a ojcem profesor filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego Józef Kremer[49]. Bratem Stanisława Smolki był Franciszek Smolka dwukrotnie wybrany na prezydenta Sejmu Ustawodawczego w Wiedniu[50]. W 1899 Maria z domu Smolkówna wyszła za mąż za Karola Ordę (-1914)[49], który był właścicielem kilku majątków na Polesiu między innymi Nowoszyc[51]. W tym dworze w czasie powstania styczniowego przez dwa tygodnie ukrywał się Romuald Traugutt[9]. Jerzy Orda miał dwóch braci Tadeusza Ordę i Witolda Ordę. Witold w 1944 zginął w obozie jeńców wojennych[7].

Pochowany został na wileńskim Cmentarzu na Rossie[52][7][53]. Z inicjatywy Władysława Korkucia, dzięki zbiórce społecznej na grobie postawiono pomnik[54], na którym wykuto napis, autorstwa Stanisława Jakutisa[54]: „Pamięć o człowieku nauki, humaniście, wielkim znawcy dziejów wileńskich, miłośniku teatru i folkloru trwać będzie w sercach rodziny, zespołu Wilia, współpracowników oraz wszystkich wilnian i przyjaciół.” Autorem projektu pomnika nagrobnego jest wileński dziennikarz i poeta Wojciech Piotrowicz. Zarówno dzień w dacie urodzenia, jak i dzień w dacie śmierci umieszczone na pomniku są błędne[7]. Błędna data śmierci pojawia się nawet w opracowaniach naukowych (np. 6 czerwca 1972[43]).

Był pierwowzorem postaci Murza-Murzicza autobiograficznej powieści „Rzeczywistość” Jerzego Putramenta[55]. Wspominał go również Czesław Miłosz w „Innym Abecadle”[56].

Jerzemu Ordzie został poświęcony film dokumentalny „Anarchista w duchu św. Augustyna”, w reżyserii Dovilė Gasiūnaitė, według scenariusza Ilony Lewandowskiej[57].

22 września 2023 roku Jerzy Orda został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Ratowania Ginących przez Prezydenta Litwy[58].

Wybrane publikacje

Istnieją dwie bibliografie prac Jerzego Ordy zob. M. Szulkin, Bibliografia niektórych prac Jerzego Ordy, „Archeion” 62 (1975), s. 324–325 i Bibliografia, [w:] Jerzy Orda. Wilnianin z wyboru, red. W. Piotrowicz, Warszawa 1999, s. 187–190.

  • Zaludnienie Litwy w wiekach średnich, 1927.
  • O kulcie pogańskim w dawnym Wilnie, „Alma Mater Vilensis” 1928, nr 7, s. 17–25.
  • W cyklu referatów Praca historyka na prowincji – Oprowadzanie wycieczek naukowo-historycznych (1930) i Kościół św. Piotra i Pawła w Wilnie, 1930.
  • Symbolika rzeźb kościoła św. Piotra i Pawła w Wilnie, „Alma Mater Vilnensis” 1933, nr 11, s. 17–32.
  • Jeszcze raz sprawa białoruska (W związku z artykułem: Czy sprawa białoruska jest zagadnieniem regionalnym?),
  • Za porozumieniem, „Poprostu” 5 października 1935, nr 5, s. 6, 8.
  • (podpisane pseudonimem Tadeusz H) Katolicy a wojna, „Poprostu” 20 grudnia 1935, nr 10, s. 1–2.
  • Człowiek bez fraka jest szują, „Poprostu” 5 lutego 1936, nr 13, s. 7.
  • Dwie przejażdżki. Przejażdżka po urbanistyce, „Środy Literackie” 1936, s. 29–35.
  • Eksperyment z «Wyzwoleniem» a chwila dzisiejsza, „Comoedia”, nr 3-1, grudzień 1938/styczeń 1939, s. 7–9.
  • Nieprawdą jest, że... O Dekrecie Prasowym, „Comoedia” nr 3-1, grudzień 1938/styczeń 1939, s. 27.
  • Teatr dziecka i teatr dla szkół, Comoedia nr 3(6), marzec 1939, s. 15–16.
  • Wolę bluźnierstwo niż kołtuństwo. Na marginesie walki o teatr w Wilnie, „Kurier Wileński”, nr 4467 z 1 czerwca 1938, s. 3–4.
  • Kołtuństwo przegrać musi!, „Kurier Wileński”, nr 4484 z 19 czerwca 1938, s. 3–4.
  • Teatr Mickiewicza, „Prawda Wileńska” nr 86 z 27 listopada 1940.
  • O wysoki poziom repertuaru, „Prawda Wileńska”, nr 19 (33) z 24 stycznia 1941.
  • Moje wnioski z dyskusji, „Prawda Wileńska”, nr 43(157) z 20 lutego 1941.
  • Zagadnienia urbanistyki wileńskiej, „Prawda Wileńska”, nr 51(166) z 1 marca 1941.
  • O zastosowaniu folkloru w naszych zespołach amatorskich, „Znad Wilii”, nr 17 z 5 sierpnia 1990.
  • Traku pusiasalio pilis (polski tytuł: Zamek na półwyspie w Trokach) opublikowane w języku litewskim w Roczniku Inspekcji Państwowej Ochrony Zabytków Architektury LSRR, t. 2, Wilno 1960, s. 49–68.
  • Lietuvos valstiečių ir miestelėnų ginčai su dvarų valdytojais: dokumentų rinkinys. D. 2, XVIII amžius, surinko R. Jasas ir J. Orda, red. K. Jablonskis Vilnius: Valstybinė politinės ir mokslinės literatūros leidykla, 1961 (polski tytuł: Skargi litewskich chłopów i mieszkańców miasteczek na zarządców dóbr)

Przypisy

  1. ↑ Bibliograficzna baza danych biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  2. ↑ a b c d e Słownik… ↓, s. 383.
  3. ↑ Waldemar Dowejko, Zaprezentowano film o Jerzym Ordzie [online], 23 listopada 2022.
  4. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 20.
  5. ↑ a b Piotrowicz 1999 ↓, s. 69.
  6. ↑ Brodowski 1999 ↓, s. 72.
  7. ↑ a b c d Jegelevičius 1999 ↓, s. 44.
  8. ↑ a b c d e f Jegelevičius 1999 ↓, s. 45.
  9. ↑ a b c d Zagałowa 1999 ↓, s. 12.
  10. ↑ a b c Zagałowa 1999 ↓, s. 13.
  11. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 14–15.
  12. ↑ Bogumił Zwolski, Wykaz tematów prac doktorskich oraz prac magisterskich i nauczycielskich w zakresie historii, przyjętych w latach 1923–1933 przez komisję Egzaminacyjną Wydz. Humanistycznego U.S.B., [w:] Księga pamiątkowa Koła Historyków Słuchaczy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie 1923-1933, Wilno: Zrzeszenie Kół Naukowych 1933, s. 368.
  13. ↑ Michał Kozłowski, Nauczyciel i wychowawca. O uczniach Stanisława Kościałkowskiego, [w:] Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony, red. Małgorzata Dąbrowska, Warszawa–Łódź IPN 2016, s. 130–179 [1].
  14. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 15.
  15. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 18.
  16. ↑ Jędrychowska 1999 ↓, s. 62.
  17. ↑ Brodowski 1999 ↓, s. 78.
  18. ↑ a b Zagałowa 1999 ↓, s. 19.
  19. ↑ Jędrychowska 1999 ↓, s. 63.
  20. ↑ „Rzeczywistość” Jerzy Putrament.
  21. ↑ Miłosz 1999 ↓, s. 65.
  22. ↑ Brodowski 1999 ↓, s. 81.
  23. ↑ Putrament 1969 ↓, s. 331.
  24. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 22.
  25. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 23.
  26. ↑ Jegelevičius 1999 ↓, s. 46.
  27. ↑ a b Zagałowa 1999 ↓, s. 24.
  28. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 25.
  29. ↑ Sławińska 1999 ↓, s. 67.
  30. ↑ a b Zagałowa 1999 ↓, s. 26.
  31. ↑ Rafał Węgrzyniak, Hanna Skarżanka – Biogram został opublikowany w latach 1997–1998 w XXXVIII tomie Polskiego Słownika Biograficznego. [online], www.ipsb.nina.gov.pl, 1997 [dostęp 2017-05-05] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-01] (pol.).
  32. ↑ Barbara Polak. Kresy Utracone. Z Adamem Hlebowiczem, Tomaszem Łabuszewskim i Piotrem Niwińskim rozmawia Barbara Polak.. „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”. 12(47), s. 24, grudzień 2004. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. ISSN 1641-9561. 
  33. ↑ a b Sławińska 1999 ↓, s. 66.
  34. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 29.
  35. ↑ a b Zagałowa 1999 ↓, s. 30.
  36. ↑ a b Zagałowa 1999 ↓, s. 27.
  37. ↑ Lista polaków odznaczonych medalem Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata. yadvashem.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]..
  38. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 31.
  39. ↑ Jegelevičius 2005 ↓, s. 120.
  40. ↑ a b c Zagałowa 1999 ↓, s. 32.
  41. ↑ Jegelevičius 1999 ↓, s. 50.
  42. ↑ a b Jegelevičius 1999 ↓, s. 51.
  43. ↑ a b c d Jegelevičius 2005 ↓, s. 121.
  44. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 33.
  45. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 34–35.
  46. ↑ a b Zagałowa 1999 ↓, s. 37.
  47. ↑ Irena Berger, Tadeusz Stefanowicz: Pieśń ujdzie cało.... 2005. [dostęp 2011-04-12]. Cytat: Nie tylko młodzież brała czynny udział przy tworzeniu zespołu. Dużą pomoc w takim czy innym zakresie okazali również przedstawiciele starszego pokolenia. A więc, prof. Jerzy Orda zgłosił gotowość kierowania kółkiem recytatorskim. (pol.).
  48. ↑ Irena Berger, Teresa Skupiówna-Stundis: Pieśń ujdzie cało.... 2005. [dostęp 2011-04-12]. Cytat: Brałam udział w dwóch pierwszych koncertach. Na pierwszym koncercie deklamowałam „Koncert Chopina” Ort-Ota, na drugim – „Redutę Ordona” A. Mickiewicza. Co przede wszystkim utkwiło mi w pamięci? Praca z panem Jerzym Ordą. Spotkaliśmy się z nim po raz pierwszy w niewielkiej salce. My – to znaczy kandydaci do wzięcia udziału w projektowanym koncercie. On, starszy pan, niewysokiego wzrostu, który postanowił cały swój wolny czas poświęcić pracy społecznej z nami i nad nami. Recytowaliśmy, co kto pamiętał, a pan Orda cierpliwie słuchał, pytał, ustalał, kto do czego się nadaje. Zadziwiał mnie już wówczas trafnością swoich uwag i bezgraniczną cierpliwością. A potem zaczęły się próby. Profesor Orda umawiał się z każdym z nas indywidualnie i pracował bez wytchnienia całymi godzinami. Pan Orda zawsze mówił cicho, spokojnie i był bardzo wymagający. Praca z nim dawała mi ogromne zadowolenie, ogromną satysfakcję. Pamiętam dokładnie, że najpierw trzeba było ćwiczyć wiele razy, aż każde słowo nabrało treści i jak dźwięk w gamie znalazło swoje miejsce. Nigdy chyba w życiu nie pracowałam tak gorliwie, z takim zapałem, jak na próbach z Jerzym Ordą. (pol.).
  49. ↑ a b Genealogia rodziny Kremerów. kremer.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-26)]..
  50. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 10.
  51. ↑ Zagałowa 1999 ↓, s. 11.
  52. ↑ Byrski 1999 ↓, s. 8.
  53. ↑ Brodowski 1999 ↓, s. 85.
  54. ↑ a b „Wilia”. Koledzy, którzy nie tylko sceną żyli [online], 22 listopada 2015 [dostęp 2017-05-05] (pol.).
  55. ↑ Putrament 1969 ↓, s. 330.
  56. ↑ Miłosz 1998 ↓, s. 112–114.
  57. ↑ Tomasz Snarski, Wspólnota i rocznice, czyli „Wilno w Gdańsku” po raz dwudziesty – Kurier Wileński [online], kurierwilenski.lt, 5 sierpnia 2023 [dostęp 2023-08-08] (pol.).
  58. ↑ Gitanas Nausėda, DĖL APDOVANOJIMO ŽŪVANČIŲJŲ GELBĖJIMO KRYŽIUMI [online], Serwis internetowy Prezydenta Republiki Litewskiej, 22 września 2023 [dostęp 2023-09-27] (lit.).

Bibliografia

  • Lidia Korczak, Orda Jerzy, [w:] Słownik historyków polskich, red. Maria Prosińska-Jackl, Warszawa 1994, s. 383.
  • Jerzy Orda [w:] Wileński Słownik Biograficzny, red. Henryk Dubowik, Leszek Jan Malinowski, Bydgoszcz 2008, 353-354.
  • Nauka i uczeni na Ziemi Wileńskiej od XVI w. do 1945 r., opracował Mieczysław Jackiewicz, Bydgoszcz 2010, s. 282-283.
  • M. Jackiewicz, Wileńska Rossa. Przewodnik po cmentarzu, Olsztyn 1993, s. 141-142.
  • Jerzy Orda. Wilnianin z wyboru, red. W. Piotrowicz, Warszawa 1999.
  • Danuta Poklewska, Orda Jerzy, [w:] Polski Słownik Biograficzny, Wrocław 1979, t. 24, s. 160–161.
  • Michał Kozłowski, Nauczyciel i wychowawca. O uczniach Stanisława Kościałkowskiego, [w:] Stanisław Kościałkowski pamięci przywrócony, red. Małgorzata Dąbrowska, Warszawa–Łódź IPN 2016, s. 130–179 [2].
  • Słownik historyków polskich, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1994, ISBN 83-214-1051-0.
  • Wojciech Piotrowicz, Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, Jerzy Orda, Warszawa: Ogólnopolski Klub Miłośników Litwy, 1999, ISBN 83-87789-03-8, OCLC 45460674 (pol.).
    • Janina Zagałowa, Jerzy Orda – człowiek paradoksu, [w:] Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, 1999. za referat wygłoszony na konferencji i opublikowany w „Wilno – Wileńszczyzna jako krajobraz i środowisko wielu kultur”, materiały I Międzynarodowej Konferencji, Białystok 21–24 września 1989, w czterech tomach pod redakcją E. Feliksiak, tom III, Białystok 1992, s 281-320
    • Wojciech Piotrowicz, Realny sen o pięknie, [w:] Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, 1999. za: Czerwony Sztandar nr 226 (8739), 3 października 1981, pseudonim W. Radłowski
    • Leon Brodowski, Jerzy Orda – humanista integralny, [w:] Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, 1999.
    • Sigitas Jegelevičius, Historyk Litwy Jerzy Orda, [w:] Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, 1999. za: Znad Wilii nr 6 (139) 28 marca 1995 s. 6, Znad Wilii nr 7 (140) 11 kwietnia 1995 s. 6, Znad Wilii nr 8 (141) 25 kwietnia 1995 s. 6
    • Anna Jędrychowska, Jerzy Orda a „Po prostu”, [w:] Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, 1999. za: „Zygzakiem i po prostu”, Warszawa, Czytelnik 1965
    • Czesław Miłosz, Kilka żywotów. Orda Jerzy., [w:] Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, 1999. za: Tygodnik Powszechny nr 4, 25 stycznia 1998
    • Irena Sławińska, Jerzy Orda – czyli przepis na wolność doskonałą, [w:] Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, 1999. za: Tygodnik Powszechny nr 7, 15 lutego 1998
    • Tadeusz Byrski, Wilnianin z wyboru, [w:] Jerzy Orda – Wilnianin z wyboru, 1999. za: Tygodnik Powszechny nr 47, 15 października 1972
  • Sprawa, [w:] Jerzy Putrament, Pół wieku, wyd. IV, t. 1, Młodość, Warszawa: Czytelnik, 1969 (pol.).
  • Sigitas Jegelevičius, Historyk Litwy Jerzy Orda (lit. Lietuvos istorikas Jurgis Orda), [w:] Litewskie badania historyczne (lit. Lietuvos istorijos studijos), t. 4, Wilno: Uniwersytet Wileński, Wydział Historii (lit. Vilniaus universiteto Istorijos fakultetas), 2005–2006, ISSN 1392-0448 [zarchiwizowane z adresu 2013-05-01] (lit.).
  • Orda, Jerzy, [w:] Czesław Miłosz, Inne abecadło, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1998, ISBN 83-08-02831-4 (pol.).

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya