Jerzy Rayski

Jerzy Rayski
Data i miejsce urodzenia

6 kwietnia 1917
Warszawa

Data i miejsce śmierci

14 października 1993
Kraków

profesor nauk fizycznych
Specjalność: fizyka teoretyczna, teoria pola i metodologia
Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Doktorat

grudzień 1946
Uniwersytet Warszawski

Habilitacja

styczeń 1950

Profesura

czerwiec 1954

Nauczyciel akademicki
Uczelnia

Uniwersytet Jagielloński
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Jerzy Rayski (ur. 6 kwietnia 1917 w Warszawie, zm. 14 października 1993[a] w Krakowie[1]) – polski fizyk teoretyk.

Życiorys

Studiował Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie był członkiem korporacji akademickiej K! Corolla. W czasie okupacji uczestniczył w tajnych kompletach: był studentem Jana Weyssenhoffa, a magisterium zrobił u Arkadiusza Piekary. W grudniu 1946 uzyskał stopień doktora filozofii na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. W styczniu 1950 habilitował się w Krakowie na podstawie pracy "O wzajemnym oddziaływaniu wielu pól i problemie energii własnej" Na podstawie tej habilitacji otrzymał w marcu 1950 zgodnie z przepisami wzorowanymi na radzieckich, stopień doktora nauk fizycznych. Wówczas władze Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wystąpiły do ówczesnego Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego o przyznanie Rayskiemu tytułu naukowego profesora nadzwyczajnego. Rayski otrzymał ten tytuł w czerwcu 1954, pracował jednak dalej, aż do 1956, na etacie zastępcy profesora. Na początku lat 50. wykładał też w WSI w Bydgoszczy. Po przeniesieniu sięw październiku 1957 r. na Uniwersytet Jagielloński pracował w Katedrze Fizyki Teoretycznej, kierowanej przez profesora Weyssenhoffa. W 1958 r. otrzymał nominację na profesora zwyczajnego. W latach 1960–1962 Rayski pełnił funkcję dziekana Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dwuletnią kadencję powtórzył w okresie obchodów 600-lecia Uniwersytetu, reprezentując Wydział na uroczystościach jubileuszowych[2].

Współpracował z Wolfgangiem Paulim i Feliksem Villarsem przy opracowaniu metody regularyzacji pól kwantowych na Politechnice Federalnej w Zurychu. Autor pierwszych w Polsce prac teoretycznych z fizyki cząstek i wysokich energii, sformułował nową interpretację mechaniki kwantowej, uogólnił unifikacyjną teorię Kaluzy na więcej niż 5 wymiarów czasoprzestrzeni i na siły jądrowe (1960-65), opracował metodę kwantowania pól nielokalnych. Zajmował się głównie kwantową teorią pola i teorią cząstek elementarnych. Od 1978 r. pracował nad kanoniczną teorią grawitacji[1]. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[3]. W 1964 otrzymał Nagrodę „Problemów” za osiągnięcia w dziedzinie popularyzowania nauki[4].

Pochowany na cmentarzu Rakowickim[5].

Jerzy Rayski grave

Publikacje

  • 1953: Über die Renormierungstechnik in der Quantenelektrodynamik (niem.),
  • 1959: Symfonia atomowa,
  • 1964: Czas, przestrzeń, kwanty,
  • 1971: Kwarki: hipotetyczne, najprostsze składniki materii (tom 204 serii wydawniczej Omega),
  • 1983: Foundations of modern theoretical physics (ang.),
  • 1995: Essays on Physical Ideas (ang.),
  • Evolution of physical ideas towards unification (ang.).

Uwagi

  1. ↑ Nieco inne daty życia podaje Encyklopedia PWN[6]. Rok 1994 jako datę śmierci podają też: Archiwum Korporacyjne[7], www.fizycznie.pl[8], Kalendarz historyczny[9]. Jako datę śmierci podaje się jednak częściej rok 1993: encyklopedia WIEM[10]; wyniki GoogleBooks[11]

Przypisy

  1. ↑ a b Rayski Jerzy, [w:] Encyklopedia Krakowa, Wyd. 2 zm. i rozsz., t. 2, Kraków 2023, s. 333, ISBN 978-83-66334-92-2.
  2. ↑ Jerzy Rayski (1917-1993)
  3. ↑ Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 1086
  4. ↑ Józef Hurwic, Czasopismo „Problemy” w polskim życiu intelektualnym po drugiej wojnie światowej, „Analecta”, 8/2 (16), 1999, s. 20.
  5. ↑ Lista Pamięci UJ In memoriam - prof. Jerzy Rayski
  6. ↑ Rayski Jerzy, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2011-01-11].
  7. ↑ Archiwum Korporacyjne – Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich [online], www.archiwumkorporacyjne.pl [dostęp 2020-03-01].
  8. ↑ http://www.fizycznie.pl.tl/Rayski-Jerzy-.htm
  9. ↑ 13 października 2020, kalendarz [online], www.chronologia.pl [dostęp 2020-03-01] (pol.).
  10. ↑ Rayski Jerzy
  11. ↑ Jerzy Rayski 1993 – Szukaj w Google [online], www.google.pl [dostęp 2020-03-21] (pol.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya