Jerzy Tyc

Jerzy Tyc

Zygmunt

młodszy chorąży (w SZ PRL)
Data urodzenia	24 listopada 1967
Data i miejsce śmierci	lato 2025 wschodnia Ukraina
Przebieg służby
Lata służby	ok. 1985–1989, 2025
Siły zbrojne	Siły Zbrojne PRL Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej
Główne wojny i bitwy	inwazja Rosji na Ukrainę †
Odznaczenia

Jerzy Tyc (ur. 24 listopada 1967, zm. w lecie 2025 na wschodniej Ukrainie) – polski wojskowy i działacz społeczny o profilu prorosyjskim. Był założycielem Stowarzyszenia Kursk, które zajmowało się konserwacją i restauracją radzieckich pomników wojennych i cmentarzy wojskowych w Polsce. Zginął walcząc jako ochotnik w Siłach Zbrojnych Federacji Rosyjskiej podczas wojny rosyjsko-ukraińskiej, gdzie służył pod pseudonimem „Zygmunt”^[1].

Urodził się 24 listopada 1967 roku^[2][3][4]. Według Tyca, jego matka, Helena Tyc^[3], została uratowana przez radzieckiego żołnierza zimą 1945 roku, gdy miała 13 lat^[5]. Żołnierz ten miał wyciągnąć ją z płonącego domu podpalonego przez wycofujące się wojska niemieckie^[6]. Tyc dorastał we wsi Surmówka w północnej Polsce, gdzie wraz z młodszym bratem Adamem, jednym z pięciorga rodzeństwa, prowadził gospodarstwo rolne i hodował pszczoły. Jako dzieci Tyc i jego przyjaciele przebierali się za żołnierzy Armii Czerwonej i bawili się w wojnę^[7].

Ukończył szkołę wojskową i służył jako młodszy chorąży w artylerii Sił Zbrojnych PRL, dowodząc plutonem do 1989 roku, kiedy to odszedł ze służby wojskowej w trakcie transformacji ustrojowej w Polsce^[2][8]. Później twierdził, że jest dumny z tego, że nigdy nie służył w armii NATO^[9]. Po odejściu z wojska Tyc służył w Policji, a później został współwłaścicielem firmy budowlanej, jednocześnie zajmując się rolnictwem^[2].

W 2008 roku założył Stowarzyszenie Kursk^[10], nadając mu nazwę na cześć bitwy na łuku kurskim podczas II wojny światowej^[7]. Według Tyca, misją organizacji jest renowacja i ochrona radzieckich pomników wojennych i cmentarzy wojskowych w Polsce, które popadły w ruinę lub zostały opuszczone^[11]. Działalność stowarzyszenia rozpoczęła się od prób naprawy opuszczonych bunkrów z czasów zimnej wojny w pobliżu Katowic^[7]. W ciągu następnej dekady stowarzyszenie odrestaurowało ponad 40 pomników Armii Czerwonej w całej Polsce, pozyskując darowizny od organizacji charytatywnych powiązanych z rosyjskim rządem^[7].

Od 2016 roku Tyc zaczął regularnie podróżować do Moskwy, aby spotykać się ze sponsorami i stowarzyszeniami rosyjskich weteranów^[7]. W październiku 2016 roku odwiedził muzeum pod Moskwą, gdzie został przyjęty przez Mariję Zacharową, rzeczniczkę MSZ Rosji^[8]. W tym okresie zaczął regularnie pojawiać się w rosyjskich mediach państwowych^[7]. Według doniesień „The Guardian” z 2018 roku, Tyc był przedstawiany jako „zwykły Polak walczący z historycznym rewizjonizmem w obliczu bezkompromisowego rządu”^[7]. Jego aktywizm został wykorzystany przez rosyjską propagandę państwową do promowania popieranej przez państwo rosyjskie narracji dotyczącej roli ZSRR w historii Polski podczas II wojny światowej^[12][13].

W 2016 roku rosyjska dziennikarka telewizyjna Anna Zacharian zwróciła się do Tyca z prośbą o pomoc w odnalezieniu grobu jej dziadka, który zaginął w akcji w Polsce podczas II wojny światowej. Po tym wydarzeniu nawiązała z Tycem romantyczną relację, a wkrótce została mianowana oficjalnym rosyjskim przedstawicielem Stowarzyszenia Kursk^[7]. W 2018 roku Zacharian, wówczas już żona Tyca^[14], została zatrzymana przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego pod zarzutem stwarzania zagrożenia dla bezpieczeństwa Polski i organizowania działalności szpiegowskiej, po czym została deportowana^[13][14][15].

W 2017 roku Stowarzyszenie Kursk odrestaurowało radziecki pomnik we wsi Mikolin, poświęcony żołnierzom 1 Frontu Ukraińskiego, którzy zginęli podczas przeprawy przez Odrę w styczniu 1945 roku. Renowacja trwała dwa lata i kosztowała 20 000 złotych^[7].⇔ Wysiłek ten wsparły rosyjskie i prorosyjskie organizacje oraz aktywiści z Kaliningradu, którzy zorganizowali internetowe zbiórki funduszy^[16]. Odnowiony pomnik został odsłonięty 22 czerwca 2017 roku, w 76. rocznicę inwazji państw Osi na Związek Radziecki, w obecności członków rosyjskiej misji dyplomatycznej^[17], natomiast polscy urzędnicy odmówili wzięcia udziału w uroczystości^[18]. Data ta zbiegła się z uchwaleniem przez polski rząd ustawy dekomunizacyjnej, której celem było zburzenie wszystkich sowieckich pomników w Polsce^[5][19]. Pomnik w Mikolinie stał się przedmiotem żądań o jego usunięcie na mocy oczekującej nowelizacji ustawy, której celem było wyeliminowanie wszelkich symboli komunistycznych z przestrzeni publicznej, ponadto brakowało na nim inskrypcji w języku polskim, co jest wymogiem prawnym^[18]. Kolejnym projektem stowarzyszenia była renowacja cmentarza wojskowego w Proszowicach, na którym pochowano ponad 600 żołnierzy Armii Czerwonej^[20].

W maju 2020 roku minister obrony Rosji Siergiej Szojgu przyznał Tycowi Medal „Pamięci Bohaterów Ojczyzny” za jego „wybitne osiągnięcia w dziedzinie badania historii wojskowości, propagowania wiedzy i realizacji ważnych projektów publicznych o charakterze historyczno-patriotycznym”^[21]. Fundacja Russkij mir opublikowała w 2020 roku profil Tyca^[6].

W nieznanym dokładnie momencie Tyc przeniósł się na stałe do Rosji^[22]. Tam dołączył do Rosyjskiego Towarzystwa Historycznego. W tej roli rozpowszechniał informacje o Armii Polskiej w ZSRR (z jego inicjatywy odsłonięto pomnik Anieli Krzywoń w Kańsku)^[3] i oskarżał polski rząd o „próby fałszowania historii”^[23]. W 2025 roku wstąpił jako ochotnik do armii rosyjskiej, aby walczyć w wojnie rosyjsko-ukraińskiej, przyjmując pseudonim „Zygmunt” na cześć gen. Zygmunta Berlinga^[24].

Pierwsza publiczna informacja o śmierci Tyca pojawiła się w niezweryfikowanym raporcie portalu Nasza Wiersja z 11 września 2025 roku, w którym podano, że zginął on na wschodniej Ukrainie^[23][25]. Rosyjskie władze i media potwierdziły jego śmierć dziesięć dni później^[26]. Według rosyjskiego kanału Telegram Tyc zaginął w akcji na wschodniej Ukrainie w czerwcu, a jego szczątki odkryto we wrześniu^[12][23][27].

10 kwietnia 2026 roku Jerzy Tyc został pośmiertnie odznaczony rosyjskim Orderem Męstwa^[28].