Jianzi

Jianzi (chiń. 毽子), ti jianzi (踢毽子), ti jian (踢毽) lub jianqiu (毽球) – tradycyjny chiński sport, w którym gracze starają się utrzymać w powietrzu mocno obciążoną lotkę, używając do tego różnych części ciała za wyjątkiem rąk^[1] — w przeciwieństwie do podobnych gier, takich jak peteca(inne języki) i indiaca(inne języki). Głównym źródłem jianzi jest starożytna chińska gra zwana Cuju(inne języki), pochodząca z dynastii Han sprzed 2000 lat. Jianzi gra się na korcie badmintonowym, używając linii wewnętrznych lub zewnętrznych w różnych ustawieniach zawodów. Można w nią również grać w kręgu graczy na ulicy lub w parku, z celem utrzymania lotki „w górze” i popisywania się umiejętnościami. W Wietnamie jest znana jako đá cầu i jest sportem narodowym. Na Filipinach jest znana jako sipa i również była sportem narodowym, dopóki w grudniu 2009 roku nie została zastąpiona przez arnis^[2]. W Malezji gra jest znana jako capteh lub chapteh^[3].

Jianzi jest grana od czasów dynastii Han (206 p.n.e.–220 n.e.) i była popularna w okresie Sześciu Dynastii(inne języki) oraz dynastii Sui i Tang^[4]. Uważa się, że gra wyewoluowała z cuju(inne języki), gry podobnej do piłki nożnej, która była używana jako trening wojskowy^[5]. Kilka starożytnych ksiąg zawiera wzmianki o grze^[5]. Z biegiem czasu gra rozprzestrzeniła się w całej Azji, zyskując po różne nazwy w różnych krajach.

Jianzi w oryginalnej formie przybyła do Europy w 1936 roku, kiedy chiński sportowiec z prowincji Jiangsu zaprezentował grę na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1936 w Berlinie. W Niemczech i innych krajach europejskich sport zyskiwał na popularności i rozpowszechnił się pod nazywą "shuttlecock"^[5].

W czerwcu 1961 roku Chińska Centralna Agencja Prasowa nakręciła film o tym sporcie zatytułowany The Flying Feather, który zdobył złoty medal na międzynarodowym festiwalu filmowym^[5][6].

W 1999 roku została założona Międzynarodowa Federacja Shuttlecock (ang. The International Shuttlecock Federation, ISF)^[7], a pierwsze mistrzostwa świata zostały zorganizowane na Węgrzech w Újszász w 2000 roku^[8]. Sport ten został włączony jako sport do Igrzysk Azji Południowo-Wschodniej w 2003 oraz do Chińskich Narodowych Igrzysk Chłopskich. Wśród członków ISF są Chiny, Tajwan, Finlandia, Niemcy, Holandia, Węgry, Laos, Wietnam, Grecja, Francja, Rumunia i Serbia. Wietnam jest wysoko ceniony, zdobywając mistrzostwo świata przez dziesięć kolejnych lat. 11 sierpnia 2003 roku delegaci z Finlandii, Francji, Niemiec, Grecji, Węgier, Rumunii i Serbii założyli Federację Shuttlecock Europy (S.F.E.) w Újszász na Węgrzech^[8].

W sierpniu 2011 roku amerykańska firma wypuściła zabawkę o nazwie Kikbo opartą na jianzi^[9].

W 2013 roku firma z Hongkongu wypuściła KickShuttle. Jest to forma lotki, która nie jest wykonana z piór^[10].

• Zośka — gra rozpowszechniona w Polsce^[11].
• Đá cầu – nieoficjalny sport narodowy Wietnamu.
• Jegichagi(inne języki) – tradycyjna gra koreańska. Lotka, wykonana z papieru owiniętego wokół kilku monet, nazywa się "jegi", a "chagi" oznacza "kopanie".
• Kemari – Japonia (okres Heian), oznacza "uderzyć piłkę stopą".
• Sepak takraw – Tajlandia. Gra się lekką ratanową piłką o średnicy około pięciu cali. (Sepak oznacza "kopać" w języku malajskim, a takraw oznacza "piłka" w języku tajskim).
• Chinlone – Birma. Gra nieturniejowa, w której używa się ratanowej piłki i gra się wśród osób stojących w kręgu, a nie na korcie.
• Sipa – tradycyjny sport rdzennych mieszkańców Filipin, oznaczający "kopać".
• Pili lub plumfoot – francuski wariant jiànzi^[12].
• Indiaca(inne języki) lub featherball – wariant brazylijskiej gry peteca popularny w Europie. Gra się tą samą lotką co jianzi, ale na korcie podobnym do kortu badmintonowego i gra się nad siatką, używając rąk^[13].