Joe Dallesandro

Joe Dallesandro

Joe Dallesandro (2009)
Imię i nazwisko	Joseph Angelo D’Allesandro III
Data i miejsce urodzenia	31 grudnia 1948 Pensacola, Floryda, USA
Zawód	aktor, scenarzysta, producent filmowy, model
Współmałżonek	Leslie (1967–1969; rozwód) Terry (1970-1978; rozwód) Kimberly (od 1987)
Lata aktywności	od 1967
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Joe Dallesandro, właśc. Joseph Angelo D’Allesandro III^[1][2] (ur. 31 grudnia 1948 w Pensacoli na Florydzie) – amerykański aktor, scenarzysta i producent filmowy. Jako gwiazda filmów Andy’ego Warhola^[3], był uznawany za męski symbol seksu subkultury gejowskiej w latach 60. i 70. XX wieku^[4][5] oraz kilku amerykańskich filmów undergroundowych, zanim trafił do głównego nurtu^[6].

Urodził się w Pensacoli na Florydzie w Sylwestra 1948^[7]. Jego rodzice, marynarz Joe II i Thelma, byli nastolatkami kiedy się urodził. Jego ojciec stacjonował w bazie United States Navy, wychowywała go matka. W wieku pięciu lat wraz z młodszym bratem Robertem został umieszczany w Zakładzie Poprawczym w Nowym Jorku, po tym gdy matka dostała pięć lat więzienia za kradzież samochodu, a ojciec zdecydował, że nie będzie w stanie się nimi sam zająć^[8]. Wychowany w wielu domach, Joe w szkole stał się znany z zachowań przestępczych. Częsty uciekinier, razem z bratem w końcu zamieszkał z dziadkami. Jednak potem miał związki z ulicznymi gangami, uczestniczył w kradzieżach i włamaniach.

Mając 15 lat został przyłapany na kradzieży samochodu i trafił do placówki odwykowej dla nieletnich w Catskill Mountains w Nowym Jorku. W tym czasie oznaczył swoje ciało tatuażem „Little Joe”. Uciekł z zakładu i żył koczowniczy trybem życia w Meksyku. Po powrocie do Los Angeles zdobył akceptację w środowisku gejowskim^[9].

Po wyrzuceniu ze szkoły za napaść na dyrektora za obrazę ojca, Dallesandro zarabiał na życie prostytucją. W połowie lat 60. XX wieku pozował nago dla różnych fotografów w wielu podziemnych studiach, zarówno w Kalifornii jak i Nowym Jorku, pracując przede wszystkim dla Roberta Henry’ego Mizera, który założył Athletic Model Guild (AMG), i Bruce’a Bellasa w Los Angeles^[10]. Stał się najbardziej znanym fotomodelem ery Mizer AMG. Wziął udział w gejowskim filmie pornograficznym Hot House (1977)^[11].

Karierę filmową na dobre rozpoczął w 1967, występując w niewielkiej roli szkolnego zapaśnika w 26–minutowym dramacie Paula Morisseya The Loves of Ondine^[12]. Scenarzysta projektu, Andy Warhol, dla którego Dallesandro stał się z czasem filmowym pupilem, po kilku wspólnych przedsięwzięciach powiedział: „W moich filmach wszyscy są zakochani w Joe Dallesandrze”^[13].

W kolejnym filmie duetu Warhol / Paul Morrissey – Flesh (1968)^[14] wystąpił w kilku scenach nago jako nastoletnia męska prostytutka, zyskując pochwały za swoją sylwetkę^[15]. W 1970 magazyn „Rolling Stone” określił Flesh mianem „najlepszego filmu roku”^[16], a Dallesandro urósł do rangi idola nastolatków i seksualnego rewolucjonisty^[17].

Fotografia Warhola przedstawiająca wybrzuszenie w kroku obcisłych niebieskich dżinsów Dallesandro znajduje się na słynnej okładce albumu Sticky Fingers Sticky Fingers (1971). Dallesandro wyjaśnił biografowi Michaelowi Fergusonowi: „To zdjęcie pochodziło właśnie z kolekcji śmieciowych zdjęć, z których Andy wyciągnął. Nie wyciągnął go ze względu na projekt ani nic, po prostu pierwsze, które mu się trafiło, wydało mu się właściwe kształt pasujący do tego, czego chciał użyć w rozporku;” pierwsze wydania okładki tego albumu fizycznie zawierały na zdjęciu funkcjonalny metalowy zamek błyskawiczny^[18].

W piosence Lou Reeda „Walk on the Wild Side” (1972) o postaciach, które Reed znał ze studia Warhola, The Factory, w wersecie o Dallesandro użyto jego pseudonimu Little Joe^[19].

We włoskim sensacyjnym dramacie kryminalnym Gorące błoto (Fango bollente, 1975) zagrał postać Ovidio Mainardiego, pozornie cichego urzędnika w dużej firmie komputerowej, którego monotonia pracy i egzystencjalna samotność jego małżeństwa prowokuje wraz z dwoma innymi przyjaciółmi do cynicznej i sadystycznej serii przemocy^[20]. W komediodramacie Serge’a Gainsbourga Je t’aime moi non plus (1976) został obsadzony w roli imigranta homoseksualistę Krassky’ego, który pracuje na wysypisku śmieci przy transporcie we Francji i interesuje się Johnnym (w tej roli Jane Birkin), lecz zostaje nieco rozczarowany, gdy uświadamia sobie, że jest to kobieta^[21]. Wystąpił gościnnie w dwóch odcinkach serialu kryminalnego NBC Policjanci z Miami (Miami Vice) – pt. „Jednooki Jack” („One Eyed Jack”, 1984) jako Vincent „Vinnie” DeMarco, oszust współpracujący z Albertem Lombardem (Dennis Farina) i „Precz z hrabią: część II” („Down for the Count: Part II”, 1987) w roli Alfreda Giulinniego, gangstera próbującego powstrzymać rozwijającą się akcję bokserską Guzmana (Pepe Serna).

Brytyjski zespół The Smiths z lat 80. XX wieku wykorzystał fotografię Dallesandro z filmu Flesh jako okładkę swojego debiutanckiego albumu o tej samej nazwie The Smiths (1984)^[22].

W 2005 norweski zespół popowy Briskeby wydał singiel zatytułowany „Joe Dallesandro”^[23].

13 lutego 2009 za swoje osiągnięcia jako gwiazdor filmowego podziemia, ikona gejów i aktor otrzymał nagrodę specjalną Teddy na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie^[24][25].

Dallesandro jest biseksualistą^[26][27][28]. 9 grudnia 1967 ożenił się z Leslie, z którą ma syna Michaela (ur. 1968). Jednak 15 grudnia 1969 doszło do rozwodu. W latach 1970–1978 jego drugą żoną była Theresa ("Terry"), z którą ma syna Josepha A. Dallesandro Jr. (ur. 14 listopada 1970)^[29]. 11 czerwca 1987 poślubił Kimberly ("Kim").

• Nagroda na MFF w Berlinie Nagroda Teddy – nagroda specjalna: 2009

• Michael Ferguson, Joe Dallesandro: Little Joe, Superstar: The Films of Joe Dallesandro. Companion Press, 1998. ISBN 978-1-8891-3809-1.
• Steven Watson: Factory Made: Warhol and the Sixties. Pantheon Books, 2003. ISBN 978-0-6794-2372-0.

• Joe Dallesandro w bazie IMDb (ang.)
• Joe Dallesandro w bazie Filmweb
• Joe Dallesandro w bazie Notable Names Database (ang.)
• Joe Dallesandro w bazie Discogs.com (ang.)
• Joe Dallesandro w serwisie IAFD