Julian Barbour

Julian Barbour

Julian B. Barbour (2008)
Data i miejsce urodzenia	13 lutego 1937 Jerozolima
Zawód, zajęcie	fizyk teoretyk, historyk nauki
Multimedia w Wikimedia Commons

Julian Barbour (ur. 1937) – brytyjski fizyk teoretyk i historyk nauki, zajmujący się przede wszystkim grawitacją kwantową, relacyjnym ujęciem dynamiki oraz problemem czasu w fizyce.

Urodził się 13 lutego 1937 w Jerozolimie^[1]. Studiował matematykę na Uniwersytecie w Cambridge^[2]. Po studiach wyjechał do Monachium, gdzie poznał fizyka Petera Mittelstaedta; pod jego wpływem podjął doktorat poświęcony podstawom ogólnej teorii względności i ukończył go w 1968 na Uniwersytecie Kolońskim^[2][3][1]. Przez większość kariery działał poza stałymi strukturami akademickimi jako niezależny badacz związany z College Farm w północnym Oxfordshire; utrzymywał siebie i rodzinę, tłumacząc rosyjskie czasopisma naukowe między innymi dla American Institute of Physics i Plenum Publishing^[4][5][1]. Był także profesorem wizytującym fizyki na Uniwersytecie Oksfordzkim^[3][6]. W konkursie esejowym Foundational Questions Institute „Nature of Time” jego tekst The Nature of Time zdobył pierwszą nagrodę^[7]. Mieszka w pobliżu Banbury w Anglii^[8].

Najbardziej znana jest jego koncepcja „fizyki bez czasu”, rozwinięta przede wszystkim w książce The End of Time. Barbour argumentował w niej, że pozorny upływ czasu nie jest fundamentalną własnością świata, lecz efektem sposobu porządkowania konfiguracji materii i informacji^[9][10]. W tym ujęciu nie mamy dostępu do przeszłości poza pamięcią i śladami zapisanymi w teraźniejszych konfiguracjach; takie ślady Barbour nazywał „kapsułami czasu”^[9][10].

Stanowisko Barboura jest bardziej radykalne niż teoria wszechświata blokowego, ponieważ kwestionuje nie tylko upływ czasu, ale i fundamentalność samego wymiaru czasowego^[10]. Do podobnych wniosków dochodził wcześniej filozof J. M. E. McTaggart w eseju The Unreality of Time.

Drugim ważnym nurtem jego prac jest rozwijanie relacyjnego, inspirowanego zasadą Macha opisu dynamiki. Na swojej stronie poświęconej książkom Barbour przedstawiał problem ruchu absolutnego i względnego jako centralny temat swoich badań historycznych i teoretycznych^[9]. Wspólnie z Brunem Bertottim opracował metodę „best matching”, czyli procedurę wyprowadzania równań grawitacji z relacji przestrzennych między obiektami bez zakładania uprzednio danego tła czasoprzestrzennego^[11]. Ten program badawczy łączy się także z późniejszym rozwojem koncepcji shape dynamics^[3][11]. W 2008 Barbour otrzymał także finansowanie Foundational Questions Institute na dwuletni projekt badawczy poświęcony machowskiej grawitacji kwantowej^[5].

Poglądy Barboura wywoływały duże zainteresowanie, ale też krytykę. Lee Smolin polemizował z jego bezczasowym ujęciem, twierdząc, że fizycy zbyt łatwo utożsamiają bezczasowe modele matematyczne z rzeczywistością i że czas ma charakter realny oraz fundamentalny^[12]. Z kolei Sean Carroll uznawał język „bezczasowości” za mało produktywny heurystycznie, jeśli nie prowadzi on do nowych, jasno formułowanych wyjaśnień fizycznych^[13].

W wyborach parlamentarnych w Wielkiej Brytanii w październiku 1974 kandydował w okręgu Banbury jako kandydat Independent English Nationalist i uzyskał 547 głosów^[14]. Później działał w brytyjskiej Social Democratic Party^[15].

• 1989: Absolute or Relative Motion? Volume 1: The Discovery of Dynamics, Cambridge University Press.
• 1999: The End of Time: The Next Revolution in Our Understanding of the Universe, Weidenfeld and Nicolson / Oxford University Press; książka otrzymała nagrodę Association of American Publishers w dziale Physics and Astronomy za rok 2000.^[9]

  2018: Koniec czasu. Nowa rewolucja w fizyce, tłum. Tomasz Lanczewski, Copernicus Center Press.^[16]

• 2001: The Discovery of Dynamics: A Study from a Machian Point of View of the Discovery and the Structure of Dynamical Theories, Oxford University Press; książkowe wydanie przeredagowanej wersji wcześniejszego tomu Absolute or Relative Motion?^[9].
• 2008: The Nature of Time, esej nagrodzony pierwszą nagrodą w konkursie Foundational Questions Institute^[7].
• 2020: The Janus Point: A New Theory of Time, Basic Books / Bodley Head.

  2021: Nowa teoria czasu. Punkt Janusa, tłum. Tomasz Lanczewski, Copernicus Center Press.^[17]

• 1994: wraz z Vladimirem P. Vizginem, Unified Field Theories in the First Third of the 20th Century, ISBN 0-8176-2679-4.
• 1996: z Herbertem Pfisterem, Mach's Principle: From Newton's Bucket to Quantum Gravity, Birkhäuser, ISBN 0-8176-3823-7.

• Hohol, Mateusz (2012), „Dlaczego Julian Barbour ogłosił koniec czasu?”, w: Wymiary czasu, s. 108–122.^[10]
• Koniec czasu. Nowa rewolucja w fizyce – recenzja książki, Astronet, 2018 (archiwum).
• Anderson, Edward (2004), Geometrodynamics: Spacetime or space?, rozprawa doktorska, University of London.
• Anderson, Edward (2007), On the recovery of Geometrodynamics from two different sets of first principles, Studies in History and Philosophy of Modern Physics 38, s. 15.
• Baierlein, Ralph F., Sharp, David H., Wheeler, John A. (1962), „Three-dimensional geometry as the carrier of information about time”, Physical Review 126, s. 1864–1865.
• Max Tegmark (2008), The Mathematical Universe, Foundations of Physics 38, s. 101–150.
• Wolpert, David H. (1992), „Memory Systems, Computation, and The Second Law of Thermodynamics”, International Journal of Theoretical Physics 31, s. 743–785.

• Oficjalna strona Juliana Barboura
• Profil Juliana Barboura w projekcie Philosophy of Cosmology (archiwum).
• The End Of Time: A Talk With Julian Barbour, edge.org (archiwum).
• From Here to Eternity, Discover (archiwum).
• Killing Time, 25-minutowy materiał telewizyjny o idei czasu jako iluzji (archiwum).
• Does Time Exist?, Perimeter Institute for Theoretical Physics (archiwum).