Kalendarium Wolicy

Wolica – wieś w powiecie opolskim od 1417 Woylicza; w XV w. nazywana także Wola, Wolica Głuska, w XVI w. Wola, Wolica Drzewicka[1][2][3]. Położona około 8,5 km na północny wschód od Opola Lubelskiego; około 78 km na północny wschód od klasztoru świętokrzyskiego, 16 km na wschód od Braciejowic, siedziby klucza braciejowickiego Benedyktynów.

Historyczne nazwy wsi

Nazwa wsi pojawia się w 1413 r. przy okazji sprzedaży sołectwa w Głusku, Kowali i Woli (Kowalskiej). Jest wówczas mowa o czterech łanach ziemi nieuprawianej między Głuskiem a Wolą[4] które – jak się wydaje – dały początek opisywanej wsi.

  • 1417 – nazywano ją Wolicza, dziedzicem był wówczas Nieustęp z Kowali[5].
  • 1418 – pisano Głuska Wola[6].
– Nieustęp z Głuska zobowiązuje się zastawić wieś Wolica za 32 grzywny Jaśkowi i Maciejowi z Wronowa[7].
  • 1419 – Dzichna z Kowali zastawia Wolę Głuską za 30 grzywien Jaśkowi z Wronowa[8].
  • 1420 – ta sama Dzichna, żona Grota Grada, zastawia Wolę Głuską Jaśkowi z Wronowa za 40 grzywien[9].
  • 1439 – ustalono granicę między wsiami Kowale a Wolicza Gluska[10].
  • 1460 – zapisana jako Wolicza[11].
  • 1470–80 – u Długosza zanotowana w parafii Opole (Długosz L.B. II 545).
  • 1470 – w dziale między braćmi Mikołajem a Janem z Głuska młodszemu Janowi przypada między innymi Wolica[12].
  • 1479 – pisana dotąd „Wolicza et Gluszko” należąca do Zawiszy przeszła na własność Drzewickich, dziedzicem Jan Drzewicki herbu Ciołek[13].
  • 1529 – wymieniana jest „Volycza” w parafii Wąwolnica[14], była to na pewno ta sama Wolica Głuska.
  • 1531 – wieś należy do parafii Opole, wymieniona zaraz po Głusku jako Vola Drzewiczka[15]. Nowa nazwa przyjęta od nazwiska właściciela, tak samo zapisana w 1563 r.[16]
  • 1565 – występuje jako Wolia Drzewieczka[17].
  • 1676, 1721 i 1787, także na mapie z 1801 r. i później występuje jako Wolica w parafii Opole
  • 1905 – była już tylko wieś Wolica i 2 kolonie („Spravocnaja Knizka Ljublinskoj Gubernji z 1905 r.”, s.449),
  • 1921 – Wolica gmina Karczmiska, oraz 2 kolonie Wolica I i Wolica II – budynków mieszkalnych 23, mieszkańców 302[18].
  • 1970 – Wolica wieś i jedna kolonia (DzUL 1, 2-10; UN 116 9).

Powinności dziesięcinne

Dziesięcina należy do klasztoru świętokrzyskiego i plebana

  • 1460 – spór plebana Kazimierza (Dolnego) a opactwem świętokrzyskim o dziesięciny z Wolic i Głuska[2] → Głusko.
  • 1463 – układ między klasztorem świętokrzyski a plebanem Wilkowa o dziesięciny z Głuska, Wolicy[19].
  • 1464 – sąd komisaryczny przysądza klasztorowi dziesięciny z wyżej wymienionych wsi[19].
  • 1470–80 – z 7 łanów kmiecych, 1 karczmy z rolą i od 2 zagrodników z rolą dziesięcina snopowa wartości do 7 grzywien dowożą klasztorowi świętokrzyskiemu, z folwarku zaś dziesięcina należy do plebana Opola (Długosz L.B. II 545; III 252-3).
  • 1492 – Fryderyk Jagiellończyk biskup elekt krakowski potwierdza przynależność do klasztoru świętokrzyskiego dziesięciny między innymi z Wolicy[20].
  • 1529 – dziesięcina snopowa wartości 4 grzywien należy do stołu konwentu świętokrzyskiego, z ról sołtysa i 1 kmiecia dziesięcina snopowa wartości 1 grzywny pobiera prepozyt wąwolnicki[21].
  • 1622 – Barbara z Leszna Słupecka, wdowa po Szczęsnym Słupeckim, kasztelanie lubelskim, zobowiązała się płacić klasztorowi świętokrzyskiemu 60 zł rocznie za dziesięciny z wsi Kowala, Wola Kowalska, Wolica [?], Wrzelów i Szczekarków[22].
– 1622, 1627 – proces klasztoru świętokrzyskiego o dziesięciny z Głuska, Wolicy i Wilkowa[19].
– Głuscy od 10 lat nie oddają opactwu dziesięcin z Głuska i Wolicy.
  • 1725 – spór klasztoru świętokrzyskiego z Kazimierzem i Michałem Grajewskimi o dziesięciny z Wolicy[23].
  • 1728–1729 – korespondencja Grajewskich z przeorem klasztoru świętokrzyskiego o dziesięciny z Wolicy[24].
  • 1744 – wyrok biskupa krakowskiego w sporze klasztoru z Janem Witkowskim o dziesięciny z Wolicy i części Niezabitowszczyzny (tzn. Woli Kowalskiej)[24].
  • 1744 – list przeora do Hewińskiego o dziesięciny z Wolicy[24].
  • 1819 – dziesięciny z Głuska i Wolicy należące do stołu konwentu kupuje gromada za 54 zł.[25].
spory i sprawy sądowe pomiędzy klasztorem a Bieleckimi, Głuskimi i Balińskimi – kolejnymi dziedzicami wsi toczą się na przestrzeni lat od 1622 do 1819 patrz Głusko

Literatura

  • Adolf Pawiński. Polska XVI w. pod względem geograficzno-statystycznym. Małopolska, t. III-IV. „(Źródła dziejowe, 14-15)”. Warszawa 1886.. 
  • Józef Gacki: Benedyktyński klasztor na Łysej Górze. Wyd. Wydawnictwo Jedność. Kielce 2006: Benedyktyński klasztor na Łysej Górze. ISBN 83-7442-389-7.
  • Wolica, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 830..
  • Stanisław Nosek. Materiały do badań nad historią starożytną i wczesnośredniowieczną międzyrzecza Wisły i Bugu. „„Annales UMCS”, Sectio F, „Nauki filozoficzne i humanistyczne” 6”. Lublin 1951.. 
  • Anna Sochacka: Własność ziemska w województwie lubelskim w średniowieczu, Lublin 1987.
  • Marek Derwich: Benedyktyński klasztor św. Krzyża na Łysej Górze w średniowieczu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10300-0.
  • Marek Derwich, Uwagi i uzupełnienia do „Słownika historyczno-geograficznego województwa lubelskiego w średniowieczu”, Uzupełnienia do „Słownika historyczno-geograficznego „Stanisława Kurasia, „Regiony Lubelskie” 5 (7), 1991-1993, Lublin 1996 [1997].
  • Andrzej Rozwałka: Sieć osadnicza w archidiakonacie lubelskim w średniowieczu. Studium archeologiczno-historyczne (Wydział Humanistyczny UMCS, Rozprawy habilitacyjne, 98), Lublin 1999. Wyd. Wydział Humanistyczny UMCS. Lublin 1998. ISBN 83-227-1478-5.

Badania archeologiczne

Ślady materialne osadnictwa z okresu VIII-X w. stwierdzone w trakcie badań Archeologiczne Zdjęcie Polski[26].

Przypisy

  1. ↑ Kosyl ↓, s. 38,77.
  2. ↑ a b SHGL ↓, s. 267.
  3. ↑ Wojciechowski, Sochacka i Szczygieł ↓, s. 162-3.
  4. ↑ Sułkowska-Kurasiowa i Kuraś 1975 ↓, s. V 1259.
  5. ↑ Acta terrestia Lublinensia ↓, s. X 137.
  6. ↑ Acta terrestia Lublinensia ↓, s. X 207v.
  7. ↑ Acta terrestia Lublinensia ↓, s. X 220.
  8. ↑ Acta terrestia Lublinensia ↓, s. X 326.
  9. ↑ Acta terrestia Lublinensia ↓, s. X 377.
  10. ↑ Sułkowska-Kurasiowa i Kuraś 1975 ↓, s. II 528.
  11. ↑ Acta terrestia Lublinensia ↓, s. 5 326v.
  12. ↑ Acta terrestia Lublinensia ↓, s. V 249.
  13. ↑ Kozicki ↓, s. 820 429.
  14. ↑ Liber retaxationum ↓, s. 440.
  15. ↑ Pawiński ↓, s. XIV 356.
  16. ↑ Księgi poborowe ↓, s. 33 469v.
  17. ↑ Wyczański ↓, s. 39.
  18. ↑ Spis 1921 ↓, s. 82.
  19. ↑ a b c Zarząd Dóbr Państwowych ↓, s. rps 10543 119.
  20. ↑ Piekosiński ↓, s. V/N 306.
  21. ↑ Liber retaxationum ↓, s. 351,440.
  22. ↑ Gacki ↓, s. 304.
  23. ↑ Zarząd Dóbr Państwowych ↓, s. rps 10543 119v.
  24. ↑ a b c Zarząd Dóbr Państwowych ↓, s. rps 10543 120.
  25. ↑ Akta Okupacji klasztoru ↓, s. 10v.
  26. ↑ Hoczyk-Siwkowa ↓, s. 121.

Bibliografia

  • Czesław Kosyl, Nazwy miejscowe dawnego województwa lubelskiego, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1978-85, Wrocław 1978, ISSN 0079-4775.
  • Stanisław Kuraś- SHGL. Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu, oprac. S. Kuraś (Dzieje Lubelszczyzny, 3). „Dzieje Lubelszczyzny, 3”. Lublin 1998. 
  • Stefan Wojciechowski, Anna Sochacka, Ryszard Szczygieł: Dzieje Lubelszczyzny – Osady zaginione i o zmienionych nazwach. T. Tom IV. Lublin 1986: Lubelskie Towarzystwo naukowe. ISBN 83-01-05651-7.
  • Acta terrestia Lublinensia. Księgi Ziemskie Lubelskie w Archiwum Państwowym w Lublinie. „Archiwa Państwowe w Lublinie”. 
  • Irena Sułkowska-Kurasiowa, Stanisław Kuraś, Zbiór dokumentów Małopolskich, t. I-VIII, Kraków-Wrocław 1962-1975, wyd. S. Kuraś i I. Sułkowska-Kurasiowa, 1975.
  • Adolf Pawiński. A. Pawiński, Polska XVI w. pod względem geograficzno-statystycznym. Małopolska, t. III-IV (Źródła dziejowe, 14-15). „(Źródła dziejowe, 14-15) Warszawa 1886”. 
  • Zarząd Dóbr Państwowych. Zarząd Dóbr Państwowych Guberni Radomskiej, zbiór rpsów w Archiwum Państwowym w Radomiu, zobacz też AOkup. „Archiwum Państwowe w Radomiu”. 
  • Franciszek Piekosiński, Kodeks dyplomatyczny Małopolski, t. I-IV (Mon.MAe., 3, 9, 10, 17), T. V, rps w Pracowni Słownika historyczno-geograficznego Małopolski w średniowieczu, Kr, wyd. F. Piekosiński, Kraków.
  • Andrzej Wyczański. Lustracja województwa lubelskiego 1565. „Lustracje dóbr królewskich XVI-XVIII wieku”. Wrocław-Warszawa 1959.. 
  • Józef Gacki: Benedyktyński klasztor na Łysej Górze. Wyd. Wydawnictwo Jedność. Kielce 2006: Benedyktyński klasztor na Łysej Górze. ISBN 83-7442-389-7.
  • Liber retaxationum. Księga dochodów beneficjów diecezji krakowskiej z roku 1529 (tzw. Liber retaxationum), wyd. Z. Leszczyńska-Skrętowa, 1968. „Liber retaxationum”. 
  • Akta Okupacji klasztoru. Akta Okupacji klasztoru świętokrzyskiego, 1819 r., ZDP rps 1456. „rps w Archiwa Państwowe w Radomiu”. Radom. 
  • Zygmunt Kozicki, Wypisy z akt ziemskich i grodzkich lubelskich, chełmskich i krasnostawskich. S. Wojciechowski korzystał z nich przed II wojną światową w Bibliotece PAU w Krakowie.
  • Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. Województwo lubelskie, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1924.
  • Księgi poborowe. Księgi poborowe, Archiwum Główne Akt Dawnych. „Archiwum Skarbu Koronnego, Dz. I, nr 33, 149.”. 
  • Stanisława Hoczyk-Siwkowa. Małopolska północno-wschodnia w VI-X wieku. Struktury osadnicze (Lubelskie Materiały Archeologiczne, 12), Lublin 1999. „Lubelskie Materiały Archeologiczne; t. 12”. Lublin 1999. 

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya