Kalina Bahneva

Kalina Bahneva (bułg. Калина Бахнева; ur. 1955) – bułgarska literaturoznawczyni, polonistka, tłumaczka literatury polskiej. Doktor habilitowana, profesor Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego (dawniej Akademii Techniczno-Humanistycznej) oraz docent Uniwersytetu Sofijskiego im. św. Klemensa z Ochrydy^[1][2]. W swojej pracy naukowo-badawczej zajmuje się historią literatury polskiej XIX i XX wieku, komparatystyką literacką oraz recepcją literatury polskiej w Bułgarii^[2].

Stopień naukowy doktora uzyskała na podstawie rozprawy poświęconej analizie rosyjskich i angielskich przekładów poezji Bolesława Leśmiana w aspekcie intertekstualnym^[2].

Od lat 90. XX wieku związana zawodowo z Uniwersytetem Sofijskim im. św. Klemensa z Ochrydy w Sofii, gdzie pracuje w Katedrze Slawistyki na Wydziale Filologii Słowiańskich^[1]. Równolegle rozwija karierę naukową w Polsce – jest wieloletnią wykładowczynią Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej (obecnie Uniwersytet Bielsko-Bialski), gdzie objęła stanowisko profesora w Katedrze Polonistyki na Wydziale Humanistyczno-Społecznym^[3][2].

Należy do Stowarzyszenia „Bristol” Polskich i Zagranicznych Nauczycieli Kultury Polskiej i Języka Polskiego jako Obcego^[4]. Zasiada również w Radzie Naukowej wydawanego przez bielską uczelnię czasopisma „Media i Społeczeństwo”^[5].

Jej działalność dydaktyczna obejmuje wykłady z zakresu historii literatury polskiej oraz przekładoznawstwa. Prowadzi również wykłady otwarte popularyzujące kulturę polską (m.in. cykl „Literatura polska – znana i nieznana”)^[1].

Prace badawcze Kaliny Bahnevej koncentrują się na polsko-bułgarskich związkach literackich oraz teorii przekładu artystycznego. Główne obszary jej zainteresowań to:

• historia literatury polskiej okresu modernizmu i dwudziestolecia międzywojennego,
• poetyka przekładu literackiego (w szczególności poezji i dramatu),
• recepcja twórczości polskich pisarzy w Bułgarii (m.in. Czesława Miłosza, Stanisława Ignacego Witkiewicza, Tadeusza Różewicza)^[6][7],
• motywy antyczne w literaturze polskiej^[8].

Analizowała m.in. bułgarskie przekłady poezji Czesława Miłosza oraz dramaturgię Janusza Głowackiego (np. sztukę Antygona w Nowym Jorku)^[9]. Prowadzi także badania nad obecnością motywów kulinarnych w twórczości Witkacego^[7].

Kalina Bahneva jest autorką monografii, prac zbiorowych oraz licznych artykułów naukowych, a także tłumaczką literatury polskiej na język bułgarski.

• Preselenieto na chudożestwenoto słowo (bułg. Преселението на художественото слово; pol. Wędrówki słowa poetyckiego), Sofia 1993 – studium poświęcone poetyce bułgarskich przekładów polskiej poezji romantycznej i modernistycznej oraz francuskiego symbolizmu^[1][2].
• Człowiek w tradycji judeo-chrześcijańskiej: wybrane zagadnienia, Bielsko-Biała: Wydawnictwo ATH, 2011 (współredakcja z J. Szarlejem)^[1].
• Hellas and Rome in Polish Literature of the 19th and 20th Centuries (Selected Aspects), Sofia: Paradigma, 2019, ISBN 978-954-326-381-3 – anglojęzyczna monografia dotycząca recepcji antyku w literaturze polskiej^[8][10].

Przełożyła na język bułgarski m.in. dramaty Stanisława Ignacego Witkiewicza (m.in. Mątwę i Metafizykę dwugłowego cielęcia)^[11]. Jest również autorką przekładów poezji Czesława Miłosza oraz Tadeusza Różewicza^[12].

• Miłosz dla bibliofilów, „Postscriptum Polonistyczne” 2011, nr 1^[6].
• Nienasyceni: o tym co jedzą bohaterowie (dramatów) Witkacego, „Postscriptum Polonistyczne” 2011, nr 2^[7].
• Literatura polska w przekładach na język bułgarski… Czasopisma literackie w latach 1990—2007, „Przekłady Literatur Słowiańskich” 2009, t. 1^[12].
• Dramat „Antygona w Nowym Jorku” Janusza Głowackiego – uniwersalizacja przez „zwierzęcość”, „Postscriptum Polonistyczne” 2013, nr 1^[9].

Za działalność na rzecz promocji kultury polskiej oraz wkład w rozwój polsko-bułgarskiej współpracy naukowej otrzymała m.in.:

• Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (1991)^[1][3],
• Pierwsza Nagroda Związku Tłumaczy Bułgarskich (1994)^[3],
• Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP (2014) – za wybitne zasługi w rozwijaniu polsko-bułgarskiej współpracy kulturalnej i naukowej^[3],
• Nagroda i Medal Zygmunta Glogera I stopnia (2022) – za całokształt działalności naukowej i upowszechnianie literatury polskiej za granicą^[13].