Karbunkuł

To jest strona ujednoznaczniająca. Poniżej znajdują się różne znaczenia hasła „Karbunkuł”.

Karbunkuł jest nie tylko kamieniem płonącym. Jest najcenniejszy ze wszystkich kamieni, tak jak złoto przewyższa inne metale — poświadcza Albert. Arystoteles nazywa karbunkuł pieczęcią, wskaźnikiem i regułą klejnotów, ponieważ może odcisnąć własną postać na wszystkich kamieniach, a żaden nie szkodzi mu naciskiem.

Troglodyci mieszkają na krańcach Afryki, poza Etiopią. Są szybsi od koni, mieszkają w jaskiniach i żywią się mięsem węży. Piszą o nich Pliniusz i Strabon.

„Trzy razy po trzy i jeszcze trzy” znaczy: dwanaście. Wśród klejnotów czerwonych i przejrzystych pierwsze miejsce zajmują karbunkuły. Nazwano je tak z podobieństwa do ognia albo dlatego, że nie boją się ognia; stąd niektórzy nazywają je apyroti. Pliniusz mówi, że najlepsze karbunkuły to amethystizontes, czyli takie, których ostatni płomyk przechodzi w fiolet ametystu. Po nich idą kamienie z Syrty, promieniejące jakby nakrapianym blaskiem. Karchedonijskie są mniejsze i ciemniejsze z wyglądu; zwykle używa się ich do pieczętowania wosku, lecz nie przewyższają szafirów i jaspisów godnością ani ceną.

Wiemy, że pisarze różnie wyliczali gatunki tego kamienia. Marbodeusz wspomina tu dwanaście; Ewaks — jedenaście; Pliniusz podaje jeszcze więcej. W księdze O naturze rzeczy znajduję przynajmniej trzy. Nie wydaje się jednak rzeczą wartą trudu szeroko omawiać to, co wielu może znaleźć u Pliniusza i innych, zwłaszcza że to papierowe morze stoi otworem dla wszystkich żeglujących.

Karbunkuły są dwojakiej płci. Męskie świecą ostrzej; żeńskie są pełniejsze i jaśnieją cięższym, gęstszym blaskiem. Nic nie jest jednak trudniejsze niż odróżnienie prawdziwych od fałszywych, ponieważ sztuka ma tu wielkie pole do działania. Handlarze niekiedy podkładają pod nie podstawy, dzięki którym kamienie silniej świecą i przyjmują niezwykłą barwę. Fałszuje się je także szkłem, bo szklane imitacje są bardzo podobne do prawdziwych. Mówi się również, że Etiopowie słabsze karbunkuły moczą przez czternaście dni w occie; wtedy odzyskują blask, który utrzymuje się przez tyleż miesięcy. Kamień probierczy wykrywa je jednak tak samo jak inne fałszywe klejnoty — pisze Pliniusz.

Karbunkuł opiera się rzeźbieniu. Jeśli jednak zostanie wyrzeźbiony, przy odciskaniu znaku w wosku unosi ze sobą część wosku, jakby odgryzioną zwierzęcym zębem — mówi Izydor.

• karbunkuł – dawna nazwa rubinów i granatów
• czyrak gromadny