Kariopteris

Kariopteris
Ilustracja
Kariopteris mongolski
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

jasnotowce

Rodzina

jasnotowate

Rodzaj

kariopteris

Nazwa systematyczna
Caryopteris Bunge
Uchen. Zap. Imp. Kazansk. Univ. 1835(4): 178. 1835[3]
Typ nomenklatoryczny

C. mongholica Bunge [3]

Synonimy
  • Barbula Lour.
  • Mastacanthus Endl.[4]
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Barbula szara

Kariopteris[5], barbula[6] (Caryopteris) – rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych. Obejmuje 7[7][8]–8[4] gatunków, aczkolwiek jeszcze niedawno włączano do niego 14[9]–16[8] gatunków.

Rośliny te występują w Chinach, zwłaszcza w południowo-zachodniej ich części. Na północy kraju i w Mongolii rośnie kariopteris mongolski, a kariopteris szary poza Chinami rośnie na Półwyspie Koreańskim i w Japonii[9][8]. Rosną na górskich stokach, w zaroślach i na przydrożach[9], często w miejscach suchych i skalistych[10].

Kariopteris szary wykorzystywany jest w chińskiej medycynie[9]. Gatunek ten oraz jego mieszaniec z kariopterisem mongolskim – kariopteris angielski C. × clandoniensis są uprawiane jako rośliny ozdobne, przy czym szczególnie cenione są rozmaite odmiany uprawne mieszańca wyróżniające się jaskrawoniebieskimi kwiatami i często barwnymi liśćmi. Rośliny z tego rodzaju nie są w pełni mrozoodporne w warunkach środkowoeuropejskich i wskazane jest okrywanie zimą dolnej części ich pędów. Najlepiej rosną na glebie wapiennej w miejscach słonecznych[6]. Rośliny są silnie aromatyczne[11].

Morfologia

Kariopteris angielski
Pokrój
Niskie[6] krzewy i półkrzewy[11][9]. Pędy okrągłe lub czterokanciaste[9] pokryte włoskami gwiazdkowatymi lub tarczkowatymi[6][9], rzadziej pojedynczymi lub haczykowatymi[9].
Liście
Sezonowe[6], naprzeciwległe, ogonkowe, pojedyncze, ząbkowane lub całobrzegie[11]. Często z lśniącymi gruczołkami[9].
Kwiaty
Drobne, zebrane w wierzchotkach wyrastających w kątach liści i na szczycie pędu, pozbawione przysadek. Kielich promienisty z 5 łatkami, powiększający się w czasie owocowania. Korona z 5 płatkami u nasady zrośniętymi w krótką rurkę, zakończona 5 łatkami, słabo grzbiecista (dwuwargowa). Końce płatków całobrzegie, ząbkowane lub frędzlowate. Cztery pręciki wystające z rurki korony, z prostymi nitkami[11]. Zalążnia czterokomorowa z szyjką słupka zwieńczoną dwudzielnym znamieniem[9].
Owoce
Rozłupnie, rozpadające się na cztery łódeczkowate i nieco oskrzydlone rozłupki/orzeszki[11].

Systematyka

Rodzaj umieszczany był tradycyjnie w obrębie rodziny werbenowatych Verbenaceae, później włączony został do jasnotowatych Lamiaceae do podrodziny Ajugoideae. Pierwotnie wyróżniano w jego obrębie kilkanaście gatunków, ale w takim ujęciu rodzaj był polifiletyczny. Gatunki tu zaliczane trafiły ostatecznie do 6 rodzajów: Caryopteris, Discretitheca, Pseudocaryopteris, Rubiteucris, Schnabelia i Tripora[8]. W obrębie rodzaju pozostało 7[8]–8[4] gatunków. Rodzajem siostrzanym dla Caryopteris jest Trichostema, a te dwa siostrzane są z kolei dla Amethystea[8].

Wykaz gatunków[4][5][6]

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2019-11-16] (ang.).
  3. ↑ a b Caryopteris. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2021-02-07].
  4. ↑ a b c d Caryopteris Bunge. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-02-07].
  5. ↑ a b Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008, s. 50. ISBN 978-83-925110-5-2.
  6. ↑ a b c d e f Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste. Tom II. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 60-61. ISBN 83-01-11074-0.
  7. ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 169, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  8. ↑ a b c d e f Xiang, C.-L., Zhao, F., Cantino, P. D., Drew, B. T., Li, B., Liu, E.-D., Douglas E. Soltis, Pamela S. Soltis, Peng, H.. Molecular systematics of Caryopteris (Lamiaceae) and its allies with reference to the molecular phylogeny of subfamily Ajugoideae. „Taxon”. 67, 2, s. 376–394, 2018. DOI: 10.12705/672.7. 
  9. ↑ a b c d e f g h i j Caryopteris. [w:] Flora of China [on-line]. Harvard University Herbaria, 1994. [dostęp 2021-02-07].
  10. ↑ Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 400. ISBN 0-333-73003-8.
  11. ↑ a b c d e K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Lamiales. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 203. ISBN 978-3-642-62200-7.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya