Karol Ziarno

Karol Ziarno
Sikora
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

21 września 1900
Pysznica

Data i miejsce śmierci

21 czerwca 1944
Jasło

Zawód, zajęcie

pedagog

Narodowość

polska

Małżeństwo

Zofia

Dzieci

Danuta

Multimedia w Wikimedia Commons

Karol Ziarno ps. „Sikora” (ur. 21 września 1900 w Pysznicy, zm. 21 czerwca 1944 w Jaśle) – polski nauczyciel, pedagog, podporucznik rezerwy piechoty Wojsko Polskiego, organizator i wizytator tajnego nauczania podczas II wojny światowej.

Życiorys

Pochodził z rodziny chłopskiej[1][2], był synem Stefana i Marianny z domu Sikora, miał brata bliźniaka o imieniu Józef[3]. Urodził się 21 września 1900 w Pysznicy[4][5][6][7]. Tam uczęszczał do szkoły, gdzie jego nauczycielką była Maria Bourdon[8.1]. Był uczniem założonego w 1912 Prywatnego Gimnazjum Realnego w Nisku do 1914, ponownie od 1915, gdzie ukończył V klasę, po czym kontynuował edukację w Przemyślu, gdzie w 1920 zdał egzamin dojrzałości[2]. Został przyjęty do Wojska Polskiego i podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 służył ułanach[2]. Po wojnie studiował historię i nauki społeczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, które ukończył na przemianowanym w międzyczasie Wydziale Humanistycznym UJK[2][9]. Podczas studiów udzielał się w ruchu młodzieży ludowej[2].

Podjął pracę nauczyciela gimnazjalnego, prawdopodobnie w Chełmży[2]. Pracując jako nauczyciel publicznej szkoły powszechnej w Wejherowie, został mianowany prowizorycznym zastępcą inspektora szkolnego na powiat morski z dniem 1 października 1932[10]. W okresie II Rzeczypospolitej pełnił funkcję inspektora szkolnego w Brodnicy[9][5][8.1], w Wejherowie[11.1]. Został także dyrektorem gimnazjum na Pomorzu[2]. W Wojsku Polskim został awansowany do stopnia podporucznika rezerwy piechoty ze starszeństwem z 1 września 1931[12]. W 1934 jako rezerwy był przydzielony do 66 Pułku Piechoty w garnizonie Chełmno i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Gdynia[13].

Po wybuchu II wojny światowej i kampanii wrześniowej pracował jako nauczyciel w Horohoryniu[5]. Przebywał na obszarze Wołynia[2]. Po ataku Niemiec na ZSRR w połowie 1941 został aresztowany, po czym zbiegł z transportu[2]. W okresie okupacji niemieckiej początkowo działał w konspiracji w Warszawie, gdzie od 1941 był referentem opieki nad dzieckiem w delegaturze warszawskiej Rady Głównej Opiekuńczej, a od wiosny 1942 pracował w Departamencie Oświaty i Kultury Delegatury Rządu na Kraj[5]. Czasowo przebywał także w rodzinnej Pysznica podejmując tam działalność konspiracyjną[2]. Z uwagi na możliwość zidentyfikowania (radcą szkolnym, Schulratem, został skonfliktowany z nim przed 1939 niemiecki nauczyciel) zmienił tożsamość na nazwisko „Sikora”[2]. Zagrożony aresztowaniem przybył do Krakowa[9]. Od 1942 był referentem organizacyjnym w Kuratorium Oświaty i Kultury w Okręgowym Kierownictwie Oświaty i Kultury, od czerwca 1942 był zastępcą kierownika i pierwszym referentem w Krakowskim Okręgowym Biurze Szkolnym (OBS, także jako Biuro Oświatowe w Krakowie)[9][5][14.1] (w konspiracji pod kryptonim „Szkolnica”[9], którego szefem był Józef Smoleń) wypełniając funkcję wizytatora na wszystkie powiaty dystryktu krakowskiego[11.1] (w tym czasie podróżował w charakterze handlarza, zaś podczas wizytacji dokonywał gromadzenia danych liczbowych, organizacyjnych i statystycznych[15]). Współorganizował tajne władze oświatowe we wschodniej części konspiracyjnego Okręgu Szkolnego Krakowskiego utrzymując kontakty z Powiatowymi Komisjami Oświaty i Kultury (PKOiK)[5][14.2][16]. Był czołowym twórcą tzw. „akcji gminnej” w 1942[5].

Podczas wykonywania swoich obowiązków za pośrednictwem działacza SL Henryka Stankiewicza latem 1942 odwiedził ziemię sanocką, gdzie mianował Powiatową Tajną Komisję Oświaty i Kultury, do składu której weszli dr Zofia Skołozdro ps. „Orlińska” (przewodnicząca), Józef Stachowicz ps. „Halban” (zastępca przewodniczącej) i Tadeusz Chmielewski ps. „Dzik”, oraz udzielając im pełnomocnictw, instrukcji, wytycznych a także książki i środki finansowe[1] (np. odnośnie do powołania Komisji Egzaminacyjnej)[9][11.2]. W późniejszym czasie przybywał w te rejony regularnie dokonując wizytacji[11.3] (ponadto wizytował też np. Przemyśl, Jarosław, powiaty krakowskie[17], powiat niżański[8.2]).

W pierwszej połowie 1944 został zatrzymany przez Niemców podczas przewożenia gotówki, pobity przez nich i zwolniony (sprawa nie została przekazana do gestapo). Miał żonę Zofię z domu Czosnykowską (1902–1991)[18] i syna Jerzego i córki Janine (ur. 1932) i Danutę (ur. 1934)[6][19], które podczas jego działalności przebywały w Brzostku[17]. Podczas odwiedzin ich tamże, został postrzelony w trakcie pacyfikacji wsi ok. 21-22 czerwca 1944 i według różnych źródeł zmarł w transporcie do szpitala w Jaśle lub w samym szpitalu po kilkunastu godzinach (zginął wówczas jego teść)[2][17][5][11.1].

Został pochowany w mogile zbiorowej ofiar terroru z 1944 położonej na cmentarzu w Brzostku[20].

Przypisy

  1. ↑ a b Zbigniew Wawszczak. „Tajne nauczanie – trudna historia mego pokolenia”. „Nowiny”, s. 5, Nr 83 z 9-10 kwietnia 1983. 
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l Stanisław Bąk. Wspomnienie o profesorze Karolu Ziarnie (1901–1944). „Profile. Rzeszowski Miesięcznik Społeczno-Kulturalny”. Nr 8 (41), s. 42-43, 1972. 
  3. ↑ Informacja z portalu fotolubgens.pl, akt nr 89-90 [dostęp: 13 VIII 2017 r.]
  4. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 69, 530.
  5. ↑ a b c d e f g h Jacek Chrobaczyński: Nauczyciele w okupowanym Krakowie 1939–1945. Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1989, s. 249.
  6. ↑ a b Karol Ziarno. [dostęp 2015-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 kwietnia 2015)].
  7. ↑ Według Stanisława Bąka Karol Bąk urodził się w 1901. Tenże autor, urodzony w 1900, podał, że Ziarno był od niego o rok młodszy. Stanisław Bąk. Wspomnienie o profesorze Karolu Ziarnie (1901–1944). „Profile. Rzeszowski Miesięcznik Społeczno-Kulturalny”. Nr 8 (41), s. 42, 1972. 
  8. ↑ Tajne nauczanie w powiecie niżańskim w czasie okupacji hitlerowskiej. [dostęp 2015-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)].
    1. ↑ a b S. 14.
    2. ↑ S. 6.
  9. ↑ a b c d e f Miniony czas 1994 ↓, s. 175.
  10. ↑ Ruch służbowy. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 104, nr 6 z 31 grudnia 1932. 
  11. ↑ Józef Stachowicz: Tajne nauczanie. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958.
    1. ↑ a b c S. 83.
    2. ↑ S. 83–84.
    3. ↑ S. 86.
  12. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 69.
  13. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 530.
  14. ↑ Jacek Chrobaczyński: Szkolnictwo krakowskie w latach drugiej wojny światowej (1939-1945). Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1993.
    1. ↑ S. 140.
    2. ↑ S. 144.
  15. ↑ Miniony czas 1994 ↓, s. 177.
  16. ↑ Jacek Chrobaczyński: Praca oświatowa w Krakowie 1939-1945. Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1986, s. 224.
  17. ↑ a b c Miniony czas 1994 ↓, s. 198.
  18. ↑ Zofia Czosnykowska. [dostęp 2015-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 kwietnia 2015)].
  19. ↑ Danuta. [dostęp 2015-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 kwietnia 2015)].
  20. ↑ Mogiła zbiorowa ofiar terroru z 1944 r.. radaopwim.gov.pl. [dostęp 2015-03-01].

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya