Kazimierz Filipowicz

Kazimierz Filipowicz

Kord

kapitan
Data i miejsce urodzenia	19 stycznia 1910 Ożenin na Wołyniu, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	3 lutego 1970 Pabianice, Polska
Przebieg służby
Lata służby	1931–1932, 1939–1944
Siły zbrojne	Wojsko Polskie ZWZ-AK
Stanowiska	komendant Obwodu AK pow. lubomelskiego na Wołyniu, dowódca oddziału partyzanckiego na Wołyniu, dowódca I batalionu 27. WDP AK
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa Polska samoobrona na Wołyniu Akcja „Burza”
Późniejsza praca	nauczyciel
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Kazimierz Filipowicz ps. „Kord” (ur. 19 stycznia 1910 we wsi Ożenin na Wołyniu, zm. 3 lutego 1970 w Pabianicach) – komendant Obwodu lubomelskiego AK pow. lubomelskiego na Wołyniu, dowódca oddziału partyzanckiego na Wołyniu, który po utworzeniu 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK został przemianowany na I batalion 43 pułku piechoty, porucznik^[1]. Po wojnie dwukrotnie aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa^[2][3]. Do końca życia nękany wizytami Służby Bezpieczeństwa (SB)^[4].

Kazimierz Filipowicz urodził się we wsi Ożenin na Wołyniu (30 km na południowy wschód od Równego). Gdy miał zaledwie cztery lata, jego ojciec Aleksander został aresztowany przez władze carskie, a następnie wywieziony na Syberię, gdzie zginął rok później^[5]. Małego Kazika i dwójkę młodszego rodzeństwa matka wychowywała samotnie.

Młody Filipowicz ukończył pięcioklasową szkołę podstawową, po czym podjął naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Ostrogu. Po otrzymaniu dyplomu nauczyciela w 1930 został kierownikiem szkoły w Przekurce nieopodal Lubomla. W latach 1931–1932 odbył zasadniczą służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7 w Śremie^[3].

Po powrocie do cywila został kierownikiem szkoły w Starej Hucie, która także znajdowała się w powiecie lubomelskim. Tam poznał pochodzącą z Pabianic Felicję Otylię Wasilewską, która została skierowana do pracy nauczycielskiej na Wołyniu. Para wzięła ślub w 1935^[5]. W 1937 podjął pracę w kolejnej już placówce oświaty na Wołyniu we wsi Borki^[3]. W 1938 rozpoczął studia w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie^[3].

W 1939 nie został zmobilizowany. Wraz z żoną bardzo szybko wciągnął się w nurt organizacji o charakterze konspiracyjnym^[3]. Został zaprzysiężony pod pseudonimem „Kord”. Początkowo w 1940 nauczał w tajnych kompletach^[6]. Po nasileniu zbrodniczych akcji ukraińskich nacjonalistów przeciwko Polakom, już jako dowódca obwodu AK Luboml organizował oddziały lokalnej samoobrony i stanął na czele własnego oddziału partyzanckiego w sile około 500 partyzantów^[7][8]. W ramach uderzeń wyprzedzających przeprowadził między innymi atak na Wydźgów i Korytnicę (zdobycie tej ostatniej otworzyło korytarz ewakuacyjny z Wołynia na Lubelszczyznę z dojściem do brodu na Bugu)^[9]. Po rozbiciu kolejnych baz UPA w Wysocku i Kołtunach cały powiat lubomelski był wolny od oddziałów UPA. 6 września 1943 roku we wsi Bołtuny doszło do starcia jego oddziału (późniejszy dowódca batalionu w 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty) z 150 osobowym oddziałem UPA „Zirka” dowodzonym przez „Worona”. W wyniku walki dowódca UPA zginął, ukraiński oddział został rozbity, a polskie oddziały zdobyły broń oraz dokumentację nieprzyjaciela. Było to jedno z największych zwycięstw AK w walce z UPA na Wołyniu^[10]. Po potyczce koło Zapola, wycofując się przez pole minowe, został ranny^[11]. Przez miesiąc nie widział i nie słyszał, a twarz miał poszarpaną przez odłamki. Wyzdrowiał – odzyskał słuch i wzrok^[4].

Z oddziałów partyzanckich, części samoobron i zmobilizowanych zaprzysiężonych członków AK w okolicy Kowla pod koniec 1943 powstało Zgrupowanie „Gromada”, które następnie zostało włączone do powstałej na początku 1944 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej. Liczyła ona 7000 żołnierzy i oficerów. Sam batalion 43 Pułku Piechoty kapitana „Korda” miał 310 żołnierzy. Na początku czerwca przekroczył z dywizją rzekę Bug i walczył na terenach Lubelszczyzny. Wydostali się z okrążenia Niemców, a potem zaatakowali i wyzwolili Kock^[12]. Zajęli jeszcze Drozdówkę i Brzostwone. 25 lipca 1944 dywizję rozwiązano^[13].

Kazimierz Filipowicz został aresztowany i osadzony na zamku w Lublinie. Zwolniony warunkowo 21 listopada 1946. 6 grudnia 1946 został wypuszczony do domu^[12]. Dostał nakaz pracy w Ząbkowicach Śląskich^[4].

Rok później wrócił na przerwane przez wojnę studia w Warszawie^[3]. Mógł też przyjechać do Pabianic, do żony i dzieci. Zaczął pracę w I Gimnazjum i Liceum im. Jędrzeja Śniadeckiego w Pabianicach. W 1952 został magistrem wychowania fizycznego. W tym samym roku został aresztowany. Po zwolnieniu nie wraca już do gimnazjum, ale zostaje nauczycielem w Zasadniczej Szkole Zawodowej w Pabianicach. Pomimo tego, że do więzienia już więcej nie trafił, nieustannie był nękany przez SB^[14].

Latem 1969 odwiedził Wołyń – Ożenin, Ostróg, Borki i inne miejscowości, dawne miejsca pracy i walki podczas drugiej wojny światowej^[3]. Wrócił z tej podróży ciężko chory. Wspomnienia podziałały na niego druzgocąco i pogorszyły stan jego zdrowia^[4].

Zmarł 3 lutego 1970 roku w pabianickim szpitalu. Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Pabianicach^[4].

Był ojcem Haliny Cessanis^[4], matki dziennikarza i podróżnika Michała Cessanisa^[15].

• Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1964)
• Krzyż Walecznych (1946)
• Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami (1965)
• Krzyż Armii Krajowej (1967)
• Krzyż Partyzancki (1961)
• Srebrny Krzyż Zasługi (1957)
• Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1959)

• Michał Fijałka: 27. Wołyńska Dywizja Piechoty AK. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1986. ISBN 83-211-0734-6.
• Roman Kubiak: My Pabianiczanie. Pabianice: Agencja Dziennikarzy, 2019. ISBN 978-83-945659-1-6.
• HenrykH. Cybulski HenrykH., Czerwone noce, wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974 .