Kazimierz Sakowicz

Kazimierz Sakowicz

Kazimierz Sakowicz
Data urodzenia	1894
Data śmierci	5 lipca 1944
Miejsce spoczynku	Cmentarz na Rossie
Zawód, zajęcie	dziennikarz
Multimedia w Wikimedia Commons

Kazimierz Sakowicz (ur. 1894^[1], zm. 5 lipca 1944) – polski dziennikarz, oficer i członek ruchu oporu, świadek zbrodni w Ponarach.

Sakowicz przed wojną był wydawcą i dziennikarzem Przeglądu Gospodarczego w Wilnie^[2][3] i oficerem polskiej armii^[4]. W czasie wojny należał do polskiego ruchu oporu^[5] (Armii Krajowej^[6][4]).

Po wybuchu wojny Sakowicz musiał przeprowadzić się do nowego mieszkania. Nowy dom Sakowicza znajdował się w miejscowości Ponary na obrżeżach miasta (dziś dzielnica Wilna). Ze strychu swojego domu Sakowicz przez wiele miesięcy obserwował pobliskie egzekucje, w których Niemcy i ich litewscy kolaboranci w ciągu kilku lat wymordowali dziesiątki tysięcy osób – Żydów, polskich intelektualistów, radzieckich jeńców^[4]. Sakowicz nie tylko obserwował te wydarzenia, ale także zapoznał się z kilkoma szaulisami^[7].

Swoje notatki, prowadzone od 11 lipca 1941 roku, zakopywał w butelkach po wodzie sodowej przy werandzie swego domu, zostały one odnalezione po wojnie^[4][2]. Skatalogowano i opublikowano je dopiero w latach 90., aczkolwiek do tej pory nie odnaleziono notatek z okresu od listopada 1943 do śmierci Sakowicza w lipcu 1944 roku^[2]. Jego notatki na temat zbrodni w Ponarach, opracowane przez Rachelę Margolis, opublikowano dopiero w 1999 pod redakcją Jana Malinowskiego^[8] pod tytułem Dziennik pisany w Ponarach od 11 lipca 1941 r. do 6 listopada 1943 r. (hebrajskie wydanie ukazało się w 2000, niemieckie wydanie w 2003, angielskie w 2005; wydanie litewskie w 2012).

Sakowicz zginął w 1944 r., śmiertelnie raniony, prawdopodobnie w zasadzce zorganizowanej przez litewskich kolaborantów (szaulisów), którzy prawdopodobnie zauważyli jego zainteresowanie ich działaniami i postanowili zabić niewygodnego świadka^[2][4].

Jego mogiła znajduje się na Cmentarzu na Rossie w Wilnie^[9].

 Wykaz literatury uzupełniającej: Kazimierz Sakowicz.

• Alwida A. Bajor: Błędów i potknięć nieprzebrane mnóstwo w przewodniku „Wilno” P. Włodka, Magazyn Wileński, 5/2004.