Kibarty

Kibarty
Kybartai
	; Kościół Zbawiciela Eucharystycznego
Herb	Flaga
Państwo	Litwa
Okręg	mariampolski
Populacja (2018); • liczba ludności	; 4642
Kod pocztowy	LT-70416
	Położenie na mapie Litwy Kibarty
	54°38′N 22°44′E/54,633333 22,733333
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Informacje w Wikipodróżach
	Strona internetowa

Kibarty (lit. Kybartai) – miasto na Litwie, w okręgu mariampolskim, w rejonie wyłkowyskim, siedziba gminy Kibarty; położone przy granicy z obwodem królewieckim.

Przez miasto płynie rzeka Lipana (lit. Liepona), która jednocześnie wyznacza granicę z Rosją. Po drugiej stronie granicy znajduje się miejscowość Czernyszewskoje.

Historia

Pierwsza wzmianka o Kibartach pochodzi z 1561 roku – wówczas w inwentarzu Jurborka i Wierzbołowa pisano, że wieś ma 20 gospodarstw.

W 1856 r. Kibarty otrzymały prawa miejskie^{[potrzebny przypis]}, a gwałtowny rozwój nastąpił po 1861 r., gdy utworzono odnogę linii kolejowej z Petersburga do Warszawy, idącą do Wierzbołowa oraz wybudowano stację kolejową w Kibartach.

Za Królestwa Polskiego istniała gmina Kibarty.

W roku 1919 (lub 1924) powtórnie przyznano Kibartom prawa miejskie.

Do 1918 Kibarty leżały w Królestwie Polskim, w guberni suwalskiej, w powiecie wyłkowyskim, w gminie Kibarty.

Podczas okupacji hitlerowskiej, w lipcu 1941 roku Litwini utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 800 kobiet i dzieci (mężczyzn powyżej 16 roku życia wywieziono do miejscowości Gudkaimis). W sierpniu 1941 roku zlikwidowano getto, a Żydów przewieziono do getta w Wierzbołowie^[1].

W 1998 zatwierdzono dekretem prezydenckim herb miasta^[2].

W 2011 miasto zamieszkiwało 5631 osób, w tym niewielka mniejszość polska, stanowiąca 0,33% mieszkańców.

Zabytki i pomniki

Znajdują się tu kościół Zbawiciela Eucharystycznego, zbudowany w stylu neorenesansowym w 1928, cerkiew św. Aleksandra Newskiego, wzniesiona w 1870 oraz pomnik litewskich kolporterów książek z Suwalszczyzny z 2006.

Transport

W mieście znajduje się stacja kolejowa. Kibarty pełnią rolę najważniejszego kolejowego przejścia granicznego Litwy z Rosją oraz ważnego przejścia drogowego.

Urodzeni w Kibartach

Emil Młynarski – polski skrzypek, dyrygent, kompozytor, współzałożyciel i dyrektor Filharmonii Warszawskiej,
Izaak Lewitan – rosyjski malarz-pejzażysta pochodzenia żydowskiego,
Inga Valinskienė – litewska piosenkarka i osobowość telewizyjna, polityk, posłanka na Sejm Republiki Litewskiej,
Maria Znamierowska-Prüfferowa – polska etnograf, profesor, wieloletni dyrektor Muzeum Etnograficznego w Toruniu, któremu po jej śmierci nadano jej imię.

Galeria

Dworzec kolejowy
Kościół nowoapostolski
Gmach starostwa
Progimnazjum
Szkoła specjalna
Wieża ciśnień

Przypisy

↑ Geoffrey P.G.P. Megargee Geoffrey P.G.P. (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part B, s. 1084 .
↑ 242 Dėl Kybartų herbo patvirtinimo [online], e-seimas.lrs.lt [dostęp 2019-02-11] .

Linki zewnętrzne

Kibarty, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 9 .

[1] Geoffrey P.G.P. Megargee Geoffrey P.G.P. (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part B, s. 1084 .

[2] 242 Dėl Kybartų herbo patvirtinimo [online], e-seimas.lrs.lt [dostęp 2019-02-11] .

[1]

[2]

Przynależność administracyjna	gubernia suwalska w Imperium Rosyjskim (KP) (1867–1915) Ober-Ost w Cesarstwie Niemieckim (1915–1918) Republika Litewska (1919–20) Komisariat Rzeszy Wschód (1941–1944) Litewska SRR w ZSRR (1944–1950)
Gminy miejskie	Kibarty (do 1869*) Wierzbołów (1867–1919, 1920–38 i 1940–50) Wisztyniec (do 1870) Wyłkowyszki
Gminy wiejskie	Bartniki (1867–1948 →) Giże (1867–1950) Grażyszki (1919–1948 →) Karkliny (1867–1915) Kibarty (1867–1950) Kieturwłoki (1919–1948 →) Kopsodzie (1870–1931) Łankieliszki (1919–1933) Olwita (1867–1950) Pilwiszki (← 1919–1950) Pojeziory (1867–1943) Pojewoń (1867–1950) Szyrwinta (1867–1870) Wierzbołów (1919–20 i 1938–40) Wisztyniec (1867–1950) Wojtkobole (1867–1915) Wyłkowyszki (1867–1950) Zielonka (1867–1950)
Legenda	* osada, bez praw miejskich