Kinalua

Mapa starożytnego Bliskiego Wschodu ok. 1000-800 p.n.e. z zaznaczonymi najważniejszymi aramejskimi i nowohetyckimi królestwami
Mapa południowej Anatolii i północnej Syrii w VIII w. p.n.e. z zaznaczonym położeniem królestwa Pattin (Patin) i jego stolicy Kinalua
Podział administracyjny imperium asyryjskiego w czasach króla Aszurbanipala. Prowincja Kullania znajduje się nad brzegiem Morza Śródziemnego

Kinalua (też Kunalua, Kunulua, Kinalia, Kunalia, Kullani, Kullania)[1] – miasto w starożytnej Syrii znane ze wzmianek w tekstach asyryjskich, stolica nowohetyckiego królestwa Pattin (asyryjskie Unqi), identyfikowane najczęściej ze stanowiskiem Tell Tayinat w Turcji[2].

Nazwa

W tekstach asyryjskich z czasów panowania królów Aszurnasirpala II (883-859 p.n.e.), Salmanasara III (858-824 p.n.e.) i Tiglat-Pilesera III (744–727 p.n.e) miasto to wzmiankowane jest pod nazwami Kinalua, Kunalua, Kunulua, Kinalia i Kunalia (zapisywane uruki/ku-na/nu-lu/li-a)[1][3], natomiast w tekstach z okresu panowania Sargonidów występuje pod zmienioną nazwą Kullani(a) (zapisywane urukul-la-ni-i/a), będącą najprawdopodobniej dialektalną formą wcześniejszej nazwy Kinalua[4]. Pod nazwami Kalneh i Kalno miasto to wzmiankowane jest również w Starym Testamencie (Księga Amosa 6:2; Księga Izajasza 10:9)[4].

Dzieje miasta

W inskrypcjach asyryjskich Kinalua nazywana jest „królewskim miastem” (āl šarrūti) królestwa Unqi (Pattin)[3]. W 870 r. p.n.e. Aszurnasirpal II w trakcie swojej zachodniej kampanii wojennej dotarł do tego miasta, gdzie Lubarna, król Pattin, poddał mu się bez walki i złożył trybut[2]. Wyjeżdzając z Kinaluy Aszurnasirpal II zabrał ze sobą licznych zakładników (w tym siostrzenicę Lubarny), a piechota i jazda z Pattin zasiliły asyryjską armię[2]. Kilkadziesiąt lat później, najprawdopodobniej w 831 r. p.n.e., gdy drugi król Pattin o imieniu Lubarna został zamordowany przez swoich własnych ludzi w trakcie powstania, Salmanasar III, syn i następca Aszurnasirpala II, wysłał do Pattin asyryjską armię pod dowództwem Dajjan-Aszura, naczelnego dowódcy wojsk (turtānu)[2][3]. Asyryjskie wojska zajęły Kinaluę, król Pattin, Surri, który uzurpował tron, wkrótce zmarł, a buntownicy zostali wbici na pale[3]. Na nowego króla Pattin Dajjan-Aszur wyznaczył niejakiego Sasi z kraju Kurussa[2][3]. Przed opuszczeniem Pattin Dajjan-Aszur przyjął od Sasi trybut i umieścił w świątyni w Kinalua asyryjską stelę[3]. Wiele lat później, w 738 r. p.n.e., gdy Tutammu, ostatni król Pattin, zbuntował się przeciw Asyrii, asyryjski król Tiglat-Pileser III zajął jego królestwo, a jego samego usunął z tronu[2]. Kinalua została zdobyta i złupiona, a do zarządzania nią wyznaczony został asyryjski gubernator[3]. Na rozkaz Tiglat-Pilesera III do Kinaluy i innych miast królestwa Unqi przesiedlona została ludność deportowana ze wschodu[3].

Asyryjska prowincja

Po pokonaniu w 738 r. p.n.e. Tutammu, króla Pattin, Tiglat-Pileser III zaanektował jego królestwo i przekształcił je w asyryjską prowincję[2][5]. W tekstach asyryjskich prowincja ta nosi nazwę Kullani(a), która wydaje się być dialektalną wersją nazwy Kinalua[2]. Jest to tym bardziej prawdopodobne, iż w Asyrii nowe prowincje nazywano często od ich stolic, a tymi były z reguły dawne stolice podbitych królestw[1]. Prowincja obejmowała najprawdopodobniej obszar leżący pomiędzy wybrzeżem Morza Śródziemego a rzeką Orontes, stanowiący współcześnie część tureckiej prowincji Hatay[5]. Kinalua, już jako Kullani, wzmiankowana jest w asyryjskiej kronice eponimów, która we wpisie odnoszącym się do wydarzeń z 738 r. p.n.e. podaje, że „(za eponimatu) Adad-belu-ka’’ina, gubernatora Aszur, Kullani zostało zdobyte”[6][7]. Manzerne, gubernator prowincji Kullania, wymieniany jest w tym samym źródle jako limmu (eponim) w 684 r. p.n.e.[6][7]. Prowincja wzmiankowana jest w tekstach administracyjnych z czasów panowania Sargona II (722-705 p.n.e.) oraz w listach z czasów panowania Asarhaddona (681-669 p.n.e.) i Aszurbanipala (669-627? p.n.e.)[5].

Kullania w Biblii

W dwóch miejscach Starego Testamentu Kullania (występująca pod nazwami Kalneh i Kalno) wymieniana jest wraz z królestwami podbitymi przez Asyryjczyków: z Hamat (Księga Amosa 6:2) i Karkemisz (Księga Izajasza 10:9)[1].

Przypisy

  1. ↑ a b c d Hawkins J.D., Kullani(a), w: Reallexikon ... , s. 306.
  2. ↑ a b c d e f g h hasło Kinalua, w: Bryce T., The Routledge Handbook ... , s. 386.
  3. ↑ a b c d e f g h Hawkins J.D., Kinalua, w: Reallexikon ... , s. 597.
  4. ↑ a b Hawkins J.D., Kullani(a), w: Reallexikon ... , s. 305-306.
  5. ↑ a b c Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon ... , s. 61.
  6. ↑ a b Hawkins J.D., Kullani(a), w: Reallexikon ... , s. 305.
  7. ↑ a b The Neo Assyrian Eponyms. cdli.ox.ac.uk. [dostęp 2019-11-06]. (ang.).

Bibliografia

  • hasło Kinalua, w: Bryce T., The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia, Routledge 2013, s. 386.
  • Hawkins J.D., Kinalua, w: Reallexikon der Assyriologie, tom V (Ia... - Kizzuwatna), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1976-80, s. 597-598.
  • Hawkins J.D., Kullani(a), w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang - Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s. 305-306.
  • Radner K., Provinz. C, w: Reallexikon der Assyriologie, tom XI (Prinz, Prinzessin – Samug), Walter de Gruyter, Berlin – New York 2006-2008, s. 42–68.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya