Kolding

Ten artykuł od 2024-11 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.

Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Kolding

Zamek Królewski w Kolding(inne języki)
Herb
Państwo	Dania
Region	Dania Południowa
Gmina	Kolding
Burmistrz	Jørn Pedersen
Powierzchnia	265 km²
Populacja (2008) • liczba ludności	55 596
Nr kierunkowy	7
Kod pocztowy	6000
Położenie na mapie Danii Południowej Kolding
Położenie na mapie Danii Kolding
55°29′29″N 9°28′37″E/55,491389 9,476944
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Kolding – miasto w Danii, w regionie Dania Południowa, siedziba administracyjna gminy Kolding. Ośrodek przemysłowy i handlowy z rozwiniętym przemysłem maszynowym, włókienniczym, środków transportu, cementowym, elektronicznym. Jest to także port handlowy oraz węzeł kolejowy i drogowy. W 2008 roku miasto liczyło 55,6 tys. mieszkańców^[1].

Miasto położone jest w południowej Jutlandii, nad trzema akwenami: rzeczką Koldingå, fiordem Kolding Fjord i jeziorem Slotssøen(inne języki) ^[a]. Kolding leży ok. 75 km na zachód od Odense, na skrzyżowaniu linii kolejowych (stacja Kolding) biegnących z zachodu na wschód Danii oraz z południa na północ kraju.

Najstarszy zachowany dokument odnoszący się do historii miasta pochodzi z 1321. Jest to potwierdzenie przez króla Krzysztofa II wcześniejszych przywilejów nadanych miastu przez jego poprzedników. Miasto rozwinęło się wokół kościoła powstałego w połowie XIII w. Położenie na skrzyżowaniu głównych dróg handlowych i nad fiordem sprzyjało rozwojowi handlu w okresie średniowiecza. Budowa zamku(inne języki) przez przyszłego króla Danii Abla w 1248 wpłynęła na podniesienie rangi miasta, które odtąd stało się rezydencją królewską na Jutlandii i ważnym ośrodkiem politycznym. Miasto otrzymało wiele przywilejów królewskich. Szczególnie pomyślnym okresem w rozwoju gospodarczym Kolding były lata 1536–1627. Miasto było wtedy jednym z ważniejszych ośrodków handlu bydłem. Załamanie gospodarcze spowodowane zostało uczestnictwem Danii w wojnie trzydziestoletniej. Kolding był okupowany przez wojska cesarskie w 1627 doznając wielu szkód, a następnie epidemii w latach 1640 i 1654. Podczas ponownej okupacji miasta w 1644 zniszczeniu uległo wiele budynków. W czasie II wojny północnej 25 grudnia 1658 połączone siły polsko-duńskie dowodzone przez Stefana Czarnieckiego po dwudniowym oblężeniu zdobyły miasto. Kolding został jednak najpierw splądrowany przez Szwedów, a następnie przez sojuszników Danii. Podczas oblężenia uszkodzony został zamek królewski. Na dodatek w 1659 r. wybuchła zaraza przyczyniając się do wyludnienia miasta. Pomimo pomocy finansowej udzielonej miastu przez kolejnych królów duńskich, Kolding nie odzyskał już dawnej świetności. W 1672 r. miasto liczyło 1094 mieszkańców^[2]. W 1711 r. podczas trwającej w Kopenhadze zarazy na zamku w Kolding schroniła się duńska rodzina królewska. W XVIII w. Kolding pogrążył się w zapaści ekonomicznej. W 1769 r. miasto liczyło jedynie 1396 mieszkańców^[3].

Pewne ożywienie polityczne i gospodarcze wywołało pojawienie się w mieście w 1807 r. duńskiej rodziny królewskiej poszukującej tutaj schronienia po zbombardowaniu Kopenhagi przez Anglików. Na krótko Kolding stał się centrum administracyjnym kraju. W mieście pojawiły się w 1808 r. sojusznicze wojska hiszpańskie, które stacjonowały na zamku. W 1843 r. miasto otrzymało port handlowy nad fiordem, co przyczyniło się do rozkwitu handlu. Podczas I wojny o Szlezwik Kolding był w 1848 r. okupowany przez wojska pruskie. 23 kwietnia 1849 miała tu miejsce bitwa z Prusakami, podczas której miasto doznało poważnych zniszczeń. Ponownie miasto wpadło w pruskie ręce podczas II wojny o Szlezwik w 1864 r. Okres po 1864 r. charakteryzował się uprzemysłowieniem i znacznym rozwojem gospodarczym miasta, co wiązało się m.in. z otwarciem linii kolejowej w 1866 r. Powstały zakłady spożywcze, kosmetyczne i odzieżowe, a liczba ludności potroiła się osiągając 12 516 osób w 1901 r.^[4] Podczas okupacji niemieckiej w II wojnie światowej działał tutaj ruch oporu. W 1944 r. Niemcy aresztowali i zesłali do obozów koncentracyjnych 27 osób wydających w Kolding nielegalną gazetę Budstikken. Dokonywano także aktów sabotażu skierowanych przeciw wojskom okupacyjnym, które wznosiły tutaj fortyfikacje.

• Zamek Królewski Koldinghus(inne języki) – dawna siedziba królów Danii. Zamek został wzniesiony w średniowieczu. Rozbudowany w XV w. przez Krzysztofa bawarskiego. Zamek pełnił funkcje obronne, jednocześnie będąc jutlandzką siedzibą duńskich królów i królowych. Zamek spłonął w 1808 r. i do odbudowy w XX w. był ruiną. Obecnie muzeum.
• Kościół św. Mikołaja (Skt. Nikolaj kirke)(inne języki) z XIII w., gotycki z renesansowym wyposażeniem wnętrza (ołtarz, ambona) i epitafiami z XVII i XVIII w.
• Muzeum Sztuki Trapholt(inne języki) (Kunstmuseet Trapholt).

Herb Kolding znany jest z pieczęci z 1421, ale jest starszy^[5]. Pieczęć ukazuje podrywającego się do lotu orła na skale otoczonej falami. Obok orła widnieje kwitnąca lilia. Na pieczęci widać zniekształcony napis łaciński: S’CIWITATIS IN KAALDYNG (pieczęć miasta Kolding). Początkowo pieczęć była znakiem Gildii Św. Jerzego w Kolding, ale później stała się pieczęcią miejską. Nie jest znane pewne znaczenie symboli występujących w herbie Kolding. Herb miasta został oficjalnie potwierdzony w 1938 i 1988.

Lista wg archiwum miejskiego^[6]

• 1877–1909: Caspar Peter Charles Schiørring (1831–1913)
• 1909–1914: Viggo Baller (1859–1935)
• 1914–1916: Edvard Lau (1859–1924)
• 1916–1923: Oluf Bech (1865–1958)
• 1923–1925: Hans Soll (1874–1947)
• 1925–1930: Therkild Fischer-Nielsen (1873–1960)
• 1930–1937 i 1943–1946: Valdemar Juhl (1898–1982)
• 1937–1943: Knud Hansen (1866–1952)
• 1946–1950: Søren M. Jensen (1892–1972)
• 1950–1962: Peter Beirholm (1892–1964)
• 1962–1977: Peter Ravn (1912–1997)
• 1977–1985: Bent Rasmussen (ur. 1932)
• 1985–2009: Per Bødker Andersen (ur. 1946)
• od 1.01.2010: Jørn Pedersen (ur. 1968)

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, włókienniczy, środków transportu, cementowy oraz elektroniczny^[7].

• Anjō, Japonia
• Delmenhorst, Niemcy
• Drammen, Norwegia
• Huéscar, Hiszpania
• Lappeenranta, Finlandia
• Poniewież, Litwa
• Piza, Włochy
• Stykkishólmur, Islandia
• Szombathely, Węgry
• Örebro, Szwecja

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Kolding.

• Jakob HJ.H. Zeuthen Jakob HJ.H., Bogen om danske kommunevåbener, FranzF. Sedivy, wyd. 1. udg, [København]: Aschehoug Forlag, 2000, ISBN 87-11-12863-1, OCLC 48379228 .
• Trap J.P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964.

• Oficjalna strona zamku