Kompania Nawarska

Kompania Nawarska – armia zaciężna utworzona w 1376 roku, w służbie królów Nawarry walczyła o ich prawa do Królestwa Albanii, a następnie, już na własną rękę, w Księstwie Aten i na Peloponezie.

Kompania Nawarska została utworzona około 1376 roku. Tworzyli ją żołnierze, którzy zaciągnęli się na służbę Ludwika z Évreux(inne języki), brata Karola II, króla Nawarry. Ludwik z racji małżeństwa z Joanną z Durazzo (wtedy nazywane też Dyrrachium, obecnie Durrës) rościł sobie prawa do Królestwa Albanii. W 1376 roku najemnicy Kompanii Nawarskiej wylądowali w północnej Grecji i zaatakowali wojska możnowładcy albańskiego Karlo Topii. Ostatecznie zdobyli Dyrrachium, wkrótce potem jednak umarł ich mocodawca i wodzowie Kompanii uznali kontrakt za rozwiązany. Zajmowali Dyrrachium do 1378 roku, po czym pomaszerowali w głąb Grecji. Na czoło Kompanii wysunęło się dwóch przywódców: Jan z Uturbia i Mahiot z Coquerel. W 1380 roku Jan zajął na skutek zdrady i nieprzygotowania do obrony Katalończyków, rządzących Księstwem Aten, Ateny i Teby. Ateny udało się Katalończykom odzyskać. W Beocji Jan z Uturbia utworzył na przeciąg ośmiu lat odrębne państwo. Mahiot z Coquerel wyruszył na Peloponez, gdzie poparł walczącego o władzę Jakuba z Baux. Po jego śmierci w 1383 roku Nawaryjczycy pod wodzą Mahiota z Coquerel podjęli walkę o zwierzchność nad Achają, do której w tym czasie aspirowali ponadto joannici, Maria z Bretanii, Ludwik II z Clermont, papież Urban VI i hrabia Amadeusz Sabaudzki. Następcą Mahiota po jego śmierci w 1386 roku, został Piotr Lebourd z Saint-Supernan, który zdołał na dłużej przechwycić władzę i ustabilizować sytuację w Księstwie. Żoną Piotra była Maria Zaccaria i po jego śmierci w 1402 roku rządy w Księstwie przeszły w ręce genueńskiej rodziny Zaccaria.

• J. Bonarek, Grecja po IV krucjacie..., w: J. Bonarek (red.) Historia Grecji, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, s. 374 i 376. ISBN 83-08-03819-0.
• G. Ostrogorski, Dzieje Bizancjum, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1967.