Kontro

Kontro – polski taniec ludowy znany w północno-wschodniej Polsce^[1]: na Mazowszu, Kurpiach i Podlasiu^[2]. W okolicach Mławy znany jako „krzyżowy” (wiele figur wymaga poruszania się na planie krzyża)^[1], zaś na Mazowszu Łomżyńskim nazywany przez informatorów „kontredansem” lub „kadrylem”^[3], z których się wywodzi^[2].

Utworzony przez drobnomieszczańską szlachtę – za pomocą uproszczenia formy – na wzór dworskiego tańca kontredans, z którego wyłonił się kadryl^[2][4]. Na terenie Puszczy Białej kontro zaistniało około 1915, a trafił tu z powiatu ciechanowskiego i makowskiego^[5].

Jest tańcem figurowym tańczonym w parach w przeciwległych szeregach. Składa się z wielu części zaczerpniętych m.in. z mazurka, polkę czy walczyka^[2].

Tańczono go w parach (4, 8 lub 12 – zawsze wielokrotność liczby 4), w obrotach, w tempie umiarkowanym lub szybkim, w metrum 2/4. Różnorodność figur oraz możliwość zmian partnerek i partnerów pozwala na trwanie tańca godzinami. Tańczy się drobnymi krokami w formie dochodzenia i oddalania się par do siebie. Inną figurą jest przechodzenie par na krzyż i zamiana partnerów^[2]. Zdarzało się, że akcentowano koniec części tańca klaśnięciem w dłonie^[3].

Każdy musi zatańczyć z każdym, a co jakiś czas zmienia się para przewodząca tańcowi. Konieczna jest dobra orientacja w przestrzeni i zgranie się tańczących w ruchu^[2]. Liczba par zależała m.in. od wielkości sali tanecznej^[3]. Kontro tańczyli dorośli i uznani tancerze oraz tancerki. Po kontro często tańczono polkę galopkę i oberka^[2][3].

Taniec był rzadko tańczony na weselach, by nie wyróżniać tańczących i nietańczących oraz nie tworzyć podziałów^[2][3], ale często na zabawach karnawałowych^[2] lub na koniec żniw^[2][3]. Czasem tańcem zarządzał wodzirej, który rozpoczynał taniec i zapowiadał kolejne figury^[2].

Przy Miejskim Domu Kultury w Mławie w 1972 powstał Zespół „Kontro”, który za motyw przewodni występów obrał taniec kontro^[1].

• Kontro w wykonaniu Zespołu „Kontro” z Mławy, ok. 1979 r.
• Kontro w wykonaniu zespołu „Karniewiacy” z Karniewa (video)
• Kontro tańczone przez Zespół Regionalny „Puszcza Biała” (video)
• Kontro w wykonaniu Zespołu „U nas na Kurpiach Białych” (od 23:06)
• Melodia kontro z Kurpi Zielonych (Oktawia Załęska i Cezary Lemański)
• Kontro z Łomżyńskiego (video)
• Kontro w wykonaniu Kapeli Brodów (audio)