Kosznajderia

Kosznajderia
Państwa

 Polska

Stolica

Ostrowite

Położenie na mapie
Mapa
Mapa Kosznajderów w II RP autorstwa dr. Josepha Rinka (1926)
Hasło w Wikisłowniku

Kosznajderia lub Kosznajdry (niem. Koschneiderei) – dawny region etnograficzny[1] na Pomorzu Gdańskim, na pograniczu Kaszub, Borów Tucholskich i Krajny, w trójkącie Chojnice – Tuchola – Kamień Krajeński, zasiedlony w XIV–XV w. przez ludność niemiecką wyznania rzymskokatolickiego, sprowadzoną głównie z okolic Osnabrück. Stolicą regionu jest Ostrowite[2].

Czynnikami kształtującymi poczucie odrębności tej wspólnoty były: odrębny dialekt (zbliżony do języka holenderskiego), zwarte terytorium oraz odrębna kultura ludowa, w tym stroje, a szczególnie stroje kobiece[3].

Etymologia

Nazwa Kosznajderia prawdopodobnie pochodzi od nazwiska Kossniewski. Był to urzędnik starostwa tucholskiego, opiekujący się tymi terenami od 1484 roku. Inne wyjaśnienia:

  • od niemieckiego słowa kouzen, czyli paplać. Jako ludzie mówiący inaczej – językiem dolnoniemieckim Kosznajdrzy tak mieli zostać nazwani przez swoich najbliższych sąsiadów władających średnio – i wysokoniemieckim;
  • ze zbitki polskich słów kosa i żniwiarz, gdyż właśnie w oczach polskich sąsiadów osiedleńcy z dolnych Niemiec poświęcali się całkowicie pracy na roli;

Nazwiska potomków społeczności kosznajderskiej

Panske, Senske, Rink, Renk, Pankau, Rosentreter, Kuchenbecker, Schwemin, Semrau, Latzke[a][4], Janowitz[b][4], Wollschleger (linia szlacheckiej rodziny Wollschleger vel Wolszlagier), Sawatzki[c][4], Patzke, Riesopp, Behrendt, Brügmann[5], Musolf, Nelke, Weiland, Papenfuss, Gersch, Schreiber, Thiede, Behnke, Brauer, Gatz, Hoppe, Scheffler, Schwanitz, Warnke, Prill, Ruhnke, Rhode, Theuss, Schmelter, Folleher, Ortmann, Hackert, Grabo, Grabowitz, Ott[6].

Znani ludzie wywodzący się ze społeczności kosznajderskiej

Uwagi

  1. ↑ Latzke – zniemczona forma nazwiska Łącki. Rodzina szlachecka kaszubska herbu Korzbok wywodząca się z miejscowości Łąkie. Jedna linia tej rodziny, straciwszy majątek, wżeniła się w Kosznajdrów i w pełni zasymilowała)
  2. ↑ Janowitz – zniemczona forma nazwiska Janowicz vel Janewicz, rodziny pomorskiej o szlacheckim rodowodzie, która się w pełni zasymilowała z Kosznajdrami
  3. ↑ Sawatzki – zniemczona forma nazwiska Zawadzki szlacheckiej rodziny kaszubskiej herbu Zawadzki wywodzącej się z miejscowości Zawada parafia Przechlewo. Jedna linia tej rodziny,uzyskawszy przywilej na 3 włoki ziemi lemańskiej w Lichnowach, w pełni zasymilowała się z Kosznajdrami, odbiorcą przywileju z roku 1765 był Maciej Zawadzki

Przypisy

  1. ↑ Kosznajderia [online], web.archive.org [zarchiwizowane z adresu 2015-08-25] (pol.).
  2. ↑ Maria Sadurska, Związki Kosznajderii z Zakonem Krzyżackim [online], Gdańsk Strefa Prestiżu, 24 listopada 2022, Cytat: "Urodzony w kosznajderskiej wsi Moszczenica, ks. dr Joseph Rink (1878 – 1945) w swej monografii poświęconej Kosznajderii, wydanej w Gdańsku w 1932 r., wymienił dziewiętnaście wsi zamieszkałych przez tę ludność: Ostrowite (Osterwick) – wieś, która pełniła rolę nieformalnej stolicy Kosznajderii (...)" (pol.).
  3. ↑ Kosznajderia i Kosznajdrzy w latach 1772-1920. [dostęp 2015-02-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-18)].
  4. ↑ a b c Paul Panske, Die Koschnaiderei Familien
  5. ↑ Jerzy Szwankowski, Kosznajderia, 2013.
  6. ↑ Paul Panske, Personennachweis für die Koschnaewjerdörfer von 1651-1702, 1938.

Bibliografia

  • Joseph Rink, Die Geschichte der Koschneiderei. Ihre Bevölkerung im Jahre 1772 und Ende 1919 nebst einem Anhang "Neues zu den Orts- und Flurnamen der Koschneiderei". Danzig 1932, Danziger Verlags-Gesellschaft. 4°, s. 204. Quellen und Darstellungen zur Geschichte Westpreussens. Bd 16.
  • Włodzimierz Jastrzębski, Kosznajderia – kraina i ludzie między Chojnicami a Tucholą (XV-XX w.), Bydgoszcz-Tuchola 2003.

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya