Kretnik

Kretnik
Scapanus
A. Pomel, 1848[1]
Ilustracja
Kretnik szerokołapy (S. latimanus)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

owadożery

Podrząd

Erinaceota

Nadrodzina

Talpoidea

Rodzina

kretowate

Podrodzina

krety

Plemię

grzebacze

Rodzaj

kretnik

Typ nomenklatoryczny

Scapanus towsendii Pomel, 1848 (= Scalops townsendii Bachman, 1839)

Synonimy
Gatunki

9 gatunków (w tym 4 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Kretnik[6] (Scapanus) – rodzaj ssaków z podrodziny kretów (Talpinae) w obrębie rodziny kretowatych (Talpidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej[7][8][9].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 106–186 mm, długość ogona 21–51 mm, długość tylnej stopy 15–31 mm; masa ciała 30–171 g[8][10].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1848 roku francuski geolog, paleontolog i botanik Auguste Nicolas Pomel w artykule zatytułowanym Badania nad owadożernymi mięsożercami (wyciąg). Część druga. — Klasyfikacja owadożerów, opublikowanym w czasopiśmie „Archives des sciences physiques et naturelles”[1]. Pomel wymienił dwa gatunki – Scalops breweri Bachman, 1841 i Scapanus towsendii A. Pomel, 1848 (= Scalops townsendii Bachman, 1839) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Scapanus towsendii A. Pomel, 1848 (= Scalops townsendii Bachman, 1839) (kretnik pacyficzny).

Etymologia

  • Scapanus (Scaphanus, Scapasius, Scapaneus): gr. σκαπάνη skapanē ‘narzędzie do kopania, motyka’[11].
  • Xeroscapheus: gr. ξενος xenos ‘obcy, dziwny’; σκαφευς skapheus ‘kopacz’[5]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Scapanus (Xeroscapheus) proceridens Hutchison, 1968.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[12][10][7][6]:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[6] Podgatunki[8][7][10] Rozmieszczenie geograficzne[8][7][10] Podstawowe wymiary[8][10][c] Status
IUCN[13]
Scapanus orarius F.W. True, 1896 kretnik nadbrzeżny 2 podgatunki południowo-zachodnia Kanada (południowo-zachodnia Kolumbia Brytyjska) i północno-zachodnie Stany Zjednoczone (Waszyngton, Oregon, północno-zachodnia Kalifornia i marginalnie zachodnio-środkowe Idaho); zakres wysokości: do 350 m n.p.m. DC: 10,6–16,8 cm
DO: 2,1–4,6 cm
MC: 61–91 g 		 LC 
Scapanus townsendii (Bachman, 1839) kretnik pacyficzny 2 podgatunki południowo-zachodnia Kanada (południowo-zachodnia Kolumbia Brytyjska) i Stany Zjednoczone (zachodni Waszyngton, zachodni Oregon i północno-zachodnia Kalifornia); zakres wysokości: 0–1675 m n.p.m. DC: 16,1–18,6 cm
DO: 3,4–5,1 cm
MC: 64–171 g 		 LC 
Scapanus latimanus (Bachman, 1842) kretnik szerokołapy 4 podgatunki endemit Sanów Zjednoczonych (od południowo-środkowego Oregonu na południe do Santa Barbary) i Yosemite Valley (Kalifornia)); zakres wysokości: do 3000 m n.p.m. DC: 13,1–15,3 cm
DO: 2,3–3,9 cm
MC: 56–74 g 		 LC 
Scapanus anthonyi J.A. Allen, 1893 gatunek monotypowy endemit Meksyku (Kalifornia Dolna (znany z 4 miejsc w Sierra se San Oedro Mártir); zakres wysokości: 1150–2000 m n.p.m. DC: 11–11,4 cm
DO: 2,1–2,5 cm
MC: 30–35 g 		 NE 
Scapanus occultus J. Grinnell & Swarth, 1912} gatunek monotypowy Stany Zjednoczone (Kalifornia na południe od Yosemite Valley i Santa Barbary) i Meksyk (Kalifornia Dolna na południe do

Laguna Hanson); zakres wysokości: – m n.p.m.

DC: 11,1–13,6 cm
DO: 2,2–3,4 cm
MC: 50–59 g 		 NE 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe na obszarze dzisiejszych Stanów Zjednoczonych[14]:

Uwagi

  1. ↑ a b Niepoprawna późniejsza pisownia Scapanus A. Pomel, 1848.
  2. ↑ Nieuzasadniona poprawka Scapanus A. Pomel, 1848.
  3. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. ↑ a b A.N. Pomel. Etudes sur les carnassiers insectivores (Extrait). Seconde partie.—Classification des insectivores. „Archives des sciences physiques et naturelles”. 9, s. 247, 1848. (fr.). 
  2. ↑ C.L. Herrick. Mammals of Minnesota. „Bulletin of the Minnesota Geological and Natural History Survey”. 7, s. 55, 1892. (ang.). 
  3. ↑ F.E. Beddard: Mammalia. W: S.F. Harmer & E.A. Shipley (redaktorzy): The Cambridge natural history. Cz. 10. London: Macmillan and co., limited, 1902, s. 518. (ang.).
  4. ↑ H. Winge. Udsigt over Insektædernes indbyrdes Slægtskab. „Videnskabelige Meddelelser fra Dansk naturhistorisk Forening i Kjøbenhavn”. 68, s. 128, 1917. (szw.). 
  5. ↑ a b Hutchison 1968 ↓, s. 87.
  6. ↑ a b c Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 76. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  7. ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 80. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  8. ↑ a b c d e B. Kryštufek & M. Motokawa: Family Talpidae (Moles, Desmans, Star-nosed Moles and Shrew Moles). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 599–601. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.).
  9. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Scapanus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-14].
  10. ↑ a b c d e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 443. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  11. ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 621, 1904. (ang.). 
  12. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-09-14]. (ang.).
  13. ↑ Taxonomy: Scapanus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-01-09]. (ang.).
  14. ↑ J.S. Zijlstra, Scapanus Pomel, 1848, Hesperomys project (Version 25.3.0), DOI: 10.5281/zenodo.7654755 [dostęp 2025-09-14] (ang.).
  15. ↑ J.H. Hutchison. Late Pliocene (Blancan) Scapanus (Scapanus) (Talpidae: Mammalia) from the Glenns Ferry Formation of Idaho. „PaleoBios”. 12 (45), s. 1, 1987. (ang.). 
  16. ↑ J.H. Hutchison. Moles of the Scapanus latimanus group (Talpidae, Insectivora) from the Pliocene and Pleistocene of California. „Contributions in science”. 386, s. 3, 1987. (ang.). 
  17. ↑ Hutchison 1968 ↓, s. 88.
  18. ↑ R.H. Tedford. Clarendonian Insectivora from the Ricardo Formation, Kern County, California. „Bulletin of the Southern California Academy of Sciences”. 60 (2), s. 66, 1961. (ang.). 

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya