Kroczewo
| wieś | |
 Kościół pw. św. Jana Chrzciciela | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2023) |
603[2] |
| Strefa numeracyjna |
23 |
| Kod pocztowy |
09-142[3] |
| Tablice rejestracyjne |
WPN |
| SIMC |
0129840[4] |
Położenie na mapie gminy Załuski  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
Położenie na mapie powiatu płońskiego  | |
 52°28′33″N 20°33′40″E/52,475833 20,561111[1]
| |
| Strona internetowa | |
Kroczewo – wieś sołecka[5] w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim, w gminie Załuski[4][6].
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0129857 | Kroczewo-Baraki | część wsi |
Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie zakroczymskim ziemi zakroczymskiej województwa mazowieckiego[7].
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kroczewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.
W 1887 w Kroczewie urodził się Kazimierz Skarżyński (zm. 1962) – sekretarz generalny Polskiego Czerwonego Krzyża w okresie II wojny światowej, autor pierwszego raportu o zbrodni katyńskiej i szef komisji PCK w Katyniu w 1943[8].
Urodził się tutaj również współtwórca polskiej szkoły socjologii, Stefan Czarnowski (1879–1937).
Parafia
We wsi znajduje się parafia pw. św. Jana Chrzciciela[9]. Obecny trzynawowy, murowany kościół wzniósł w latach 1918–1921 ks. Paweł Chodkowski, według projektu architekta Hugona Kudera. Konsekracji dokonał 31 maja 1928 r. ks. bp bł. Leon Wetmański. Prezbiterium z apsydą, zakrystią i kaplicą mogą pochodzić z poł. XVI w.
Zespół pałacowo-parkowy
Zachował się zarys parku krajobrazowego z dwoma stawami połączonymi 100 m kanałem. Niestety nie zachował się istniejący tu niegdyś wspaniały dwór, własność rodziny Czarnowskich herbu Grabie, gospodarzących nie tylko w Kroczewie, ale także w sąsiednich folwarkach Złotopolice, Strubiny, Sobole, Gostolin czy w leżącym po drugiej stronie Wisły Secyminie. Bywał w nim zapraszany Henryk Sienkiewicz. Zarówno dwór, jak i budynki gospodarcze wysadzili w powietrze wycofujący się w styczniu 1945 Niemcy.
Cmentarz parafialny
Zachowały się na nim grobowce właścicieli miejscowych dóbr oraz duża liczba przepięknych XIX-wiecznych nagrobków i krzyży wykutych z granitu, piaskowca, marmuru. Na uwagę zasługują piękne kute żeliwne krzyże.
Lotnisko polowe 1939
Przed wrześniem 1939 polskie lotnictwo wojskowe posiadało wyznaczoną sieć utajnionych i zamaskowanych lotnisk polowych. W sierpniu 1939 przeniesiono na nie większość polskich eskadr w związku z czym w pierwszych godzinach wojny Niemcy zbombardowali głównie puste już lotniska stałe. W rejonie Zakroczym-Płońsk znalazły się trzy lotniska: Szpondowo, Kroczewo, Zdunowo. 1 września nad Kroczewem dochodzi do pierwszego starcia 152 Eskadry Myśliwskiej ze Szpondowa z samolotami wroga.
4 września 1939 z uwagi na zagrożenie lotniska Szpondowo oraz trudne położenie Armii „Modlin”, 152 Eskadra Myśliwska została przeniesiona na lotnisko Kroczewo. Lądowisko znajdowało się na polu na południe od parku dworskiego w rozwidleniu dróg do Trębek Nowych i Złotopolic. Na stanie eskadry pozostało 6 sprawnych samolotów PZL-11. 05.IX.1939 152 eskadra myśliwska odleciała na lotnisko polowe Brygady Pościgowej Poniatów w rejonie Legionowa.
Lotnisko polowe 1940-45
Około 12.IX.1939 właściciele majątku Kroczewo p. Czarnowscy zostali wygnani z niego przez Niemców którzy przeznaczyli ten teren na swoje lotnisko polowe. Od czerwca 1940 Niemcy zbudowali w Kroczewie duże lotnisko polowe w tym: betonowe pasy postojowe i dojazdowe, 30 hangarów samolotowych, baraki zaplecza technicznego, mieszkalne oraz dla lazaretu. Stacjonowały tu samoloty Me-109 i Fw-190. Podczas budowy lądowiska zatrudniano polskich robotników przymusowych z których wielu zapłaciło za to życiem bądź zdrowiem.
Lotnisko 1945-1953
Po zakończeniu wojny w lipcu 1945 stacjonujący na lotnisku Bydgoszcz 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”, jak i 2 Pułk Lotnictwa Szturmowego „Kraków” przeniesiono do Modlina. Część samolotów stacjonowała w Kroczewie. Ulokowano tu również 1 eskadrę myśliwską (szkolenie na samolotach Jak-9) i częściowo 3 eskadrę mieszaną (szkolenie na samolotach UT-2) ówczesnej Wojskowej Szkoły Pilotów Lotnictwa WP w Dęblinie. Stałych lotów w Kroczewie zaprzestano w 1953 kiedy jednostki lotnicze przechodziły na nowocześniejsze samoloty odrzutowe.
Lotnisko 1953-2000
Po 1953 lotnisko było jednak jeszcze sporadycznie wykorzystywane. Korzystały z niego śmigłowce szkoły w Dęblinie, lotniska w Modlinie, ćwiczyli tu spadochroniarze z Aeroklubu Warszawskiego, testowano spadochrony produkowane przez zakłady „Aviotex” z Legionowa.
4.IX.1957 skoczek doświadczalny kpt. Tadeusz Dulla ustanowił w Kroczewie rekord Polski w wysokości skoku ze spadochronem. Skoczek został wywieziony w komorze bombowej samolotu odrzutowego Ił-28 na wysokość 11900 m, skąd spadał około 195 sekund, otwierając spadochron dopiero na wysokości 400 m nad ziemią. Rekord ten nie został pobity do dzisiaj.
W latach ok. 1980–1989 tereny lotniska stały się poligonem dla 15 Pułku Przeciwlotniczego z Gołdapi. Rozlokowane tu stanowiska wyrzutni rakietowych Kub-M2 wraz z kompleksami radiolokacyjnymi przeprowadzały wspólne ćwiczenia bojowe z pułkami lotnictwa myśliwskiego.
Po 2000 teren lotniska Kroczewo, jak i parku podworskiego przejęła do swoich zasobów Agencja Mienia Wojskowego. Lotnisko w Kroczewie zostało zamknięte. W latach 2006–2007 teren ten został sprzedany.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 62013.
- ↑ Raport o stanie gminy Załuski w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 11
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 620 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT.
- ↑ BIP gminy, sołectwa
- ↑ a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
- ↑ Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
- ↑ A. Przewoźnik: Nieznany bohater – Kazimierz Skarżyński: człowiek, który pierwszy opowiedział Polakom o Katyniu, „Tygodnik Powszechny”, 22 września 2009.
- ↑ Parafia rzymskokatolicka św. Jana Chrzciciela w Kroczewie.
Bibliografia
Linki zewnętrzne
- Kroczewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 679.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.