Krokoit

Krokoit
	; Krokoit z Dundas, Tasmania.
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	PbCrO4
Twardość w skali Mohsa	2,5-3
Przełam	muszlowy
Łupliwość	wyraźna lub niewyraźna
Pokrój kryształu	słupkowy, pryzmatyczny, igiełkowy
Układ krystalograficzny	jednoskośny, pryzmatyczny
Gęstość	5,9–6,1 g/cm3
	Właściwości optyczne
Barwa	hiacyntoczerwona lub pomarańczowa
Rysa	żółtawo-pomarańczowa
Połysk	szklisty, żywiczny, woskowy
Współczynnik załamania	2,290–2,660 dwuosiowy (+)
Inne	dwójłomność: 0,370 (bardzo wysoka) dyspersja (optyka): bardzo silna pleochroizm: słaby X = czerwono-pomarańczowy Y = X Z = krwistoczerwony
	Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza	7.FA.20
	Multimedia w Wikimedia Commons

Krokoit – minerał, chromian ołowiu(II) (PbCrO₄); nazwa wywodzi się od gr. krokoeis (szafranowy) – aluzja do jego barwy. Jest pomarańczowy lub pomarańczowoczerwony, rzadziej o odcieniu żółtym.

Właściwości

Tworzy kryształy o pokroju słupkowym, pręcikowym, igiełkowym. Na ich ścianach widoczne są pionowe zbrużdżenia. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, pręcikowych. Tworzy naloty, powłoki i naskorupienia. Matowieje wystawiony na działanie promieni słonecznych. Najładniejsze kryształy o długościach dochodzących do kilkunastu centymetrów znajdowane są w kawernach i szczelinach skalnych. Jest kruchy, przezroczysty lub półprzezroczysty^[2], o diamentowym połysku. Jest izostrukturalny z monacytem. Czasami tworzy kryształy mieszane z cerusytem. Jego odmiana o znaczeniu gemmologicznym to berzowit. Rozpuszcza się w kwasie solnym.

Występowanie

Powstaje w strefie utleniania kruszców ołowiu. Minerał bardzo rzadki. Najczęściej współwystępuje w paragenezie z takimi minerałami jak cerusyt, piromorfit, galena, gibbsyt, wulfenit, limonit, kwarc, goethyt, wanadynit^[1]. Spotykany jest w złożach chromitu i żyłach kwarcowych.

Miejsca występowania

Świat: Najpiękniejsze okazy, dochodzące nawet do 20 cm, pochodzą z: Tasmanii – Dundas. Minerał ten występuje również w rejonie Uralu (Berezowsk, Murzinsk, Niżny Tagił) – Rosja, w Brazylii (Goyabeira, Minas Gerais), w USA (Pensylwania, Kalifornia, Arizona), na Filipinach (Labo, Luzon), w Zimbabwe. W Europie występuje w Niemczech, Francji i Rumunii.

W Polsce niewielkie, kilkumilimetrowe kryształy znaleziono w triasowych dolomitach w Bobrownikach (okolice Tarnowskich Gór – Górny Śląsk).

Zastosowanie

atrakcyjny i ceniony^{[przez kogo?]} kamień kolekcjonerski
rzadko bywa wykorzystywany w jubilerstwie – najcenniejsze kryształy są ciemnopomarańczowe, przezroczyste, iryzujące. Najczęściej nadaje się im szlif kaboszonowy.
po sproszkowaniu otrzymywano tzw. żółcień chromową (identyczna pod względem składu chemicznego żółcień ma zastosowanie w malarstwie).

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d Crocoite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-04-15] (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k Crocoite. National Gem Lab. [dostęp 2025-04-15].

Bibliografia

Encyklopedia Britannica, Edycja Polska, tom. 21 Ko-Kr, praca zbiorowa, Wyd. Kurpisz, Poznań 2001
”J.Parafiniuk – Minerały systematyczny katalog 2004 – TG”Spirifer” W-wa 2005
”W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma - Press” 2003 r.
”N.Sobczak, T.Sobczak – Wielka Encyklopedia Kamieni Szlachetnych i Ozdobnych – PWN W-wa 1998
”A Manecki – Encyklopedia Minerałów z polskim i angielskim słownikiem nazw. Minerały Ziemi i Materii Kosmicznej – AGH Uczelniane Wydawnictwa Naukowo – Dydaktyczne Kraków 2004

[mindat-1] Crocoite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-04-15] (ang.).

[strona1-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k Crocoite. National Gem Lab. [dostęp 2025-04-15].

[1]

[2]