Kryspinów
| wieś | |
 Pałac w Kryspinowie | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2022) |
1755[2] |
| Strefa numeracyjna |
12 |
| Kod pocztowy |
32-060[3] |
| Tablice rejestracyjne |
KRA |
| SIMC |
0325417 |
Położenie na mapie gminy Liszki  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |
Położenie na mapie powiatu krakowskiego  | |
 50°02′46″N 19°47′56″E/50,046111 19,798889[1]
| |
Kryspinów (do 1897 Śmierdząca[4][5]) – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Liszki, tuż przy zachodniej granicy Krakowa.
Wieś opactwa benedyktynów tynieckich w powiecie proszowickim województwa krakowskiego w końcu XVI wieku[6].
W latach 1954–1960 wieś należała do gromady Cholerzyn, po jej likwidacji należała i była siedzibą władz gromady Kryspinów, po jej zniesieniu w gromadzie Liszki. W latach 1975–1998 w województwie krakowskim.
Popularnym wśród krakowian miejscem wypoczynku są, powstałe na miejscu wyrobisk piaskowni, Zalew Na Piaskach i Zalew Budzyński[7], popularnie zwane Zalewem Kryspinowskim lub po prostu Kryspinowem, mimo że w rzeczywistości znajdują się w sąsiednim Budzyniu i Cholerzynie.
We wsi jest Jaskinia Kryspinowska[8].
Części wsi
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0325446 | Kąty | przysiółek |
| 0325423 | Pod Górą | część wsi |
| 0325430 | Za Górą | część wsi |
Historia
Pierwsza informacja wymieniająca nazwę wsi pochodzi z roku 1311. Śmierdząca należała wtedy do dóbr opactwa tynieckiego. Władysław Łokietek, dokumentem z 21 grudnia odebrał sołtystwa we wsiach Śmierdząca i Kaszów niejakiemu Zudrmannowi z Pisar, karząc go w ten sposób za udział w buncie wójta Alberta i zwrócił je opactwu.
Nazwa Kryspinów pochodzi od imienia hrabiego Kryspina Żeleńskiego, który był właścicielem wsi na początku XIX wieku. Zmiana nazwy nastąpiła 20 stycznia 1898 roku[4].
W 1899 roku właścicielem był Jan Skirliński, członek Towarzystwa Strzeleckiego w Krakowie[11].
W latach 70. i 90. XX w. w Kryspinowie prowadzone były badania wykopaliskowe, które znacząco wpłynęły na naszą wiedzę na temat sytuacji kulturowej u schyłku okresu przedrzymskiego i wczesnorzymskiego w rejonie podkrakowskim. Badania te dotyczą cmentarzyska i osady. Cmentarzysko w Kryspinowie jest największą dotychczas odkrytą w zachodniej części Małopolski nekropolią kultury przeworskiej[potrzebny przypis].
Początki osady w Kryspinowie sięgają prawdopodobnie wczesnej fazy późnego okresu lateńskiego, czyli pierwszej połowy I wieku p.n.e. (grupa tyniecka). W tym czasie przeważa ceramika ręcznie lepiona, charakterystyczna dla kultury przeworskiej, ale występują też pojedyncze fragmenty malowanej ceramiki celtyckiej.
Zabytki
Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[12].
- Zespół pałacowy, pałac, park ze stawami.
Inne zabytki
Krzyż przydrożny z rzeźbami, postawiony na przełomie XIX / XX wieku[13].
Infrastruktura i gospodarka
Przez teren miejscowości przebiega IV obwodnica Krakowa w ciągu autostrady A4 (E40).
W Kryspinowie stacjonuje Zespół Ratownictwa Medycznego Krakowskiego Pogotowia Ratunkowego o symbolu K01-022.
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 62975.
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-04].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 625 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ a b Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1898, Nr 4
- ↑ Szlaki turystyczne Małopolski. PTTK Małopolska. [dostęp 2017-12-29]. (pol.).
- ↑ Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 102.
- ↑ Dziennik Ustaw z 29.12.2012, poz. 1515.
- ↑ Jaskinia Kryspinowska [online], Jaskinie Polski.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
- ↑ GUS. Rejestr TERYT.
- ↑ Czas 1899 nr 14.
- ↑ Wykaz obiektów wpisanych do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego z uwzględnieniem podziału na powiaty i gminy [online], wuoz.malopolska.pl [dostęp 2023-11-29].
- ↑ Marian Kornecki, Sztuka sakralna, t. 1, Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993 (Natura i kultura w krajobrazie Jury).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.