Kuros
Kuros (stgr. κοῦρος – młodzieniec) – typ posągu w sztuce starożytnej Grecji, charakterystyczny dla archaicznej rzeźby monumentalnej.
Przedstawia stojącego, nagiego, młodego mężczyznę z falistymi włosami i zagadkowym uśmiechem („archaiczny uśmiech”) na twarzy, z rękami opuszczonymi wzdłuż ciała lub zgiętymi w łokciach, a lewą nogą lekko wysuniętą naprzód. W ówczesnej sztuce stanowi męski odpowiednik kory. Te statyczne wyobrażenia powstawały na obszarze Grecji kontynentalnej, wysp egejskich i pobrzeża małoazjatyckiego od końca VII wieku p.n.e. Pierwowzorem były prawdopodobnie posągi egipskie naśladowane już w VIII stuleciu p.n.e. w wytworach drobnej greckiej plastyki z brązu[1].
Cechy kompozycji
Rzeźby te mają zwartymi, zamkniętymi, blokowymi bryłami o frontalnej ekspozycji. Postać o charakterze statycznym, utrzymana jest w sztywnej, lekko wykrocznej pozie. Dłonie są zaciśnięte w pięści, twarze mają wyraz bezosobowy i wygląd ponadczasowej młodości. Przypominają egipski kanon ludzkich przedstawień, gdyż w okresie archaicznym Grecja uległa wpływom sztuki Egiptu i Bliskiego Wschodu. Figury wykonane z miękkiego kamienia, marmuru i niekiedy z brązu, mają wysokość od kilkudziesięciu centymetrów do ponad 3 metrów. W VI wieku p.n.e. pojawia się pewne psychiczne ożywienie postaci dzięki wprowadzeniu tzw. archaicznego uśmiechu[2]. Dochodzi wtedy również do rozbudowania konwencjonalnej kompozycji, czego przykład stanowi Moschoforos – rzeźba przedstawiająca młodzieńca niosącego cielę. Widoczny jest w niej przejaw zerwania z symetrią typową dla wyobrażeń kurosów[3].
Tendencja dorycka i jońska
Liczne, naturalnej wielkości posągi wykonywały w VI wieku p.n.e. zarówno doryckie warsztaty rzeźbiarskie (np. Kleobis i Biton dłuta Polimedesa), czynne na terytorium Grecji właściwej i Wielkiej Grecji, jak i pracownie jońskie (np. Kuros z Melos, ok. 550-540 p.n.e.), działające na wyspach Morza Egejskiego i wybrzeżach Azji Mniejszej. Maniery opracowania postaci kurosów w tych warsztatach były różne. Jedne były bardziej krępe, masywne, o zwartym ciele (tendencja dorycka), inne miały smukłe, delikatnie opracowane ciała (tendencja jońska)[2].
Przeznaczenie
Początkowo mylnie utożsamiane wyłącznie z wyobrażeniami Apollina), faktycznie poświęcone były bóstwu, stanowiąc jedynie dar wotywny[4]. Nagie postaci młodzieńców świadczą o zainteresowaniu pięknem ludzkiego ciała. Ponadczasowa młodość i uogólnione rysy twarzy są wynikiem dążenia do osiągnięcia idealnego piękna. Są to wzorce postaci ludzkiej, nie zaś portrety konkretnych osób. Kurosy stawiane w pobliżu świątyń upamiętniały zwycięzców igrzysk sportowych, umieszczane na grobach były substytutem zmarłego[2].
Wybrane przykłady
- Kuros z Nowego Jorku, ok. 580-590 p.n.e.
- Kuros z Dipylonu, kon. VII w. p.n.e., Ateny
- Kuros z Sunion, ok. 590 p.n.e., Ateny
- Apollo z Tenei, ok. 550 p.n.e., Monachium
- Kuros z Anawisos, ok. 530 p.n.e., Ateny
- Kleobis i Biton, ok. 600-580 p.n.e., Delfy
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Słownik terminologiczny sztuk pięknych (red. K. Kubalska-Sulkiewicz). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 221.
- ↑ a b c Sztuka świata. T. 17: Słownik terminów (A-K). Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 2013, ISBN 978-83-213-4726-4.
- ↑ Nowa encyklopedia PWN. T. 4, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, ISBN 83-01-11967-5.
- ↑ Krystyna Zwolińska, Zasław Malicki: Mały słownik sztuk plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 153.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.