Lac de Neuchâtel

Jezioro Neuchâtel
	Położenie
Państwo	Szwajcaria
Miejscowości nadbrzeżne	Neuchâtel, Yverdon-les-Bains
Wysokość lustra	429 m n.p.m.
	Morfometria
Powierzchnia	218,3 km²
Wymiary; • max długość; • max szerokość	; 38,3 km; 8,2 km
Głębokość; • maksymalna	; 152 m
Objętość	14,0 km³
	Położenie na mapie Vaud Jezioro Neuchâtel
	Położenie na mapie Szwajcarii Jezioro Neuchâtel
	46°54′39,1″N 6°51′29,5″E/46,910861 6,858194
	Multimedia w Wikimedia Commons

Neuchâtel (fr. Lac de Neuchâtel, niem. Neuenburgersee) – jezioro w zachodniej części Szwajcarii, u podnóży gór Jura.

Położenie

Jezioro, znacznie wydłużone w osi północny wschód - południowy zachód, ciągnie się pomiędzy podnóżami wapiennego łańcucha Jury a zbudowaną z grubych warstw molasy Wyżyną Szwajcarską, w tzw. Krainie Trzech Jezior (fr. La région des Trois-Lacs). Jest elementem łańcucha trzech jezior subjurajskich: Broye, uregulowana od 1853 r. (Kanał Broye, franc. le canal de la Broye), łączy je z jeziorem Morat, a Kanał Thielle (franc. le canal de la Thielle), zbudowany w latach 1875-1883, łączy je z jeziorem Bienne i dalej, poprzez rzekę Aare, z Renem^[1].

Wokół jeziora rozciągają się tereny czterech różnych kantonów szwajcarskich:

Neuchâtel u brzegów północnych, z miastem Neuchâtel;
Vaud wzdłuż brzegów zachodnich i częściowo południowych, z miastami Yverdon-les-Bains i Grandson;
Fryburg u brzegów południowych, z miastem Estavayer;
Berno wzdłuż brzegów wschodnich.

Nazwa

Z biegiem wieków jezioro nosiło różne nazwy. Nazwa lac d'Yverdon (laci everdunensis, notowana w 998 r.) była używana do końca XVIII w., lac d'Estavayer funkcjonowała w XII-XIV w. W 1319 r. zanotowana została nazwa lac de Cudrefin (od miejscowości Cudrefin u północno-wschodniego krańca jeziora). Obecna nazwa Lac de Neuchâtel utrwalała się stopniowo, poczynając od XIII wieku, wraz ze wzrostem znaczenia miasta i hrabiów Neuchâtel^[1].

Charakterystyka

Jezioro ma długość nieco ponad 38 km i szerokość maksymalną nieco ponad 8 km^[2]. Zajmuje powierzchnię 218,3 km² i jest największe ze wszystkich jezior Szwajcarii położonych całkowicie na jej terytorium. Podział jego powierzchni między otaczające je kantony jest następujący: Neuchâtel - 86 km², Vaud - 74 km², Fryburg - 53 km² i Berno - 2 km²^[1]. Lustro wody znajduje się na średniej wysokości 429 m n.p.m. Zbiornik jest znany z obfitości ryb^[2].

Żegluga

Jezioro, połączone z innymi zbiornikami wodnymi i rzekami, było od dawna ważnym elementem w sieci żeglugi śródlądowej tej części Szwajcarii. Szczątki różnych jednostek (m.in. dłubanek z jednego pnia drzewa i żaglowych barek galijsko-rzymskich) znalezione w Yverdon-les-Bains, Bevaix i Cudrefin wniosły istotny wkład w europejską archeologię „morską”. Chociaż XVII-wieczny projekt połączenia wodnego Rodan-Ren (Kanał Entreroches) nigdy nie został ukończony, to żegluga w kierunku przeciwnym, z Yverdon do Solury, odegrała ważną rolę gospodarczą co najmniej od epoki galijsko-rzymskiej^[1].

Przez długi czas w żegludze dominowały tu duże, drewniane barki żaglowe z ożaglowaniem łacińskim, podobne do tych, jakie pływały po Jeziorze Genewskim. W roku 1826, z inicjatywy Alberta Du Thon z Yverdon, na wodach jeziora pojawił się „L'Union” – pierwszy statek o napędzie parowym. Posiadał jeszcze drewniany kadłub i pływał zaledwie kilka lat. Przełomem okazał się, zbudowany w roku 1834 w Neuchâtel przez przedsiębiorcę Philippe'a Sucharda (czekolada), kolejny parowiec o nazwie „L'Industriel”. Jego stalowy kadłub stał się natychmiast wzorem do naśladowania dla jednostek budowanych na innych jeziorach Szwajcarii^[3].

Wraz z pojawieniem się na jeziorze pierwszych parowców powstały pierwsze towarzystwa żeglugowe, zajmujące się zarówno transportem pasażerów, jak i towarów. Wkrótce jednak, przytłoczeni własnym sukcesem, a od 1860 r. konkurencją ze strony rozwijającej się kolei, niektórzy armatorzy kończą działalność. Ostatecznie z fuzji dwóch kompanii żeglugowych w 1872 r. powstaje istniejące do dziś „Société de navigation des lacs de Neuchâtel et Morat” (LNM, siedziba w Neuchâtel). Jego celem było początkowo głównie połączenie obszarów nieobsługiwanych przez kolej (zwłaszcza południowy brzeg jeziora), jednak od 1880 r. coraz większą rolę zaczęła odgrywać obsługa ruchu turystycznego.

W 2008 r. Towarzystwo dysponowało 9 jednostkami, które rocznie przewoziły średnio 300 tys. pasażerów^[1]. Aktualnie (2023 r.) LNM Navigation SA posiada flotę liczącą 7 jednostek, w tym historyczny, parowy bocznokołowiec „Neuchâtel” z 1912 r. i przewozi rocznie ok. 250 tys. pasażerów. Wraz z siostrzanym armatorem „Bielersee Schiffahrt” (BSG) obsługuje 5 dużych portów (Neuchâtel, Estavayer, Yverdon-les-Bains, Murten i Biel/Bienne) oraz 28 przystani na trzech jeziorach i łączących je kanałach^[4].

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e Michel Egloff, Gilianne Kern: Neuchâtel, lac de. [w:] Dictionnaire historique de la Suisse (DHS) [on-line]. 09.11.2010. [dostęp 2023-10-27]. (fr. • niem. • wł.).
↑ ^a ^b Suisse. Guide vert Michelin. Michelin et Cie, 1985, s. 143. ISBN 2-06-005-602-0.
↑ Bertil Galland (red.): Encyclopédie illustrée du Pays de Vaud, T. 3: Les Artisans de la prospérité. 24 heures.
↑ La LNM. [dostęp 2023-10-27]. (fr. • niem.).

[LdN_DHS-1] Michel Egloff, Gilianne Kern: Neuchâtel, lac de. [w:] Dictionnaire historique de la Suisse (DHS) [on-line]. 09.11.2010. [dostęp 2023-10-27]. (fr. • niem. • wł.).

[Swissm-2] Suisse. Guide vert Michelin. Michelin et Cie, 1985, s. 143. ISBN 2-06-005-602-0.

[ei24h-3] Bertil Galland (red.): Encyclopédie illustrée du Pays de Vaud, T. 3: Les Artisans de la prospérité. 24 heures.

[4] La LNM. [dostęp 2023-10-27]. (fr. • niem.).

[1]

[2]

[3]

[4]