Lammer

Lammer

Lammer w przełomie Lammeröfen
Kontynent	Europa
Państwo	Austria
Lokalizacja	kraj związkowy Salzburg
Rzeka
Długość	41 km
Powierzchnia zlewni	395,5 km²
Średni przepływ	18 m³/s Obergäu
Źródło
Miejsce	południowa część Tennengebirge
Wysokość	ok. 1700 m n.p.m.
Ujście
Recypient	Salzach
Miejsce	koło Golling an der Salzach
Wysokość	ok. 480 m n.p.m.
Współrzędne	47°34′59″N 13°10′05″E/47,583056 13,168056
Położenie na mapie Austrii ujście
Multimedia w Wikimedia Commons

Lammer – rzeka w Austrii, położona w całości w kraju związkowym Salzburg, prawy dopływ Salzach. Ma około 41 km długości, a powierzchnia jej zlewni wynosi 395,5 km². Rzeka odwadnia przede wszystkim dolinę Lammertal oraz południowe i wschodnie stoki Tennengebirge. Uchodzi do Salzach w pobliżu Golling an der Salzach^[1][2].

Nazwa rzeki została po raz pierwszy odnotowana w 1124 roku w formie Lamara. Według językoznawcy Albrechta Greulego pochodzi ona od dawnej nazwy związanej z przepływem rzeki przez wąwóz lub skalne zwężenie^[3].

Od nazwy rzeki wywodzi się określenie doliny Lammertal. Nazwa występuje również w nazwach miejscowych i geograficznych, m.in. Lungötz im Lammertal oraz Lammeröfen^[3].

Lammer rozpoczyna bieg na południowych stokach Tennengebirge, w rejonie Jochriedel, na pograniczu gmin Sankt Martin am Tennengebirge i Werfenweng. Początkowy odcinek cieku okresowo wysycha. Rzeka płynie najpierw w kierunku wschodnim przez górną część Lammertalu, po czym w okolicy Lungötz zmienia kierunek na północny i północno-zachodni^[2][1].

W środkowym biegu Lammer przepływa przez obszar gmin Annaberg-Lungötz, Abtenau i Scheffau am Tennengebirge. Dolina rzeki oddziela Tennengebirge na południu i zachodzie od masywów należących do grupy Dachsteinu oraz Salzkammergut-Berge po stronie północno-wschodniej^[2].

Poniżej miejscowości Oberscheffau rzeka wcina się w wapienne skały, tworząc przełom Lammerklamm, nazywany również Lammeröfen. Po opuszczeniu wąwozu Lammer przepływa w pobliżu Pass Lueg(inne języki), następnie wpływa do doliny Salzach i uchodzi do niej od prawej strony na południowy wschód od Golling an der Salzach^[4][2].

Różnica wysokości między obszarem źródłowym a ujściem wynosi około 1220 m. Na wodowskazie Obergäu, położonym około 1,1 km od ujścia, średni przepływ z wielolecia 1951–2001 wynosił około 18 m³/s^[5].

Zlewnia Lammer zajmuje powierzchnię 395,5 km². Obejmuje Lammertal, część Tennengebirge, zachodnie stoki Gosaukammu oraz obszary położone w rejonie Abtenau i Scheffau am Tennengebirge. Za pośrednictwem Salzach, Innu i Dunaju należy do zlewiska Morza Czarnego^[1].

Największym dopływem Lammer jest prawostronny Aubach, którego zlewnia ma powierzchnię 75,2 km². Do większych dopływów należą także^[1]:

• prawostronne: Schöberlbach, Karbach, Neubach, Rauchenbach, Rußbach, Rigausbach i Aubach;
• lewostronne: Schmiedbach, Schwarzenbach i Schwarzbach.

Rußbach odwadnia okolice Rußbach am Paß Gschütt oraz zachodnie stoki Gosaukammu, natomiast Schwarzenbach zbiera wody z obszaru na południe od Abtenau. Dopływy spływające ze stromych zboczy Tennengebirge i sąsiednich masywów mają charakter górskich potoków o znacznych wahaniach przepływu^[1][2].

Lammeröfen jest wąskim przełomem wyżłobionym przez rzekę w skałach wapiennych w pobliżu Oberscheffau. W najwęższej części, określanej jako Dunkle Klamm, ściany wąwozu zbliżają się do siebie, tworząc głęboko wcięty skalny korytarz. Powstanie przełomu wiąże się z erozyjną działalnością wód wypływających z topniejących lodowców oraz późniejszym pogłębianiem koryta przez Lammer^[4].

Pierwsze prace umożliwiające turystyczne udostępnienie wąwozu przeprowadzono w latach 80. XIX wieku. Wzdłuż części przełomu poprowadzono drewniane i metalowe pomosty, schody oraz kładki. Wąwóz jest udostępniany sezonowo jako atrakcja przyrodnicza pod nazwą Lammerklamm^[4].

Lammer jest rzeką alpejską o kamienistym i żwirowym dnie. W górnym oraz środkowym biegu występują odcinki o szybkim nurcie, bystrza i progi skalne, natomiast w dolnym biegu koryto jest szersze i częściowo uregulowane. Dolina obejmuje również nadrzeczne zarośla, lasy łęgowe i terasy zalewowe^[6].

W dolnym biegu rzeki prowadzono prace przeciwpowodziowe związane z ochroną miejscowości Golling, Obergäu i Torren. Obejmowały one m.in. poszerzanie koryt, budowę wałów oraz zabezpieczenie terenów położonych przy ujściu Lammer do Salzach^[7].

Lammer jest wykorzystywana do uprawiania kajakarstwa górskiego i raftingu. Poszczególne odcinki różnią się stopniem trudności; odcinek przebiegający przez skalne zwężenia Lammeröfen zalicza się do bardziej wymagających fragmentów rzeki^[8].

Rzeka i jej dopływy są również użytkowane w gospodarce rybackiej. W wodach Lammer występują gatunki charakterystyczne dla chłodnych rzek alpejskich, w tym pstrąg potokowy i lipień pospolity. Połów podlega przepisom kraju związkowego Salzburg i zasadom obowiązującym na poszczególnych odcinkach łowisk^[9].